; |refpectustion x prie proprietas, neceBentia: vo-| |,Sific; ergo cum filius qualitate illa fit equalis patrí,paluit ponere quod omnia talia fecundum priuationem| | |tet cft qualis fibi, quod non conceditur: quod fi pater dicerentur, licut duo, tres,(imiles,& cod fimilia.| |noneft zqualitas filii ad patrem, ergo aequalitas non di- Improba- Tamé ifta pefttio (tare non potcft, ficut fuprzprobarum| | |cittirdeomnibus, ergo non dicit effentiam, Effenvia c.
"o eít de vnitate.& pluralitatenominum diuinorum. Si c-| |nimfliieflpater. — — nim in diuinis elt vniras politiue, & pluralitas, & hsec; Í: duo faciunt fimilitudincm & zqualitaten, neceffe eft Cowxcrvsro. hzc pofitiueaccipi in diuinis.Et concedenda funtratio-| |. ZEN "d nes ad hoc inducte. "E s — |MEqualitas, c* fimilitudo dicuntur in diuinis fecundum rela- t. Àp illud ergo quod obiicitur, quod zquale eft| |; riemem formaluee, fed fecundum. fubflantiam cau[aliter, quod non ercedit. Dicendui quod illi negationi fuüb- relatiue mibilminus principaliter, eeundum | fternitur affirmatio, &pofitio, quz notificatur per priua- | febflantiam vero ex confequenti. | (P tioncm oppofiti,fcilicet exceffus. 2 DJ i B 2. Àp illud quodobiicitur, quod non eft diuerfitas Rzs75. Dicendumquod fecundum communem o. |! B in diuinis. Dicendum quod non indicant diuerfitatem| || mnium opinionem cum fimile & zquale dicant conue- |. B nifi fuppofiti non formz de fe: quiaindiujniseft plu-| |nientiam plurium in vno,de fe important diftin&ionem | ralitasfuppofitorum,patet,&e. — e in luppolitis,& vnioaem fiue vnitatem in effentia.. E: 3. Ap illud quod riam fecundum quod di-| |quia diftinctio períonarum fpectat ad modum dicendi cuntur pofitiue dicunt commenfürationem. Dicendum] |fecundum relationem,vnitas effendiad modum dic&li quod in diuinis nori eft commenfüratio fimpliciter,fed| |fecundum fubftantiam. Ideo huiufmodi nomina neco: ) tamen eft commeníuratio re(pectu inüniti, & hxc non mhnino dicuntur fecundum fübftantiam,nec omnino (c- ponit fimpliciter commeníurationem. Aliterpoteft di-| |cundum relatione,fed quodam modo fecundü fübflan- 7 «i quod equale & fimile de fuo primo intellectuponunt| |tiam, quodam modo fecundum relationem. Sed quia| ^ vnitatem quanritatis'& qualitatis. non poffunt fecundum hunc duplicem modum dici UE Qvonp autem ponat commeníurationem, hoc quod principaliter, necefle eft quod fecundum alcerum.Idco T eft zquale;eít quia quantitasilla e(t menfuratasquoniam| |vlterius oportet quarere, fecundum quem modum ac-, ergo n diuinis eftimmenía, dicit ibiconuenientiam in| |cipiendi, accipiuntur principaliter in diuinis. Et hic quantitate virtutis,quamuis non ponat ibi commeníu-|C |funt diuerfz opiniones. Quidam enim dicunt quod Opinio r - rationem. Tb S s ME huiufmodi nomina fecundum cócretionem fignificata, » E ss dicuntur principaliteríecundum relationem.Nam fimi-| E QV.ESTIO Il les dicuncur habentes eandem qualitatem. Quia ergo ii M DIEM T refpicit fuppolitum perfe, fecundum quod concreum,| An equalites Cr fimilitudo: fecundum fabftantiem, ideo dicitu: fecundum relationcm..Sed in abfiractione,| " vel fésunduni relationem in diui — quia fimilitudo eft vnitas naturz, vel iria am refpi- / Rows det Ned ES cit vnitutem formzyprimo, non diftindioné fuppofito-| u S att rum nifi ex confequenri,principaliter dicitur fecundum| | Mex Mlenft 9.4.54. Memb.i. avt. g,— fubítantiam. Sed ifte modus folucndi non eft con- |Improbs- | | S. Thbom.1p.4.4a.arb- qc 0 - ueniens. Nam cft:exdem fignificario.in concreto &|U9 ErdePotq.nartg. 0.0 EE in abftracto in principali fignificato: ergo fi dicitur fe- 234 Scottus s Reportati 1. Sent dfi. 31.4. 1. cundum fubftantiam vnum, & reliquum fimiliter, et- nir JEgid. Rom. 1.Sent. diff. 31.4.1. vb us UE Richard. r.Sent.difl.s1.q.2.: | go hocnon toluit quod dictum eft. Secunda opinio, |Opinto: j Petrus de Taranta[.Sent.diffgz4.3. eet quod huiufmodi nomina & in concretione & ip abflra- |: T'borsne AArgent.1, entem dil 3t.q.1.art.3. AE D (ctione dicuntur principaliter fecundum fubftantiam, &: MN CAMP uA s connotant diftinctionem in fuppofiris, Et ratio ipfo- | Ad oppo-, V 7 Trum nomina przdicta dicantur fecundum fub-| |rum cft, quia cum fimilitudo refpiciat jfta duc felice | | | conuenientiam &differentiam;immediarius &comple- cius re(picit conuenientiam. Dicunturenim differentes| e(lc timiles inquantum conueniunt, conuenientes vero non dicuntur fimiles ipquantum differunt. Refpicit er-| go fimilitudo diftinctionem per modum materiz, fcd| pet modum forma refpicit vnitatem cffentiz, &ideo có- |, pleuue dicituc fecundum fuübítantiam tam ftmilitudo, | quam íinilis. Scd ifta politio non poteft ftare. Certum Tmprob- enim e(t quod fimilitudo dicitur i irm aliquorni ad |rio- /firum. | ftantiam, anfecundum relationem. Et quod (ecundum fubítantriam, videtur aucterirate Magi(tri in littera. /Equalitas, inquitnon eft relatio vel nouo, fed Lig. |naturzvnitas velidentitas. Ec Hilatius,de Trinit. Similitudo eft inditterens eflentía: ergo tam (imilitudo qui] zqualitas dicit diuinam eflentiam...— | «rfr. fimilitudo fecundum qualitatem,fed in diuinis qualitas | Doe & quantitas tranleuncin fübftanciam, ergo, &c.
qualite | m &- à: i quantit. j. Irt: Omne quod dicis (ccundum relationem, | inuicem, fed in diuinis non eft nifirefpectus períonz adi importat di(linctionem de (uo principali intellectu; fcd perfonam. Refpe&usautem perfonzad perfonam, non| E fimile &equale dicunt conuenientíam,ergo non dicun-| |poteftdicifccundum fübftantiam: ergo neceffe eft quod| - curfecundum relationem...- 5 [E fioc nomen mile quod à fimilitudine imponitur fecun- i: 4. Ir£u Nibil quod diciur fecundum relationem,| " |dum fübftantiam non dicatur, Et ideo eíl tertia opinio, Opinio n icitur de duobus,ni(i imporret re[ationem in commu: uod huiufinodi nomina dicantur fecundum relationé, [P 99" E ni,hocdico propter hoc nomen regiis &diflindusfedli-| |tormalicer loquendo:dicunt enim refpectum füppolito- us mile & aequale Amportant r claiionem [peciaiem fi cam,| jrumdiftinctorum conuenientiam in aliquo vno: & ita ( '— jinquam,important, quia non elt a(liguare fpecialiores! |refpe&tuscaditibi permodum formalis, fed vnitas effen-| c fub ipfis, & dicuntur de pluribus,ergo,& C. tie & pluralitas fuppofitorum cadit per modum caufz. t.
Funda. CouTR A:Hilariusde Tring,Similirudofibinon| |Ideo proprie & principaliterfecundum relationem, ex: 'mema, |Eft:fed omne quod dicituríecundum fubítantiam dici-| (coníequenti vero fecundum fübftantiam dicuntur, cau- we uuradíe,eerso,&c. —. E islirec lónuendo. Et hoc magis patet fi. confideremus ui Ire omne quod diciturfecundum fübftantiam, di-| |fignificationem horum nominum in creataris, vnde fiti qt citur de pluribus fingulariter: fed fimilis & equalis, di-| |tranflatio. Similitudo enim eft relatio fecundum quali-| us IT £M: /£qualitate refertur paterad filium, & filius! |fimilitudo dicit relationé formaliter, fed qualitaté cau-| zs NEM EEM JC CNN DC rposesmeoM M ru E M aliter. zG M V Dif XX XL aliter. Similitet equalitas dicit quantitatem caufàliter, A fed rclationemformaliter.Non enim eft (imilitudo qua- licas fed relatio qua attenditur fecundum qualitatem.
t. Áp illud quod obiicitur de Magiftro-. & Hilario quod eft effentia, dicendum quod caufaliter intelligun- turomnes tales fermones. | ' Eli" 1, Apilludquod pofteadicitur,quod zquale dicitur ud ib fecundum quantiratem,dicendum quod fecundum di- TA ul Cit caufam efficientem,nonformam:ficdefimili. — funt vea-;. Ap illud veroquodobiicitur,quod relatiua impor- tones ré&- tant diftinctionem, dicendum quod quadam in dilinis dicuntur fecundum relationem quz funt diftin&iua re- ,,, latorum,vt pàter & filius; & talia important refpectum ài Baf..; diftinguentem, & talia important diftin&ionem vt ex-| át hec on, etcitram. Quidam autem dicuntur fecundum relatio- mibi 994 nem, quz funtrelatiua diftintorurn, vt fimilis & zqua- Diipen^^ lis. & talia important refpectum: fed ille refpectus non mi efe eft notio diftinguens, fed confequens diftinguentem. ms, |importarenim diftin&ionem vt non exerciram, fed vt conceptam. Nam refpectus diftinguens eft vnius perfo- nzadaliam fecundum quod eftab illa.In huiufmodi ve- ro nominibus importatur refpectus vnius períona ad a- liam fecundum quod communicant vnam naturam, Et er tefpectus eft relatio,ideo pluriflcatur: quia vero re- peus vnius effentiz ideo diciturdepluribus. — 4. Erideopatet vltimum quoddicitur, quod nul- lum relatiuum dicitur de pluribus nifi dicat relatione in communi, dicendum enim quod hoc non folum eft [in his nominibus quz important diftinctionem in com- [muni, vt relatus & diftin&tus, verum etiam in his qua dicunt refpectum plurium, vt communicant inaliquo.|C Taleenim nomendicit refpe&tum in communi fpecifi- catum tamen ratione communicationis in vno, vnde fi- miles dicuntur. adinuicem relati participantes vnam qualitatem. B ' D QVAZESTIO IL.,' An equelc c fimile fecundum mutuam relationem ' "in diuinis dicantur. | Ad oppo- MI predicta nomina, fcilicet equalie, & frmilis utum, ' dicant mutuam relationem, fecundum quam pa- terfilio, & filius patri fit equalis. Et quod non, vide- tur, quía C condudd Dionyftum: In cau(alibus non re- cipimus — fed pater eft principium filii, ergo non cadit ibi reciprocatio, vt dicatur pater equalis filio. | | | 1. ITE M hocvideturratione,quia enim filius fimili eft patri, ideo dicitur fimilitudo patris: ergo fi econuer- lo patereft (imilis filio perfecte,ergo pater eft fimilitudo hiliijhzcautem non recipitur,ergo,&c. PY 4 3. IrEM Quieftzqualisalii, I uncus equalitatem libiadzquacur: fi ergo pater eft equalis filio,ergo fi ad- &quatur,quzrod quo:aut áfe aucab alio. Non áfe, quia quicumque zquat fe alii aliquid agit in fe,fed paternihi | E * Jagitinfe, ergo nonadzquat fe,necalii adzquatur, ergo noneít zqualis filio. | | Cour n 4: Simile, & zquale funt relatiua zquipa- rantiz fed iftadenominant vtrumqueextremum,ergo fi liuse(t fimilis patri, pari ratione patereitímilisfilio. | . IrEM Ratio fimilitudinis eft conuenientia vel indif- erentia in qualitate vel fubítantia. Sed conuenientia z- qualiter refpicit vtrumque extremum, & indifferentia:(i ergo filius eft indifferens patri, & econuerío, pater eft la- aus filio. | - Ir£«: Omne plurale geminat fuum fingulare,íed hec| conceditur,pater &filius fant fimiles &equales,ergo pa- ter e(t imilis:quaro cuí,aut fibi autalii.Nó fibi,ergo alii.
De diui. nomi, Pars: 11.
CoNcrivsirio. 4Equale c fimile, prout conuenientiam in quantitate C qna- litate dicunt, reciptótam c» mutuam dicunt re- lationem: fi vere rationem originis fuperad- dant, nequaquam. - Rzs».ad Arg. Dicendum quod fimilis, & equalis du- pliciteráccipiurtur. Auc prout dicunt conuenientiam in quantitate, vel qualitate:aut prout füpra conuenien- tiam addunt imitationem vel expreffionem perfectam. Primo quidem modo (unt relátiua zquiparantiz, & di- cuntur ad conuertentiam fecundum quod probant ra- tionesíecundo indudz, Alio modo frmilis & equalii ad- düt4uper hoc rationé originis. V nde «qual dicitur qua- fiadzquatus, & fimilis quafi affimilatus:hoc mode non conuenit nifi ei qui cit ab altero, & hoc modo proce- dunt piima rationes, quod pater non dicitur fimilitudo filtiperimitationem, nec zquatur Filio per émana-.
tioné ab alio,fed equat fibiFiliü.Q uod tamen dicirDió- nylius quod non recipimus reciprocationem, ( cet. lo- quitur de caufa proptie & prout differtab effe&tu per cí- Íentiam: hocautem modo Pater non eft caufa Filii;im- mo bene e(t habitudo Filijad Patrem,ficuteconuerfo, &ficparentomnia. — — ME | DISTINCT. XXXL PARSIL De appropriatione relatiuorum que communiter, —: —. &zternaliter de Deo dicuntur, vt fimi- lis, & zqualis.
Non ejl igitur bic pretermittendum quod viril- luffrü Hilarius. | Expofitio textus. 3 owecsons parte illa in qua agit de fignificatione .& horüm nominum fimilis & equalis hic incipicfecun- da pats in quaagit de horum nominum appropriatione, & habet hzc pars duas partes. In prima atfignat appto- priátiones: In fecunda mouet & foluit dubitatione que cx hüiufmodi appropriatione habet originem, infra dift. 32. Hicoritur quaítio ex predi&tis deducta. Prima pars diniditurin duaspartes. In prima affignat appropria- ta fecundum Hilarium. In E indi fecundum Augu- ftinum,ibi:l/ud etiam fcire oportet quod earundem trium poj- fonarum d:Pinclionem. Prima pars habet tres. In Prima affignhc Hilarius appropriationem & eius explanationé propter fui obfcuritatem. In fecunda oftendit quodilla qua Hilarius aflignat; non funt propria fed appropriata, ibi: Nón emm fecundum premi[fam expofitiouem. In tertia] veró oftendit quod illa quibus hzc approjtriat, funt pro- pria. Ui end enim eft communis refpectu proprij, & hocfacitibi: propria igitur perfonarum. Similiter fecun- da pars inqua affignat Magifterappropriationem Auga- fini, habet duas. In prima ponit iphm appropriatio- nem. In fecunda ponit eiusexpofitionem, ibi: Sed pluri- mos mouet quod Patri attribuit, &c. Ethac pars habet tres fecundum illa tria appropriata. In prima oftendit quali- ter Patri appropriatur vnitas, oftendens etiam inciden- taliter, qualiter aliqua dicuntur vnum, ibi:Hrc dui oportet. In fecunda vero oftendit quo modo Filio appropriatur aqualitas,ibi: Nic videamus qualiter equaltas. In tertia ve- ro oftendit quo modo Spiritui fancto ápproprietur con- cordia, ibi: Quod autem in Spiritu Jancto ditur effe vriu/que concórdia.
Non eff igitur bicpretermittendum. Cum Magifter agat de appropriatione dift. 24. & de appropriatis diit. 25. víque ad finem, videtur quod ma- |. le btuet hic tractatum de appropriatis. - X 3 Rzs»r.
Ta aS EPNNESS SEES D we —— 246 Lib. I. Sent. R s s p. Dicendum qued duplici de cau Magifter tractatum de appropriatis, Vha eft, quia egerat e nominibus quz dicunt relationem fecundum rela- tíenem communem, fecundufn quam apprópriatio at- tenditur,ficut funt fimilis, &c equalis & ita icidentir hzc pars hic introducitur. Alia ratio eft, quia appropriata fa- ciunt ad eüidentiam propriorum, & ideo ftatim poft tra- Gatum de proptiis, egit de appropriatis, & hoc maxime proutfaciuntad euidentiam propriorum, ideo de hisa- githicquz non dicunt refpedtum ad creaturas. Infra ve- IO agit de his apptopriatis qua: refpe&tum ad creaturas dicunt, patet ita& diftin&tio huius parris ab illa:vnde tria appropriata Hilarii manifeftant perfonarüm emanatio- nem, Tria veroappropriata Auguftini nobis manifeftant perfonarum ordinem,fi quis infpiciat, Imago efl eim vei ad quam imaginatur fein indifferens.
. Primovidetur quod ratio ifta quam Hilarius ponit in jnotula,non fit conuertibilis, quia totum videtur conue- nite Spiritui fan&o. * vs . IrsMÍpeciesautaccipiturperfonaliter, aut effentiali- tet. Sicflentialiter, ergo ide (en(us eft qui eft fpecies in- differens:qui effet etiam fi diceretur effentia indifferens, fed hoc conuenit Patri non tantum Filio. Item effentia non dicitur vtalicuius,fi ftat pro perfona, ergo fenfus eft idem, fpecies indifferens, qui eft cum dicitur perfona indifferens,hocautem falíum. Ingo ergo cfl rei advem coequandam, &y imaginata 4C drindiferetafimilitude. — ^ ( Dub. 11i, Videturhocfalíum, quia frequenter imago non coz- quatur ei cuius eft imago.: ITEM fi eftadrem cozquandam tunc videtur effe z- qualitas,non fimilitudo. | "cv IreM videtur falfum dicere cum dicit,indiftin&ta fimi- 1litudo, quoniam omnisimago & fimilitudo diftinguitur ab eo cuius eft imago. "3 IrzM cá vnius rei vna fit diffinitio,quzritur quo modo differenter ifta rationes affignentur, dicendü quod hic |diffiniturimago increata,prout eft proprium folius Filii, [& ficfemper dicit refpe&um adPatrem, & ideo in prima rationc ponitur genitiuus vc in ratione principii: in fecü- da,vtin iatiohe termini, quoniam imago debet compa- rari ad Patré,non folum tanquam ad aliquá rem, fiue ad quid, (iue in quid ducit,fed eriam à quo emanat, &ita pa-| tetharum diffinitionum ratio &ordo.Et prima ratio tres conditiones continet. Per primam notatur Filius effe ab alio,cum dicitur imagoeius tei ad quá imaginatur, &per genitiuum& verbum quod eft paffiuum. Per fecundum notatur quod eft fecundum modü expreffum emanandi, fcilicec per hoc quod dicitur fpecies, qu includit perfe. &am fimilitudinem cognofceudi.Per tertiá vero notatur quod fit indifferens fecüdufn fubftantia, fcilicet [el hoc quod eít indifferens. Et per primam conditioné differcà Patre,& ab effentia:per fecundum á Spiritu fan&o,&per tertiá ab imagine creata. Et pet hoc quod fpecies, etíi de fe it effenciale,tamen accipitur hic vc tra&um eftad per- fonam: & indifferens non dicit indiftin&ione in hoc norine fpecies, fed in fubftantia,& fic patent obiecta de ra- tione prima. Hac vifà fimiliter pP ratio fecüda quz da- türin cortparatione ad Tm atté vtad terminum, & hoc patet cum diciturad rem cozquandi rei id eftpei- foni Filii perfonz Patris, & per hocexcluditur plona Pa- tris,& per hoc quod dicitur imaginata excluditür perfo- naSpititus fancti. Per hoc quod dicitur indifcreta exclu- ditur ipfa irhago creata. Erindifcreta non dicit indiffe- rentiam perfonalem.fed folum effentialem. —— Ap illud ergo quod obiicitur de zqualitate, dicendum uodillud non eft neceffarium de creata imagine.Et rur- (s quoniam imago dicit de ratione (ui nominis qüalicozquatur rei.
& me^ varoi- amem ere ont EDU pp rem cozqualem,id eft, fimilitudo fecundum quam js Etquiaimago, Kc. — Dub, lY.
Quzritur de differentia horum trium nominum quz attribuit, fcilicet fpeciem, naturam, & effentiam, quo modo hic diftinguantur.: Dicendum quod vniufeuiufque forma fübftanriilis & completiua,diciturípecies, natura, & effentia, & hoc fecundum triplicem confiderationem.Poteft enim con- fiderari in fe,& fic dicitur effentia.Peteft confiderari in comparatione ad operationern propriam, & ficdicitur natura. Poteft iterum confiderari in comparationead noftram cognitienem, & (ic dicitur fpecies. S eciemer- go habet imago au coris, eo quod limilitudo eft cius: .[naturamautem habet,quia fimilitudo pn imagi nata naturaliter: effentiam vero, quia creta per fubftantiam.
tudo indif- Videtur male dicere quod Verbum Dei eftars qued omnipotentis & fapientisDei,quia vnufquifque nonin- telle&ta arte eft iners,ergo fi filius eft ars Patris,non intcl- lecto Filio effe,Pater eft iners, ergo videtur quod ratio- nabiliter operari habeat Paterá Filio fuo.
.Rzsronp. Dicendum quod facienda eft visin ver- bo,quia non dicit quod fitars fimpliciter, fed quod ft ars quzdam, quianon eftars qua Pater nouit,fed vbino- uit. Non éft ars Patris qua Pater fit fapiens, fed quz cítà Patre fapiente per quam Patcr omnia operatut, quia o- mnia produxit per Filium. Et notandum quod cumans| indudas & intentionem virtutis & fapientiz,& (militer verbum,ramen differenter, quia dus dicit emanationem & reípeum, ideo eft proprium, ars autem ap- propriatur. | Ingenti lergitate, «tque vbertate perfundens omne; ataiurei. — Dub. VI.
Obiicitur: Ergo fecundum hoc videtur quod omni. bus doneturSpiritus fan&us.
R xs». Dicendum quod Spiritus fanQus nen dic- tur dari ratione cuiuflibet effectus, fed proprie rationc ciusqui facit Spiritum fan&um haberi,& ita inhabitare inaliquo vt in templo:&quia huiufmodi rationalis crea- tura capax eft,& (oli iufti capiunt, ideo paret quod illis folis Spiritus fan&tus datur. Ideo autem Spiritus (andtus dicitur perfundere ceteras creaturas, non quia eiattri- buatur actus creandi, fed quia attribuitur ei atus con- feruandi.: Si quisintafcibilem C» fine initio dicat Filium. Dub. VII.!
Videtur quod Hilarius non dicat bene.Quod quidi-| cit duos innafcibiles,dicit duos Deos, quia innafcibili- tas in diuinis non eft proprietas effentia fcd perfonzser- go noh fequitur quod fi tunt duo innafcibiles,quod due ellentiz,fcd duod dua períonz. Ir x M innafcibilitas di- citpriuationem eius quod eft natus, vnde tantum valet innafcibilis,quantum non filius:fed non fequitur, funt duo Filiiin diuinis,ergo duo Dii:ergo pari ratione non fequitur,funt duo innafcibiles,ergo duo Dii.
R £ sr. Dicendum quod innafcibilis, ficut fupra|pif. sr di&um ett, priuat, fiue negat effe ab alio, & ex hoc po- 42 nitfontalem plenitudinem in illo qui innafcibilis dicE| tur. & ex vtraque parte concluditur,quod fi fint duo in- nafcibiles, quod fint duo Dii. Sequiturenim:Sunt duo quorü quilibet non eft ab alio: ergo non diftinguuntur peroriginé,ergo ne«effc eft quod diftinguantur per fub- dintam. Ir £ M fifuntduoinquorum quolibet e(tfontalis plenitudo, ergo quilibet poteft cfle Trinitatis prin- B cipium, Dit XXXl. i^ ponit hic |À | tatem in quantitate, ideo prima dicitur fimilitudo ad ^. a" eu Art. I. Quat. I. cipium,& principium totius deitatis, ficut dicitur de Da- ue: fed fiprincipía fuut diftin&a, & principista: ergo fi uilibet eft principium totius deitatis, & funt duo, ergo di deitates: quamuis ergo ingenitus non it proprie- asübftantiz, fed períonz, quiatamen eft primz per- fonz,& in vnica perfona non poteft effe nifi vna 1nnaícjbilitas: ideo de ncceífitate ponit Deorum diuerfita-!
tcm.
Caput enim omnium Filiu eff. Dub. VIII.
Videtur maledicere, quiaaut dicitur caput ratio- ne deitatis, aut ratione conformitatis in natura.Si ratio- ne dcitatis,eadem rationc Spiritus fanQus poteft dici ca- put. | IrEM fi ratione deitatis,tunc Filii caput non poteft di- ci Deus:quia caput fuperexcellit,& maioritatem nobili- tatistenet,quam non habet Pater refpe&tu Filii. Situ di- cas quod caput non dicit nobilitatem, fiue füperexcel- lentiarn, obiicitur ex littera fequenti, vbidicitur quod hoc gradu omnia differunt: fed conftat, quia inter Pa- cem & Filium ratione deitatisnon eft nidis: ergo non poteft accipi ratione deitatis, Si ratione conformitatis, Filius cum non habeat conformitatem in natura curg o- mnibus, fed tantum cum hominibus, non crit caput o- mniurm.
R. £s». Dicendum quod caput fecundum quod pro- pric accipitur importat rationem influentiz, & conformitatis nature: ideo dicitur Chriftus caput effe totius|.
C Ecclefiz:fed Hilarius extenfiori modo accipit, prout ca- put dicit originale principium: & quoniam Deus pater eft principium Filii, & Filius principium ornniurn, ita quod Filius producitur, & Bodies caput efi&ha- betcaput. Sed Pater quoniam caput non habet cum fit innafcibilis, eft caput omnium, & ideo dicitur fontale principium d quo omnia, & in quem omnia per Filium reducuntur:& in hac redudtione gradus eft, comparan- do creaturas ad Filium, fed vltra comparando Filium ad Patrem non eft gradus, fed ordo, & origo. Etideo Hilarius non dicit his gradibus, fed hocgradu. Quod obiicitur de Spiritu fancto, dicendum quod ipfe Spi- ritus fanus cum procedat à Filio, per Filium cum aliis ad Patrem reducitur, & propcetea Filio appropriatur re- dudtio. | Vt fint quidem per fubflantiam tria, per con- fonantiam yero vnum. Dub. 1 X.
Videtur hbecconfeffio fidei non efle conueniens: quia de tribus hominibus concordantibus portceít illud dic! quod per fubítantiami funt tria, per confonantiam vero vnum. | Quia cognominato Spiritu (ando, id eff,peraclito, con[o- sentia potim quam e[Jentie per fimiitudinem fubflantia praedicari. conue- nit vnit«tem.
Videtur illud falfüm quod debeat dici per confonan- tiam propter Spirirum fanctum, quia Spiritus (an&us eft eiufdem effentiz cum Patre,ficut Filius.
Rzsr. Dicendum quod ficut Hilarius intendit often- dete catholicam patrum confeffionem, cum dixerunt P (unt per fübftantiam tría,per conlonantiamvnum, Qi Patres volentes elidere herefim Sabellianam, qua eludebat, id eft, euacuabat veritatem Patris & Filii per nominationem folum, quam dicebatibi effe, non rem, confeffi fant adeo expretfe pluralitaté, vt minus expreffe confiterentur effentiz vnitatem, non camenreceflerunt à veritate, quia per tría, tres res intellipürur,id eft,tres hy- poftafes. Per fübftantiam vero, non víia intelligitur, fed perfona: & ideo ex hac parte verum dixerunt. Ex parte confonantiz fimiliter verum dixerunt, &irreprehenfibi- liter. Nam ficut per Patris & Filii nomen innuitur vnitas naturz,quia Filius eft connaturalisPatri. ita perS iig fan&um qui eftamor, datur intelligi vnitas confonátie, & ideo verbum hoc non habebit calumniam, & propter hocipíum dixerunt, & hoc vult dicere Hilarius, cum di- cit quod potíus confonahtiz quam effentix: non quia v- trunq; non fitverum,fed quia hoc eft expretfius,& habet minorem calumniam:tamen adhuc fequitur illud,quod fi Pater & Filius vnum ex fe producunt Spiritum,ratione cuius eft ibi vnitas per confenantiam, neceffe eft quod v- nitatem habeantin effentia, ARTICVLVS L D intelligentiam corum quz dicubturin hacpar-| duo principaliter queruntur. Primo quaritur deappropriatione Hilarii. Secundo de appropriatione Auguftini. Et quantum ad primum queruntur tria, Pri- [moquaritur vtrum imago dicatur in diuinis fecundum fubftantiam,an fecundum relationem. Secundo dato g fecundum relationem,quaritur vcrum imago fit propriü Filii. Tertio quaritur de ratione appropriationis illorum trium,cilicet zternitatis,fpeciei,& vfus.
QVA£STIOL An imago in diuinis fecundum fubflentiam, vel fe- cundum relationem dicatur.
Vod imago dicatur fecuri um fubftantiam, often- ' Aq oppo:! Qi. hoc modo. Hilar. 4. dc Tr. Deusad commu- fitum. nem fibi cum Deo imaginem, candemq; fimilitudinem repericur hominem operari, " | 2, Ir Beda füperillud: Faciamus hominem, &c.In hoc quod dicit imaginem, notatur vna & — (ub- Rantia Trinitatis: ergo imago cum pertineat ad commu- nitatem & vnitatem fubftantiz, dicitur fecundum fuüb- ftantiam. | Dj 5IreM hocipfüm videturratione,quia illud idem dicitur exéplaractiue, dicitur imago paffiue: fed exemplar in diuinis dicitur fecundum fubítantiam,non fecundum 4-|rEM imago confi(tit in reprefentando aliquid,non tantum in fübítátia,fed etia in diftin&tione, & ordine di-| - i ftin&oró:fi ergo in diuinis nó cadit diftin&io in vna per- fona,necefle et quod in diuinis attendatur imago fecü- dum quod vnitas effentize(t in tribus perfonis:ergo non notionaliter,fed effentialiter dicirurimago in diuinis.
CoNTRA per Auguftinum in 7.de Trin Quidabfür-| Fonda. dius quam imaginem dici ad fe?fed omne quod dicitur| menta. fecundum fübftantiam diciturad fe: ergo cum imago nó| C65. dicatur ad fe,non dicitur fecundum fübftantiam.
E igoin diuinis eft cumalio,, fed cil-ntia non eít cum alio:|»o4. propo- ergo,&c. | fit.1.
Ir z x hocipfum videtur per diffinitionem imaginis: quiaHilarius dicit, quod imago eft reiad rem coequatio: fed res quz cozquatur rei eft perfona,ergo imago cft per- fonz ad perfonarn:fed quod bici refpectum ad alterum, dicituríecundum relationem:ergo imago. | IrzMhocvideturper etymolopiam.Imago enirn dici- tur quafi imitago: ergo vbi eft ratio imiginis, ibi eft imi-| tatio:fed diuina eflentia non imitatur aliquid: quia omne tale eft ab aliquo: ergo imago non diciturfeeundum fubftantiam, vel ef- fentiam.
Imago proprie in diuini dicitur motionaliter, cum dicat ex- prepionem alterius in vnitatenature C re- Jfpeclum ad aliam perfonam. Rrsrow.Ap Arg.Dicendum quod ficut exemplar fe- cundum proprietatem vocabulidicit expreffionem per nem fit aliquid, ficecontrario, imago per modum palfi- ui: & dicitur imago quod alterum ex primit, & imitatur. Ethoc modo acci pur imago dupliciter, fecundü quod duplex expreflio,ícilicet vel in naturz vnitate, vel in na- turae diuetfitate. In nature communitate, fiue vnitate, licut filius Imperatoris dicitur imago paris. In natur« diuerfitate, ficut imago Impeiatoris eftin nummo. Sic refpectu Dei dicitur imago pet expreffionem fecundum identitatem natura: & fic efti mago increata, & dicitur notionaliter, fiuc fecundum relationem:quia imago di- citemanarionem,emanatio autem in vnitate natur nó eft nifi perfona. Dicitur etiam imago per expreffionem in diuerfitate naturz:& fic dicitur imago creata reípectu Toriustrinitatis: & fic patet quod imago in diuinis ac- cepra dicitur fecundum relationem períonz ad perfo- nam, & hocíecundum vocabuli proprietat£, ficut pro- bantrationes ad hocinductz. Sed quoniam contingit abuti Romine cxemplaris, vt etiam dicatur exemplar [quodad imitationem alterius fit, fic econtrario centin- gitabuti imagine, vtdicatur imago ad cuius expreflio- nem fir aliquid: & fic cum creatura fiat ad expreffionem vnitatis eflentiz in Trinitate perfonarum, poteft dici imago de tora T rinitate, & lic diciturimago ipfum ima- ginans: cum de ratione nominis dicatur imaginarum, [icut exemplar dicitur exemplatum abufiue, quamuis Jexemplarfit exemplans: & fecundum iftum modum di- citur accepiffe Hilarius, & Beda, vt dicit Magifter 16.
dift. 1. libr. Tamen potc& Jici quod vterque loquitur de imagine creata, quz cum fit refpectu vnius effentiz, eft communisimago trium lagen. & indicat vnitaté ubítantizintribus. Vnde numquam imago pure dici- tur ad fe,quia (emper dicit refpectum, vel perfonz ad ali- am perfonam, ui effentizad creaturam, fiue creature [ad diuinam naturam, Numquam etiam diciturpure fe- cundum fübftantiam, quia femper notat vel diitinctio- nem interius, velexterius. Vnde imago non dicatur ef- fentiafimplicitet, fed effentia vc in tribusperfonis confi- [derata. Tamen proprietatem fermonis feruando, ima go dicitur fecundum relationem perfonalem, prout dicitur imago aterna. | 1. 2. Et concedenda funtauctoritates, & rationesad hoc. Adauctoritates in oppofitum patet refponfio.
;. Ap illud ergo quod obiicitur, quod exemplar dicitur effencialiter,ergo,&c. dicendü quod non eft timile,quia tota Trinitas eft principium. Et ideo quia exemplar ra- tionem producentis dicit, vnde fecundum fübftantiam dicitur, & conuenit toti Trinitati, Ícd nontota Trinitas eft principiata: & quià imago dicit rationem | omg proprie,ideo non conuenit toti Trinitati, nec dicitur fe- cundum fübítanniam. | 4. Áp illud quod obiicitur quod ad hoc quod fit ima- go debet exprimere diftinctionem, & ordinem, dicendü quod illud vcrum eft in imagine quz eft imago rei ha- bentis diftinctionem & ordinem, ficut habet homo in partibus, & tota Trinitas in perfotiis: fed cum res, cuius eftimago, non habeat diftinctionem, vtputa vna [pof na, non oportet ficexprimi. Vcl poteft dici quod illud verum eft quando imago (ubftanrialter differt. Tuncenimad hoc quod expreffe exprimat, neceffe eft imi- tari in conditioenbus confequentibus fubftàntiam, fed cum imitatur in eadcm forma fabftantiz,non oportet.
Quat. II. "d III. | modum actiui, vnde exem plar dicitur ad cuius imitatio-| QV.ESTIO IL An imago in diuinis proprie de Filio dicatur.
v imago fitproprium Filij. Et quod fic, videtur per Hilarium in propofita appropriatione. J£- cetnitas in atre,fpecies in imagine, vfus in munere, Pa ter dicitur proprie fimiliter munus, ergo fi recte ponun. cur, exaquo imago dicitur proprie de Filio. | I1£« Auguftinus 6.de Tri.Solus Filius eft imago Pa-|1i.6. 9; tris,& eo expreffius Filius quo imago, & Verbum. ergo |AeTri.a. fecundum hoc cum Filius dicat pertonalem relationem, |^ ^"? patet, &c.
IrrM imago eftfimilitudo expreffa, & in diuinis fi- militudo expreffiffima: fed fimilitudo exprefliilima non poteft effe plurium diftinctorum:fi ergo Filius eftab vno Spiritus fanctus equaliter à duobus, ergo non poteriret: Íe imago.
Ir£M imago in diuinis attenditur fecundum imita- üonem períonaz,non effentiz, quia perfona non eft ima- go effentiz, (ed perfonz: ergo ad hoc quod vna perfona iit imago alterius, neceffe eit quod illam imireturin eo quod refpicit perí(onam, vt perfonam: fed emanatio vel productio perfonz — perfonam vt petfonam: nam productio creaturzrefpicit tubftantiam.Cum ergo folus Filius imitetur Patrem in productione perfonz, tolus Fi- lius efgimago.