SigPhiSigPhi

Tractatus Politicus

बारुच स्पिनोज़ा

भाषा:
लैटिन
स्थिति:
संपूर्ण कृति
लेखकत्व:
लेखक द्वारा लिखित
पाठ की स्थिति:
स्वच्छ पाठ
विस्तार:
~39,200 शब्द · 186 अंश
इस कृति का हवाला दें
  • APAबारुच स्पिनोज़ा. (n.d.). Tractatus Politicus. SigPhi. https://sigphiai.com/hi/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus
  • MLAबारुच स्पिनोज़ा. "Tractatus Politicus." SigPhi, https://sigphiai.com/hi/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.
  • Chicagoबारुच स्पिनोज़ा. Tractatus Politicus. SigPhi. https://sigphiai.com/hi/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.

यह किस बारे में है

स्पिनोज़ा की अंतिम रचना, जिसे 1677 में उनकी मृत्यु ने ठीक उसी जगह काट दिया जहाँ वह लोकतंत्र तक पहुँची थी।

संदर्भ और इतिहास

यह बिना किसी आक्रोश के लिखी गई राजनीति है: आरंभ ही इस बात से होता है कि दार्शनिक मनुष्यों की कल्पना वैसी नहीं करते जैसे वे हैं, बल्कि वैसी जैसा वे उन्हें चाहते हैं, और इसीलिए उनके सिद्धांत केवल स्वर्णयुग के काम के हैं। स्पिनोज़ा को कुछ और चाहिए: ऐसी संस्थाएँ जो इस हिसाब से बनी हों कि उन पर बैठने वाले बुरे भी हों तो भी चलती रहें, क्योंकि राज्य से माँगी जाती है स्थिरता, सद्गुण नहीं। इसी से राजतंत्र और कुलीनतंत्र का उनका विश्लेषण निकलता है — परिषदें, संख्याएँ और पद, सब ब्योरेवार। और लोकतंत्र वाला अध्याय, जिस ओर सब कुछ जा रहा था, दूसरे ही पृष्ठ पर टूट जाता है: स्पिनोज़ा उसे लिखते-लिखते चल बसे, और पुस्तक एक वाक्य के बीचोंबीच समाप्त होती है — इस पर कि मत देने का अधिकार किसे है। यही वह पाठ है जिसे रूसो ने पढ़ा और जिसे आधुनिक गणतंत्रवाद ने फिर उठाया।

यह संपादकीय संदर्भ है, उद्धरण-योग्य स्रोत नहीं: कृति के अंशों के विपरीत, इन कथनों की जाँच कॉर्पस में नहीं की जा सकती।

शुरुआत
Amice dilecte, Grata tua mihi heri tradita est. Gratias pro cura tam diligenti, quam pro me geris, ex animo ago. Hanc occasionem, etc. non praetermitterem, nisi in quadam re essem occupatus, quam utiliorem judico, quaeque tibi, ut credo, magis arridebit, nempe in Tractatu Politico concinnando, quem ante aliquod tempus, te auctore, inchoavi. Hujus Tractatus Capita sex jam sunt absoluta. Primum ad ipsum opus Introductionem quasi continet: secundum tractat de Jure naturali: tertium de Jure Summarum Potestatum: quartum quaenam Negotia Politica a Summarum Potestatum gubernatione pendeant: quintum, quidnam sit illud extremum, et summum, quod Societas potest considerare; et sextum, qua ratione Imperium Monarchicum debeat institui, ne in Tyrannidem labatur. Impraesentiarum caput septimum tracto, in quo omnia praecedentis sexti capitis membra, ordinem bene ordinatae Monarchiae concernentia, Methodice demonstro. Postea ad Aristocraticum et Populare Imperium, denique ad Leges, aliasque particulares Quaestiones, Politicam spectantes, transibo. Hisce vale, etc. Patet hinc Auctoris Scopus; sed morbo impeditus, et morte abreptus hoc opus non ulterius, quam ad finem Aristocratiae, perducere valuit, quemadmodum Lector ipse experietur. CAPUT I. I. Affectus, quibus conflictamur, concipiunt Philosophi veluti vitia, in quae homines sua culpa labuntur; quos propterea ridere, flere, carpere, vel (qui sanctiores videri volunt) detestari solent. Sic ergo se rem divinam facere, et sapientiae culmen attingere credunt, quando humanam naturam, quae nullibi est, multis modis laudare, et eam, quae revera est, dictis lacessere norunt.…

पूरी कृति पढ़ें →

← बारुच स्पिनोज़ा पर वापस