luntas & difpofitio infe, nullus vnquam defiderater fci- se aliá caufam, íta plene cognofceretur in caufis primornec ipfa excludit in agendo operationem caufa cteatz, nishumana,ideo bonum eft & peru tile exerceri in con- ARTICVLVS III.
tarium eft quod fignat ex infticutione: fed preceptio,& C unt|.
dialibus:attamen quia diuina voluntas non cognofcitur, | necexcludit etiam in cognofcendo cognitionem ratio-|.
luntatis.
4 Onfequenter quantum ad tertiumarticulum que- ritur de voluntate diuina quantum ad rationem fi-- gnificandi,& circa hoc duo principaliter queruntur, Pri-|...[mode conuenientia illius diuifionis diuinz voluntatis]. ; ]involuntatem beneplaciti & voluntatem figni-Secundo quzritur de numero & fufficientia fignorum diuinz vo- An voluntas diuiwa contenienter diuidatwr in vo» | | — luntetet figni C benepleciti.- E 'anj p vilibile Vod ptima diuifio non fit conueniens, videtur Qi. ficut voluntas eft refpectu tentia, & ícientia:fed fcientia non diftinguitur perfcien- tiam veritatis, & fcientiam figni, fimiliter necpotentia: ergo nec voluntas.Si tu dicas quod illa non haben fi. gna, Contra:Sicut creatur funt igna voluntatisjita et- iam januunt ex fuo ordine fcientiam, & ex fua magnitu- dine monftrant potentiam:ergo fi fignum ducit inaliud; patet. | | 2. ITEMÍi contingit diuinam voluntatem (ignari, aut perfigna naturalia, aut per figna voluntatia.Nonper na- turalia:quia przceptio, & prohibirio non funt à natura, fedà voluntate. Non per voluntaria,quia (ignum volunprohibitio non fignantex inftitutione voluntatem,fed ipfum quod przcipitur:ecgo,ó«.
3. ITEM CS fignificata non communicat nomen fuü (igno. V nde quamuis circulus fit gnum vini,non tamen dom quamuis pteceptio & prehibitio,c7c.fint figna diuinz voluntatis, nontamen debent dici volun- tates,ergo non debet diuidi voluntas in voluntatem íi- goi, & voluntatem beneplaciti. | 4. IrEM praceptio & prohibitio, & huiu(modi, aut funt figna ratione a&us, aut ratione obiecti fiue conno- tati.Siratione actus:fed idem eft a&tus quod diuina vo- luntas & Deus,quia cum dico: Deus precipit, dicitur de Deo,& ita predicat diuinam effentiam: ergo (ecundum hocidem effet fignum fuiipfius. Aut ratione effedus,& tunccum prazceptio, & prohibitio nullum connotent effe&tum,necconfilium,nullum omnino eritfignum,& ira nullo modo videntur figna.
- ..Stb — dicit plures effe voluntates Dei: | rane fed cóftat vnam effe voluntarem beneplaciti:ergo fi plu-|u.
res eri true quod ftet pro alia voluntate quam be- neplaciti:fed nulla voluntas Dei eft nifi beneplaciti,vel fignum illius,ergo,c*r. | ITEM contingit cognofcere voluntatem Dei: fednon poffumus cognofcere cam per fe: neceffe eft ergo;quod) cognoícamus per figna: fed (ic nominamus fecundum, quod cognofcimus: ergo non tantum debemusdicere voluntatem beneplaciti effe voluntatem, fed etiamfr- gnum eius. | | :" ITEM pracceptio alicuius re&e dicitur voluntasillius: ergo & preceptio Dei:fed non eft voluntas caufans,quia przceptio eftetiáfi nihil fiat:ergo eft voluntaslignificans.
, CONCLVSIO.
, CONCLVSIO.
Ratio, C «udforitas cempellnnt nos difinguere volun- (0. 07 erem beneplaciti, à voluntate (igni.
voluntatem beneplaciti. Auctoritas quidetn: quia dicit Apoftolus.Heccít voluntas Dei, fan&tificatio veftra;fcd illud nen cít di&um per effentiam, ergo vel per caufam, velperfignificationem:non autem per caufam, ergo per fignificationem, ITEM ratio dictat; quia communi víu loquendi confueuimus preceptum noftrum volun- tatem appellare. dio ie hoc intelligendum, quod Óicut non abfürde intelleGus dicitur vis jütellediua& ipfum intelledtü, ita voluntas dicituripía vis volendi & ipfü volitü.Et inar Dei innotefcitnobis p volicü goum,& fignü eft q facitinaliud venire dum offert (c fen(ui;inde eft quod voluntatem Dei diui- dimus in voluhtatem beneplaciti, & in voluntatem .. ^. Abillud quodobiicitur de fciepria,& potentia, di- cendum, quod ipía voluntas fe habec immediatius ad res UL Tb Md P E res, & tamen fic determinate ín futuris indifferentibus:|À idco indiget certis fignis, Et praterea cum debeamus nos illi conformare, oportet nosillam cognofcere: fed diuina fcientia cft reípe&u omnium: fimiliter & poten- Voluntatie diuina figna (uffcienter enumerantur in tia.& praterea meutri oportet nos conformare. idco nó impletionem, probibitionem, permiffio- ficdieitur. fcientia (igni, vel potentia, ficvt voluntas. BOB preceptum, e dicitur. | | confilium.
1. Ap illud quod obiicitur, vtrum (int figna naturalia, | vel voluntaria, dicendum quod fignum eítens, & eft fi- gnum: poteft ergo dici naturale inquantum ens,vel in- quantum fignum. Signa ergo voluntatis inquantum en- da voluntaria funt: quiaà voluntate: fed naturalia funt inquantum figna, quia naturaliter fignificant: ficut ef- fectus naturaliter fignificant caufam.
j. Ex hoc patetfequens; quiares non communicant figno dato: communicant tamen figno natural, vt pa-| B tet, nam vrina dicitur fana, quia eft fignum fanitatis:eft cnim figaum quod caufatur naturaliter: hoc tamen nó eft generaliter verum, necfecundum fermonis proptie- tatem, fed fecundum tropum loquendi, ficut tangit Magifter in littera: & rario transferendi eft fimilitudo comperta inter fignum quod naturaliter fignat, & fi- gnatum.
4- Apillud quod obiicitur ratione cuius funt figna, dicendum quod ratione acus creati per comparationé ad obie&um: obie&um enim innotefcete facit volun- ratem vt eft fub actu praceptionis, & prohibitionis,& huiufmodi. Vnde hoc quod przcipitur, fignum cft vo- luntatis inquantum przcipit.
CONCLVSIO.
L R s ». Ap atg. Dicendum quod numqrus fignorum vno modo conica accipific. Voluntas enim diuina, proprie loquende,eft nor Si futuroru m:prater- itorum autem alio modo non eft quam prafentium. Se- [cundum hoc notandum quod (i eft refpe&u przfenris, autilludeftbonum, & &c impletio:aut malü,& fic per- miffio. Si refpe&tu futuri,hoc eft tripliciter. Aut eft ma- lü,& fic prohibitio.Aut bonü neceffirium; & ficprace- ptio,autbonü fupererogationis,& fic confilia:boná au- téfupererogationis nó habet malü oppofitü:ideo nec có- filià habet (ignü oprofitü. Alio modo poffunt diftingui fic: V olütas diuina, ficut ifrapatebir,aut vult| fimpliciter, aut vult códitionaliter fiue quátü in fe:& vtroque modo contingit eam fignari. Voluntas ergo abfoluta poteft ad aliquid comparari,aut per modum complacentiz, aut er modum difplicentiz. Si per modum difplicentiz,il- fud nullo modo fit:& ita hanc non contingitfi gnificari, necícirialiquo figno exteriori.Si pet modum complacé- tiz,aut quia are illud quodfit, & fic impletio. Aut uia placet aliud exillo,& fic petmifbio: & chabemus duo figna. Poteft iterum fignificari diuina voluntas, vt antecedens, fiue conditionalis, & hoc dupliciter. Aut C Per modum complacentiz, ita quod oppofitum difpli- QY £STIO IL cet,& fic precepto. Áut per modum difplicentiz,& fic M eppo. D E numero; & fufficientia fignorum diuinz volun- 2. Apillud quod queritur,vtrum paie aeris ratio- (lum. tatis. Et ponit Magifter quinque figna quecond-| |ne modi — 6c. dicendum 9e ratione modi nentur in hoc verfu: e fignificandi.Eftenim aliquis modus fignificandi volun- Presipit Cr probibet,permittit,confulit, implet. P tatem,vtdeteftátem;quod facit prohibitioralius modus Et videtur quod debeat ponere pauciora, quoniam| |vtapprobantem:quod facit precepto. fignum,& fignaturm dicuntur correlatiue,& fi vnum bp-;. Apillud quod obiicitur quod voluntas non eft re- Hif. To- pofitorum dicitur multipliciter, & reliquum. Et fi vnum fpe&u mali, dicendum quod per modum approbantis fice. tya-| OD dicitur multipliciter, nec reliquum perartem Topi-| |noneftrefpe&u mali,fed ex malo eliciti;per modum ve- &at, 4. e.| Corum:fed voluntasDei eft vna, & vno modo fe habés:| |ro deteftantis,eft rcfpectu maliin fe. .|ergovnum debet habere fignum. 4. Apillud quod obiicitur quod cuilibet bono rc- 2. IrgM aut figna hzc orem ratione modi ^ra malum ex oppofito,dicendum quod verum eft: ignificandi,aut ratione reifignificata. Si ratione reifi-| |fed tamen bono fupererogationis peteft opponi malus, gnificata: ergo tot debent efTe figna quot res,quiaomnis| |& non malum:inquantum fupererogationis opponitur tes fignum eft diuinz voluntatistanquam caufz.Siratio-| |minus bonum:nquátum autem bontim opponitur mane modi fignificandi:fed eodem modo fignantdiuinam| | |lum,fed nonaliud rri? quod opponitur bono pra- voluntatem praceptio & prohibitio: ergo fant vnum fi-| | |ceptit& ideo caditfub prohibitione. M gnum. f. Ap illud quod obiicitur de cehibitione,dicendum 7. Item voluntas Dei ficut infra patebit, non eftre-|E |quodilla impediteffedum, & propter hoc priuatratio- [pe&u mali:ergo nullum fignum eius debet accipi per| |nem fignificandi,vt vifum eft. comparationem ad malum: cum ergo permiffio,& pro- 6. ÀD illud s obiicitur quod confilio opponitur hibitio fint refpectu mali,nó funt figna volütatis diuina. diffuafio,dicen um quod ficut opinio eft vna contratio- Funda. CoNrR A:Quod fint plura videtur, quiacuilibetbo-| |rum, quia eft acceptio vnius partís cum formidine altc- Dift e, fequn. q. 1, méht4, [ng refpondet malum ex oppofito: ímtno vni bono plura| rius; fic con ilium, quia non accipit alteram mala:ergo tot,vel plura figna debent accipi à parte ma- artem determinate,quia comprehendit lificutex parte boni:cá igitur ex parte boni fint tria;pa- fuafionem.& diffusfionemNam qui tet, c. | fuadet,confulit: & qui diffuadet f. Ir&M icut impletioni refpendet permiffio, ita& |. | fimiliteraliquid prohibitio: immo multo fortius, & magis ex oppofito coníulit.
ergo videtur quod plura fint figna. 6: Ir£M ficut preceptioni opponitur prohibitio: ita confilio diffuafio: exgo videtur quod fint plura, Qua C quet fint figna dimima voluntatis. prohibitio. Aut per modum complacentiz, itatamen gy oppofitum non difplicet, & fic confilium. Per tnodum ex. Alenf1..4.38. Membro 1, veredifplicentiz,ita quod oppofitum non placet,nó éft ddksely d. De penis peffibile reperiri: & (ecundum hoc patet numerus, & "i d isis uh | fufficientia,& folutio obiectorum. " JEgid Rom x.Sent dift 452.34.1. 1. Qvop enim obicitur quod voluntas beneplaciti |: Richardus 1.Sent dift. 45.vt.3.2.1. non eft multiplex,dicendum quod hoc verum eft quan- Frantifc.de Mayr. 1.Sent dift. 4.d3. tum ad fübítantiam,ramen quantum ad cónotata mul- ne Ficus 44-Art.2. | tiplexeft,vt vifum eft:voluntas enim abfoluta connotat L iei; afia MASA 43. | — ordinationem rei ad cuenruro, ficut omrium ad falutem.
Art. ILI. Quaft. IL - - 369| DISTINC T. XLVI.
ILLI SENTENTIKX, QVA DICTVM EST DEI VOLVNTATEM NONPOSSE CASSARI, QV ££ IPSE EST, QV /&- damvidentur obulare: & ea fol- uit, oftendicque mala a Deo non e(ic.
à IConturque[fio. Diclum efl eniminfu Diff. 45. » perioribus » C ahídoritatibus communt- E- 7.4 Mk twi, quod voluntas Dei que ipfeefl.que S RA VOS LA beneplacitum eitis vocatur, "uu non poteft, quia illa voluntate fecit quecunque volnit in calo, o5 [er imterra: cui tefle Apoflolo, mibil vefiflit. Queritur Pfal.u;. ergo quomodo accipiendum (it quod «a4poflolus de Do- gd E yino ait: Qut vult omnes bomines (aluos fieri: Cum e- Mat. 2 3.4 |"! "0nomnes falsi fiant, fed plures damnentur: vi- Ex Aug. in etur "Utique non fieriquod Deus vult fieri, bumana fci- Enth.3. 97. Jicet voluntate impediente. voluntatem Dei, Dominus quoque in Enagelipimpiam ciuttatem compellans: uo- tis, quit, volui congregare filios tuos, ficut aallima con- gregat pul'os [uos fub alas, ci» moluifli? Ita etiam bac dicuntur tanquam Dei volutas/aperata fit bominum voluntateo infirmi(Timis volendo — non po- did * isi fecere potenti[fimus quod volebat. Vbiefl ergo illac.
ompnipoteptia, qua im calo, cy in terra fecundum Propbe- Iam. Omnia quecunque voluit fecit? Et quo modo voli- tatieius feeummdum Apo[lali mibil reftflit, fi colligerefilos Hierufalem voluit, C nen fecit? Hec enim prediciu plurimum obuiare videntur.
Solutio, quo modointelligendum fit illud: Volui - congregare, & noluifti.
Cap...f ab ipfo lli noluit, Pfal.113, Quomodo intelligendum fit illud:Qui vult omnes homines faluos fieri.
LTim.zb| — Nunc viderereflat,quo modo etiampremil[Jacverba Dif. prac.| Apo[folt predicfis non contradicant, qui de Deo loquens d i. ait: Vult omnes bomines (aluos fieri. Quorum occafío- gos. — (ne verborum multi à veritate deuiauerunt, dicentes Pfal.113 bd Deum multa velle fieri qua non fiunt: Sed nom eff in- telltgendum ea ratione iliud effe fum, quaft Deus ve- dit aliquos [aluari, ci non aluentur.,Quis euim tam im. W defipiatyvt dicat Deu emalas bomina volutates quas voluerit, i quando voluerit, c vbi voluerit in bonum ]nom. poffe conuertere? Non eff vtique verum quod in - Pfabno dicitur::Quecunque voluit fectt: f aliqua vo- |quem aluurm fieri velit fed quod nullus fiat f/aluus, ni- B Jetta intelligitur illud: Illyminat omnem bominem veenim ex eofenfuillud dictum efl vt ait Auau[l.i, - D l/vit. c non fedt: e quod eff. indignus: ideo nonfecit: Liber I Sententiarum. |.
MM Mii € À— A quoniam me fieret quod "volebat omnipotens, voluntas bominis ippediuit. Ideoque cum audimus, ch in facri (quamuis certuss. (it nubis mon omnes bomines faluos fie. Yi) nos tamen ideo debemus omnipotentifime Deivo. lyntati aliquid derogare, fed ita intellicere quod fcriptum eft: Vult omnes bomines [aluos fieri, tanquam fi dicere.
eri ipfe voluerit, non quod. nullus fit bominum,uif fh quem «velit faluari, e! ideo rogandus efl, vut velit, quia nece/fe eff fieri, (E-voluerit. Non efl enim credendusom. nipotens aliquid velui/fe fieri, quod facfum won fit, sic Vtrum malaDei voluntate fiant, an eo nolente, Ideoque cum con[let omnia bona quefiunt eius fieri ivolistate, que f fieri mollet, nullatenus fierent:retfeque- ri folet: Vtrum C mala omnia que fiunt, id eff peccata, Dei funt voluntate,an nolente eof tant, Super boc duerfi varta fentientes (ibi contradicere inuemiuntur. Aljjenim dicunt quod Deus-vult mala effe, velfieri,non tamévult znala. Aj vero quod mec vult mala effe, necfueri.In huc tamen copueniunt, Cr bi, ef illi, quod vtriquefatentur Deum mala no velle. Vtrique vero rationibus C? aucto. ritatibus inrituntur ad pauniendam faarn a[fertionem.
Quarc dicunt quidam Deum velle mala e(Ie vcl fieri.
Quienim dicunt Deum mala velle e[fe,velfieri fuam $4 puis muniunt intentionem. $i enim jnquiunt,ma- la none[fe "vel non fieri-vellet, nullo modo effent velfu- vent: quia fi vult ea non e[fe,vel non fieri, C» nonpatefl id efficere [cuicet vt nón fint yvvelnonf.ant,voluntatteits C otentie aliquid refiflit, e non efl omnipotensquia nen teft quod vultedimpotensefl, ficuti Ci nos Jumusqui quod volumus,quandeque non-valemus. Sed quia omni- otens eft, cor in nulla impotens certum efl nonpoffefieri mala; vele[femift eo volente. Suo modo enim inuito co, fieri Si vult nonfieri, no funt Junt autem:zvult crgofe- rj. Item bonum efl mala effe vel fieri:alioquim famme bo- | Quamuis ea mquit qua mala Junt inquanti pala unt, non (unt bonatamen vt uo folum bona.fed etiam [int c »nala, bonum efl. Nam nifi effet boc borum vt den e snaja,nullo modo e/fe igerentur ab omnipetenti bono, cui proculdubio quam factle eff quod vult facere tarn fadle eft quod non vult effe, uon fimere. Hac nifi credamunperi- clitatur noffra confefto, qua nosím Patrem omnipotente credere confatemur. Ecce bic aperte babes, quod bonum eft mala effe, omnis autem boni Deus aucfor ef qui vult eme boná effe quodefl. Cum ergo bonum frt mal fien, tur, nullum bominem fieri [aluum, ntfi quem faluum| ltteris legirius, quod "velit omues bemine: faluos fieri» Exi, let. 14 e nolente poljet 4b aliquo malum fieri, Cum feriptum I | om, q.d Voluntati eius quis vefift?Supra etiam dictt Augu[linue m Ed. quia neceffe eff ftevt fi voluerit. Sed vult mala f'eri, aut no ^" [mus non permitteret eaf teri. Vnde AugulHnus in Encir. cgi; t. £N e In Enchir.
Cap.27.
aliis buiufrnodi rationibus, c auctoritatibus vtuntur; qui dicunt Deurn velle p»sala e]e,vel fieri.
Hic ponit rationesillorum, qui dicunt Dei vo- luntate non fieri mala, vel non effe.
Ili vero qui dicunt Dei voluntate mala. mon fieri, vel nen effe, tnducfionibus premis ita refpondet: di- cente Deum, nec velle mala fieri nec velle non fieri ve nolle fieri: fed tantum non-vellefieri, Si enim vellet ea fie- ri, vel efje, faceret vtique ea fieri, vel effe: c ita effet AMLTor snalorum, non eft. autem aucfor malorum, vt anclorum proteffantur auctoritates, mon ergo eius vo- luntate fiunt mala. Itern fi nollet mala fieri, vel vellet non fieri, (i tamen fierent, omnipotens mon effet: cum letus voluntas bupsane voluntatis effectu impediretur.
Ideoque non concedunt Deum "velle mala fieri, ne ma- lorum auctor intelligatur: nec concedunt eum velle ma- la non fieri, vel nolle fieri ne impotens effe videatur.fed tantum dicunt eum non velle malafieri vt non aucor, ed permulfor malorum monilretur: Vnde c Euanceh- a vvbi oflendit Deum auctorem e[fe omnium bonorum dicens: Omnia per ipfum facfa [upts confequenter ma- lorum aucforem Jf negat, dicens: Et [me tp[o facium efl mbil, id eff peccatum. Non dixit per eum facium ef €, vel nolente, c inuito:fed tantum fmeco,td eff [ime eius voluntate, quia non eius voluntate fit. peccatum. Noner- 0 Deo velente,velnolente: fed non volente fiunt mala: quia non f[ubefl Dei volutati,vt malum fiat,"velnon fiat: [ed vt fieri ffnat, quia bonum eff fnere mala fieri, vvti- que volens finit nan volens sala: fed volens finere [i- nit, "ut ipfa fiant. quia nec rnala funt bona, necea fieri vel effe, bonum e(t. | Quomodo intelligendum fit illud Auguftini,mala fhieribonum eft.
Quod vero Augv[linus ait:cCIMala fieri bonum eff, ntc [merentur mala ab omnipotenti bona feri ifi bec quia ex malis que fiunt, Deus bonaelicit:nec nne teret ea fieri mifi decis boni aliquid faceret. Vnde Augu- inus incodem lib. Enchirid. aperte indicans predictoru verborum e[fe talem intelligentiam ait: Deus omnipo- tens cui rerum eft fammapote[has, cum fumme bonus (it, nullo modo fieret aliquid mali effe in operibus (uis, ni v(que adeo c[fet ammipotens e bonus, "vt benef aceret et- iam demalo. Item in eodem: Melius iudicautt Deus de malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex boc itaque fenfu dictum efl ac verum efl bonum efl malafie- Remo |T:quiaex malis que fiurt bonis (qui fecundu propofitum |Hie "onym. Commet n SÍ ate to p. | CPI. Malum, inquit, Iudae bonum futt fci cati [unt Sancli ) accidit bonitas,id efl, vtilitas.Ta- libus enim («vt att Apoffolus ) in bonum. cooperantur o- Wnnia, etiam mala, quia eis profunt, qua alii facitenti- bus obfunt. Vnde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bouum, vt Hieronymus [uper Mar- dicet nobis: Nec ft bonu efl illi velilli-inde equitur quod [ympliciter bo- num (it. Proprie enirn ac fimpliciter sen eff, quod in fec facienti bonum eff.
Quadtripartita boniacceptio.
EJ enim aliquid quod im (e bonds efl, ci» cui fit, (ed nom tjr tonum facienti, vt cum fubueniturpauperi, [ed non ». Difün&-XL VI.
lies veleffe, ereo tf mala vultfieri, vel effe. His atque | A propter Deum. Et efl aliquid bonuminfe, c facienti, Jgeutabiliter bona Trinitate, creata futt omnia, nec fam- me, nec equaliter, nec immutaliliter bona: fed tamen |tom.1.
e[fet bonum, vt eae[fent: ea ratione dicum effe afferunt: |D fit ab aliquo:c ita Deovolente mala non fed nonei cui fit: vt cum veritas propter Deum alicui n0n obedienti pradicatur. Et efl attquid infe, c facien. ti er eicuifit boni: vt cveritas predicatur propter Dei credenti. Vnde Apoflolus: Bonus odor futmus Deo, aliis odor "vite, aliis odor snortis. Efl autem aliud, quod nec in fe bonum e[l, cr facienti nocet, C damnat, nifi pauffinus in. Enchirid. A fumme, C equaliter c imbona ettam fngula. Simul vero vniuer[a valde bona: quia ex omnibus con[iflit vniuer[itatis adpnirabils pulordinatum, ci loco fuo po[itum,eminentius commen- dat bona,vt magis placcant, c laudabilera [int,dum comparantur malu.
Quod mala vniuerfitati valent, & facientibus fua propria, vel patientibusaliena pro- [unc, electis camen, interdum bona proueniunt,fi fecundum propo[rtum vo cati [unt Sancli. Talibus emm. vt ait Augu[linus in ib.
C de corretfione, c gratia, vfque adeo Deus omtiia coaperatur in bonumyvt (i qui borum deuiant e exorbitant, etiam bocipfum eis faciat proficerein bonum, quia bamala que ab iniquis fideles pieperferunt vt ait Auguffi- nus in lib.de Trin. Ipfis vttqueprofunt, velad delenda peccata, vel ad exercendam probandam a, iuffitiayn, vel addemon[lrandam buius vita miferiam. Ideog, ct Dei manum, Apoflalus Satana flmulum (enjit:c v- terque beneprofecit,quia malum bene portautt.
Ex predictis concluditoftendens effe bonum, fieri mala, multis modis, Si quis igitur diligenter attendat qua fcripta fant faci- leeft. ei percipere, ex malis bona prouenire, ej ex eara- tione diciume[fe, quod bonum est mala fieri vel effe, non quia malum fit bonumyvel quia bonum [it malum fieri. Non efl enim bonum malum fieri ab aliquo, quía non ef bonum vt aliquis faciat malum. Sienim boc effet bonu vofecio buius Deus aucfor effet,quiefl auctor omnis bo- ni. Quod (i buius Deus aucfor efl,eo ergo aucfore bomo agit mala, Ch ita eo aucfere bomo fit deterior. Et fieo an- élore bomo fit deterior,tunc eo volete bomo fit deterior.1de efl enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volen. 1e: Deo autens auclore borno non fit deterior:erco non Deo volente, ut Aueufl.in 4. que[L. aperte aftrutt à gninori E | dicens ita: Nullo [apiente bomine auctore fit bomodete Hinc patet quod ex salis que fiunt, aliquod proue- |. nit bonum, dum bona magis placent, i laudabilitra ca, o. ad fi exiflunt. Ipfis etiam facientibus ex malis que faciunt, 107.
milores redeunt, atque doctres, vt Petrus. Illa etiam | 2.Cer.2.d piteatyut malum:valet tame ad aliquid. Vt enirn att Au- |c.1.t0.5. Vide li.1.có- rra. Mani - chritudo. Im qua etiam illud quod malum dicitur Lene | Emch.c.n.
rior: tantaenim efl tfla culpa que in fapientem bominem Qu«fts. cadere nequeat. Efl autesyo Deus omni bomine fapiente ^ * preflantior: multominus ergo Deo aucforefit bomo dete rior. Multo n. eff preflantior Dei voluntas,quam bomi- Iis fapientia. illo aute aucfore cum dicitur, il'o volete di- citur. Ergo eff vitium voluntatis bummane quoefl bomo deterior. Quod vitium fi longe abeft à Deicvoluntate,vt ratio docet, quo ft, quarendh efl. Ecce aperte dicit Augn- firms, Deo aucfore velvoléte bominà nófieri deteriorem, fd vitis valitatis (ue: NO efl ergo Deo auctore, p mais un4.
inte E E A e daoà inte E E A e daoà Qupd in Deo non elt caufa vt ütho- . modceterior.
Deinde idem Augu[linus, quarens qua [it caua vt bomo [it deterior im Deo eaim non effc afferit, ineodem lib. dicens: Vt fit bomo deterior, auttn ipfo caufa eff, Aut ir alio, aut in nibilo. Si in nibilo nulla can(a eff: 3 1n alto, aut in Deo, aut in Alio quolibet bomine, aut in eo quod neque Deus, neque borno fit: fed mon in Deo, ( bomorumentm Desstantum cati(a efl ) fi ergo in bomi- ne eff, aut vi aut fuaftone, fed neutro modo efl: neque etiam tn eotfl, quod neque Deus neque bornofít: C ex Iis aperte offenditur quod non efl bunum «vt fit bomo deterior: quia nonefl Deus eius rei caufa, qui tantum catifa bonorum eft. Et ffi non efl bonum vt bomo fiat de- terior,non eff ergo bonum vtabeofiat malum, non er- £0 vult Deus vt abeo fiat malum.
Queft. 4.
Aliter probat quod Deo au&tore non fiunt mala.
Item aliter eitam offenditur quod Deo auéfore, id eff, volente non fiunt mala: quia ipfenonefl caufa tendendi Ad non cautem Augu[Hnus in eodem lib. aperte explicat ita ei- ud bad pes: Qui omnium qua fant autTore[l, ci7 ad cuius bo- J/aey aticer PHtatem td pertinet «ut [it omne quod eft, boni tantum- ciexta. in ynodo caufa eft. Quocirca mali aucfor non eft, ci ideo 4 ipfe fummum bonum eff, à quo in nullo deficere bonum eff, e malum eft deficere. Non. efl ergo caufa deficiendi, id ef!, tendendi ad non effe, qui ("vt tta dicam ) e[feudi canfa est, quia omnium qna funt aucfore[l que inquan- tum (unt, bona (unt. Ecce aperte babes quod deficereà Deo, qui fummum efl bonum, malum eff, mala ergofa- cere malum ejl: non ergo Deo aucfore vel volente ma-| la fiunt. | Obiectio quorundam fophiftics, qua probare nitun- tur ex Deoefle quod mala fiant.
Iam [ufyictenter oflenfum efl, quod Deo auctore non fiunt mala. Quidam tamen [aphiflice incedentes, chrid- eo Deo odibiles, probare conantur ex Deo audfore effe quod mala fiunt, boc modo. Quod mala fiunt, verum efl, omne autem'verum quod eff,à veritateeff que Deus efl:a Deo ergo eff quod mala fium. Quod autem omne verum à Deo (it confirmant auctoritate Auguflini in lb.
Ms. que[f. ita dicentis: Omne verum à veritate verum eff,eff autem veritas Deus, Deurn ergo babet auctorem omnt verum. Efl autem verum quod mala fiunt velfant, Deo ergo auctere ef quad funt velfiunt mala.
Eccli. 37.€ Gael. 1o.
R efponfio, vbi conceditomne verum effeà Deo,& . fophifma aperit.
Quibus facileeff nobis re[padere, fed indignum vefbon- In grolog. |[tone videtur quod dicunt. Omne namque verum a Deo o Do£. [eff, «yt ait Augu]linus cui confonat Ambrofius, qui tra- BA ans illnd verbum Apojiol: Nemo poteft dicere: Domi. tione. 1. Co- nus efus, mifi in Spiritu fancfo, duit quod omne-veru nint. 351 oupcungue dicitur, à Spirtpe fanttoeft, Cum itaque verum fit quod mala ftunt, boc verum quod dicitur tlla locutione, fcilicet ymala fiunt, 4 Deoeff: fedmon inde [e quitur quod à Deo fit, ut waala fiant. Si enim boc dice- retur: author malorum Deus effe intelltgeretur. Quod ex fimilymanifefle falfum offenditur, Deus prohibet furc habeat mala finere,cum cius fit facta deítruerc.
A | turnfieried fartum fieri verum eff,erao prohibe: "Verum. Non fequitur. — Partem quzftionis approbat illorum Qui di- cunt Deum non vclle mala fieri.
Hec igitur e alia buin[medi inania relinquentes pna- mifJ queffionis parti [aniorifauentes, que Sanclorum teflimaniis plenius approbatur,dicamus Deum non vel. le mala fieri,nectamen velle non fieri, nequenolleferi Omne eroo quod ult fieri, fit e omne quod vult non fieri, non fit. Finnt. autezmm multaque non'uuli fieri;ut 0mmnia yl,!
DISTINCT. XLVI.
De impletione voluntatis Dei qualiter impleatur.
Hic oritur que[lio: dicum efl enim in fuperioribus.
' Expofitio textus, I J Ecelt fecunda pars huius totalis tractatus de volütate, in qua Magifter agit de diuine volütatisim- pletione. Et habet hac pars duas partes: In prima, fup- pofito ex precedétibus quod voluntas beneplaciti fem- per impleatuc hic remouet dubirationes que ex hacfüp- pofitione oriuntur. In fecunda explicat fenem di. proxi.Veluntas quippe Dei femper efficax eff. Prima pars habet duas partes. In prima Magifter mouet dubitatio- C |nem per comparationemad bona. In (ecunda percom- parationem ad mala, ibi: ideeque cum conflet omnia bona ne fiumi.Prima pars habet duas partes. In prima Magi- fterobiicit. In fecundafoluit,ibi:sed audiamus [olutionem. Similiter fecunda pars in qua Magifter inquirit vtrü vo- luntas Dei impleatur refpectu malorum,habet duas par- tes.In prima magifter opponit ad partem falfam.In fecü- da opponitad partem veram,ibi; $1 qui ergo diligenter at- tendat, &c. Prima pars habet duas. In prima adducit ra- tiones ad dcfenfionem fal(z opinionis.In fecunda parte ponitfolutiones quas affignanr illi qui funt cótrarizpo- litionis,& hoc, ibi:ili vero qui dicum Dei voluntate mala non fieri.Ec vtraque partiü duas habet: nam in opponen- do duas inducit obiectiones, quarum vnarationi inniti- tur, alia auctoritati:& fecandum hoc pars in quaffoluit, diuiditur: quia opponuntur ibi duz ratienes iuxta duas obiectiones. Similiter illa pars in qua conatur Magifter ad veram partem aftruendam, habet duas. [n prima in- ducit refponíiones veras. In fecunda £i rper rationem fophifticam, & hoc, ibi:Jam fufficienter often [um eff,&c. Prima pars habettres partes fecundum ttes rationes quas inducit. Ptima fümpta eft ab hoc:quia idé eft Deo fieri au&ore, & Deo volente, & ponitur, ibi: 5i quis tgitur diligenter, &c. Secunda fumpta cft ab hoc quod eadem eft caufa qua malum fit, & homo fit dete- rior, & ponitur,ibi: Dem4e idé Augu/f. querens, &c.Ter- tia fumpta eftad hocquod malum facit tendere ad non efle, & Lonitut ibi:Item etiam aliter offenditur quod Deo as- Core, &c. Similiter fecunda parsin qua diffoluit rationé (ophifticam, tres habec. In rima ponit illam, ibi:lam «ffi. tenter oflenfum efl, &c. Infecunda diffoluic ibi: Quibw faile eff nobis refponuere. In tertia reditad veritaris affer- tionem dicens hanc partem effe veram, quod Deusnon vult mala fieri, ibizHec igitur C alia buiu[modi,&c.
Nifi v(que adeo Deus effet omnipotens, c bomu, vt bene- faceret etiam demalo. Dub. — 1.
Videtur indebito modo loqui, quia malitia eft pri- uatio: ergo non eft materia boni.Si dicas quod accipitur ratione fub(trati, fcilicet de malo, id eft,de illo qui eft malus facit bonum. Contra: Hoc nihil eftaliud quam malum deftruere:ex hoc ergo non habetur quodDcus anum pee s rito RESP.
X R zs». Dicendum quod, de; non eft ibi cautale nec| A marcriale, fed occafionale, quafi dicat de malo facit bo- num, occafione fumptad malo: ipfeautem obiicit acfi hoc quod eft, e, teneretur caufaliter, fiue materialiter.| Qued malum dicitur bene ovdinatum,c? loco fuo pofitum,&c. Dub.LI.: Videtur male loqui,quia quod non eft,non eft locáii.
itudicas quod habetlocum ratione fubftrati.Contra: Locus debicus & conueniens natura rationali eft gloria: ;ergo malum locatur in glória. cede Rzrsr. Dicendum quod cum dico infernum,fiue lo- cum penalem, duodico, & partem vniuerfi, & vili- ratem: inquancum locus eft, debetur nature fubftrata: fedinquancum vilis eff, debetur deformitati culpz, & ita malum locum & vilem: fed locum rati one (ubftrati, vilemvero ratione deformitatis.
Si qui borum deuiant (» exprbitant, etiam hoc ipfum faciat eu proficere in bonum. Dub.lll.
Sihoc:ergo videtur quod mala proficiant fiue coo- erétur. Contra: Mali eftbonum corrumpere:ergo nul- lo modo ettinbonum cooperari (iue proficere.
R x s r. Dicendum quod proficere, fiue cooperari in bonum aliquid alicui poteft e(Te tripliciter, fcilicet adiu- uando, vt grati: cooperatur libero arbitrio vel econuerfo: Vel excirando, vt paupertas & miferia qus excitant ad amorem Dei, five puhgunt & impellunt (icut dicic Greg. Vel etíam obfiftendo, ficut aqua calida fortius| C congclatur, quia dum refiftit; vigoratur actio cóntrarij, & fic malum dicitur cooperari:vel quia facit hominem ad bonum magis excitari:vel magis,quia dum obíftit,& homo praualet,vigoratur vittus gratiz & ferucfc it, Augulinws in lib.$3.«perteaffruit àminori. Dub. 111.
Videtur falfum dicere,quia locüs à minori non eft de- ttru&iaus, fed poficiuus:fed illud argumentum eft de itrudtiuum:Sapiens non poteft facere hominem deterio-, :em:ergo necDeus ergo non eftá minori.
Rzsr.Dicendum quod reueralocus ifte noneft d mi- nori, proprió loquendo, fed à maiori; quia non dicitur ibi minus vel minor, fed illud quod minus D videtur ineffe: magis autem videtur quod homo poffitfacere malum quam Deus:fed fapiens homo non poteft,ergo nec Deus:& ita eftà maiori locus. Nihilomi- nus pote(t dici quod eft à minori:fed reducitur ad ratio- nem affirmatiuam,fic: Minus videtur,quod impoffibili- [tsfaciendi malum infit homini quam Deo: fed fapiens manens fapieas,eft impotens ad faciendum aliquem de- tetiorem:ergo multo fortius Deus.
Culpa que in fapientem bominem cadere, 3o &c.Dub.V.
Videtur hoc falfum, quia ficut fe habet fapientia ad ignorantiam, ita virtus ad culpam: ergo permutatim, fi- uit virtusad ignorantiam, ita fapientia ad culpam: fed vittus fimul ftat cum ignarantia ergo fapientia fimul tat [cum culpa.
Rzsp. Dicendum quod fapientia vno modo dicit co- p onem veram. Alio modo cognitionem verá, & noliffimam;quia per cau(asaltifimas. Tertio modo dicit T 165.2s, | cognitionen?veram, nobilem & fapidam. Quarto mo- "i£ 70, do fapientia non dicitaliam cognitionem quam religio- Puck nem diuinam,(iue cultum, fecundum quod dicitur g t bu pup pictas ipaeftfapientia, fiuetheofebia,& hac coníiftit,vt lic, |dicit Auguftinfide, fpe, & charitate, & hoc modo clau: ditinfe virtutem, & ita opponitur culpz,& fic paret re- Íponiio. Deus non eff cau/a tendendi ad won effe. Dub.V1. ME eri deeem a .. S.Bonau.Tom.4.
Dilind XLVI.
dicitur quantum ad efle naturz,aut gratia. Si naturg;et- * Videtur falfum dicere: quia in Canon.Deutero.dici- - tur.Ego occidam,& ego viuere faciam: percutiam & ego |Deut.32.f fanabo: ergo vídetur cum mors fit corruptio cendendi ad none(fe,quodDeusfithuiuscaufa,..:. ^ RzsP.Dicendum quod noneffe non appellaturhic per priuationem qualifcunque effe, fed illius quod diffinit Doc.dicens:Efln,eft quod ordinem retinet, feruarqute naturan: &cadillud Dcusnon de ducit; ipfeautem obii- cit de eflctnaturali. Vel poteít dici quod loquitur hic fc- 'cundum naturz inftirutionem,fecundum quam dicitur: "Deus mortem non fecit. Quod autem dicitur, quod ipfe occidit, hoceft fecundum punitionem iufitiz ; hoé ta- men in ecundo malius dicitur. LN E Tendere enim ad won e(Je,malum efl.,.. | , Dsb.VI.. — dO Videtur male dicere, quia fi tendit ad nó efle;aut hoc go malum corrumpit naturam, quod eíl contra Dionyf, qui dicit quod malum nihil corrumpit ex habentium in co quod eíffentia vel natura, Si autem intelligatur quan-| tum ad gratiz, hoc fimiliter falfum videtur, quia peft primam culpam non remanet eflegratuitum fecundum aliquid (ui, quia totaliter per mortale expellitur gratia; ergo non tendit ad non effe, fed etiam eft in cermino. R £s r. Dicendum quod inhomine iufto & bono eft tria confiderare, effe nature, & ordipabilitatem,& gra- tiam,quz communi nomine dicitur habilitas: & oroiné gratiz, fiuc gratiz ordinationem: Malum ergo, per feloquendo, corrüpit jpsá prdinabilitaré, & ex hoc elongat|.
agratia,& facit tenderead non effe;& quia habilitas nü- quam omnino tollitur, faluanatura, & natura non cor- rumpitur, femper malum facit tendere adnon cffe,ita quod nunquam cft in termino. | | ^. Veumà quocunque dicatur 4 Spiritu fandieeft. Videtur male dicere: quia (1 hoc efi verum:er cim detra&or detrahendo dicat verum, viderurquod dicatá Spiritu fan&o.Similiter diabolus multa vera dicit. Simi- Lib. s. de ol prof x liter de verbe illo obiicitur: Nemo dicir Dominus Lefusl-