SigPhiSigPhi

Sobre el destino

Cicerón

Idioma:
latín
Estado:
Obra completa
Autoría:
Escrita por el autor
Estado del texto:
Sin ruido de escaneo detectado (medición automática sobre todo el texto, no revisada a mano)
Extensión:
~6110 palabras · 29 pasajes
Cita esta obra
  • APACicerón. (n.d.). De fato (Marcus Tullius Cicero) [Sobre el destino]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/es/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero
  • MLACicerón. De fato (Marcus Tullius Cicero) [Sobre el destino]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/es/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
  • ChicagoCicerón. De fato (Marcus Tullius Cicero) [Sobre el destino]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/es/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.

Referencia de la edición reproducida. SigPhi es la reproducción digital. Se incluyen año, editorial y traductor cuando constan; «n.d.» indica que no consta el año.

De qué trata

El original latino del tratado de Cicerón sobre el hado, del 44 a. C., conservado incompleto.

Contexto e historia

El texto que tenemos empieza a medias y acaba a medias: se han perdido el principio, el final y trozos del medio, y lo que queda es la parte central de una conversación con Hircio. El tema es si todo está determinado, y Cicerón expone la disputa que había partido las escuelas: Crisipo y el destino encadenado a las causas, Epicuro y su desviación azarosa de los átomos, y en medio Carnéades, que es por donde tira Cicerón, defendiendo que puede sostenerse que los juicios sobre el futuro son verdaderos o falsos sin que eso encadene la voluntad. Aquí está el «argumento perezoso» —si todo está escrito, ¿para qué llamar al médico?— y la distinción de Crisipo entre causas perfectas y auxiliares. Es la fuente principal de todo ese debate antiguo, y el debate es exactamente el que aún se tiene sobre determinismo y libertad, con los nombres cambiados.

Contexto editorial, no una fuente citable: a diferencia de los pasajes de la obra, estos datos no se pueden comprobar contra el corpus.

Extracto de la edición disponible
[20] Nec ei qui dicunt inmutabilia esse quae futura sint nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ei mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt. Sed haec hactenus; alia videamus. Concludit enim Chrysippus hoc modo: 'Si est motus sine causa, non omnis enuntiatio (quod axioma dialectici appellant) aut vera aut falsa erit; causas enim efficientis quod non habebit, id nec verum nec falsum erit; omnis autem enuntiatio aut vera aut falsa est; motus ergo sine causa nullus est. [21] Quod si ita est, omnia, quae fiunt, causis fiunt antegressis; id si ita est, fato omnia fiunt; efficitur igitur fato fieri, quaecumque fiant.' Hic primum si mihi libeat adsentiri Epicuro et negare omnem enuntiationem aut veram esse aut falsam, eam plagam potius accipiam quam fato omnia fieri conprobem; illa enim sententia habet aliquid disputationis, haec vero non est tolerabilis. Itaque contendit omnis nervos Chrysippus, ut persuadeat omne axioma aut verum esse aut falsum. Ut enim Epicurus veretur, ne, si hoc concesserit, concedendum sit fato fieri, quaecumque fiant, (si enim alterum utrum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum et, si certum, etiam necessarium; ita et necessitatem et fatum confirmari putat), sic Chrysippus metuit, ne, si non obtinuerit omne, quod enuntietur, aut verum esse aut falsum, non teneat omnia fato fieri et ex causis aeternis rerum futurarum. [22] Sed Epicurus declinatione atomi vitari necessitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo (id appellat elachiston). Quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis, ut Epicuro placet?…

Lee esta edición →

← Volver a Cicerón