niin Spiritu fando. Multi enim peccatoreshocdicunt tota dic. [tem:V eritas appropriatur Filio: ergo magis dc- beret diceteÁmbr.quod omne verum eftáFilio. —. R. x s ». Dicendum quod aliquid dicitura Spiritu (28- &o illuftráte intellectum, & mouenteaffe&um,& illud eft verum & bonum. Et aliquid dicitur veram ex chari- tateà Spiritu (ando mouente affe&um, fed non illu- minante intelle&um, ficut dicic Apoftolus fe iturum ad Hifpanos: falfum cnim dixit, fed ramen in dicendo me- ruit, quia charitas monebat eum velle hoc & dicere. A- liquid eft didum Spiritu fan&o illuftráte intelle&um: . (ed non re&tificanteaffe&um:& illud poteft effe malum, & tamen verum ef dicere:ergo perfectum vtrumque in- cludit,& fic dicitur áSpiritu (an&o & in S piritu fando: & itaintelligit Apoftolus. Ambr.autem largius dicit. Et fic patet illud quod obiicitur, quod veritas appropriatur Filio:refpondetur quod Spiritui fan&o appropriatur in.
cecpretatio. Vel dicendum quod hocnon dicitur tanquá| appropriatü, vel ficut appropriatü, hoc eft,ratione doni.| Ed ARTICVLVS IL AE euidentiam eorum quz determinat Magifter in ritur vtrrumDeus velit omnes hominesfaluosfieri volun- tate beneplaciti.Secüdo quaritur vtrum Deus velit ma- la fieri. Tertio vtrum mala fierit fit bonum. Quarto vtrü mala fieri fit verum. Quinto vtrum mala ordinentur à Deo. Sexto & vltime vtrum;mala augeant decotam in vniuerfo. | L li prafenti diftin&tione fex quzruntur, Primo quz-| | Qv ar rcd QVAESTIO IL 3 Dew velit omnes bomines faluos fieri volum- tate beneplaciti.
dq SThom.9a.25 rt, Et t.Sent dift. 0.9.4. art.1.042. Scot.1. Sent. dil. 4.6.4. nica. ZFgid. Rom.1.Sent difl. 46.4.1.
Ad oppo fitum. (TI. ab Vod Deas velitomnes homines faluos fieri volun- tate beneplaciti,oftenditux fic: Vult omnes homi- nes taluos fieri: (ed cenftat qued hoc non eft dictum de [alicuius alterius: hoc enim non cadit fub przcepto:ergo conftat effe didium de voluntate beneplaciti.
Damhbs.| ^: |1T8M Dam.Opontetíciri, quoniam Deus vultan- ea. penus. ccedenteromnes homines faluos fieri, & regni fui poci- ti fortuna,noh enim ad puniendum plafmauit nos Deus: ergo cum voluntas antecedens (it voluntas beneplaciti [quz eftbonorum qua funt bona irrefragabiliter,vult vo- luntate beneplaciti.vult ergo omneshomincs faluos fie- rij(iue faluati. — * 3. IteM omne habenscharitatem vultomneshomi- nos faluos ficri quantumcumque modicam habeat dile- Qionem & charitatem. Cum ergo Deus fummam ha- beat dile&ionem & chariratem, videtur quod ipfe velit omncs homines aluos fieri.
4. lreM ficut vult Philofophus, primum ensfcilicet 7* |Deus «no-modofe habetad omnia fiuead omnes: ergo quantum eft de (e,omnes vniformiter diligit:ergo fi vult aliquos filuari,& omnes:vel fi de aliquibus non vult,pe. rirationedenullis, — |!
Rat Cou TRA hoc primoeft inftantia quam adducit Ma- Rationes |. NR ' etiam fol. |Bifter;in litera. Si vultomnes homines faluari,& de om- 'aenda^.: | ibusplures damnantur quam faluantur: ergo voluntas cius fruftratur & caffatur,quod eft cótra veritatem aperte.
Ir&M omnes quos vult Deus faluaricligit ad falutem: clectio enim Dei non dicit aliud quam dile&tionem ad 232.) | clecti.Contra: Multi funt vocati,pauci vero elei.
Ir£Miuprzdeítinationenon (unt nifi duo, fcilicet prz- aggnitio & voluntas 'aluandi,ratione cuius Deus dicicur przdeftinare.Dum enim proponit dare gratiam,& glo- tiam przparare,, przdceftinare dicirur:ergo cum przco- gnitto Dei omnibus fit communis, fi voluntas falutis eft tefpectu omnium,ergo omnes funt przdeftinati:fed om- nes przdeftinati (aluabuntur: ergoomnes (aluabuntur, quod eft contra fidem. Si tu dicas mihi quod duplexeft volütas,abíoluta & códitionaks, & Deus abíoluta volü- rate (olá vult faluare quos praíciuit confo rmes fieri ima- gini filij fai, & iftos przdeílinauit: voluntate vcro condi- tionali vult omnes,fi ipfi velint:tuinc obiicitur quod vo- luntas conditionalis non videturconuenire Dco, quia baec eft voluntas femiplena, Deusautem quidquid vult, p vult. Etiterum quidquid facit Eo facit. Et iterü zceconditionata voluntasaut eft voluntas beneplaciti, aut voluntas igni. Si (igni, tücnihilad propoficum,quia voluntate figni non vult omnes homines faluos fieri.Si voluntas benieplaciti: fed hzc vno modo tantum cft,& dicitur, & femper impletur: ergo omnes homines faluà- tur.Et praterea hzc voluntas conditionata qua dicttur uulis qui moriürur:ergo adhuc non foluit diftin&io ifta.
Irem cum fic dicitur, vult hunc faluarialiquo demó- hil,Si nihil ergo pariratienc poteft dici dela ide,quod Deus vult s&nc dluari Sialiquid, non nifi Mes er- gofequiturfi vult hunc faluari, quod ifte faluabiturqua- A voluntatefigni, quia nec praecepti, nec impletionis,nec| falnandum: ergo fi omnes vult faluos fieri, omnesfunt] quod vult,fi ipfi velint, locum non poteft habere in par-| - faato, aut hogquod eft, velle, aliquid conoorat;autni-]| Quat. I. A |litercamque accipiatur velle.Sidicas quod cónotar pof- fibilitatem, & ordinabilitatem ad falutem:obiicitur tüc quod de quolibet ordinabili ad aliquid poteft dici Deus velicífed quilibet clericus eft ordinábilis ad epifco-] | patum,& quilibet miles ad dignitaté (eg'am:ergo Deus vult omncs clericos effe epifcopos, & omnes milites effe reges,quod non conceditur. — ConNcrysio.
De voluntate benepleciti vult omnes bomina [aluos fri, voluntate antecedenti, vel pro generiiw fingale- tum inteligendo. | | Rzs».AÀp Arg. Dicendum quod cum Apoftolusdicit quod Deus hoc vult, fcilicet omnes homines faluos fie- ri, necefle habemus concedere quod Deu, velit Et cum non poflit exponi de voluntate. figni, neceflc habemus exponere de voluntate beneplacia. Sed cum nonomnes faluentur,& voluntas Dei nunquam fruftretur.ideo nc- ceffe eft quod fiat vis in modo diflribuendi, velin modo...volendi. Et egregiüs do&or Auguftinus duplicem fat No vim in modo diftrbuédi inEnchirid. Vno modo, quod diftributio (iraccommodara, ficuc & hic: omnis homo timet in mari fecundum communem modum loquen- [diint:lligitur, qui eft in mari. Similiter Auguft.exempli- ficat,fi dicatur: Magifter ifte docet omnes pueros de ciui- tate, quia fcilicet docet omnes qui addilcunz. Nullus c- [nim docetur nfi periplum. Similiter, Deus yult omnes homines faluos fieri,quia nullus faluatur nifi velit Deus, C|& ideo orandus eft, vt velit. Facit ctiam alio modo vim indiftributione fecundum omnem modum diflriluen- di,quz potett ficri pco (ignisgenerum, & fic eítfalía,& non inteil;git Ftiié in lic:vel pro generibus fingulorá, & eft fic vera, quia Deus de omr i gente voluit, & vulcali- "uw faluati,& de Grzcis,& de Larinis, & de pralazis,& ubditis,& de omnigente; id: o dicit Apoftolus pro om- nibus effe orandum. Hzc eft refponfio Auguft. cui Magifter innititur, & neceffe eft fic, vel fic foluere:fü pofi- to quod velle dicat ibi velle Dei, fecundum quoddiccur | jvelle placito, quietato, fiue voluntate abfoluta, de qua P/4.n;. verum eft dicere: Omnia quacunque voluit fecit.Sed|L4. 144 Damaíc.facit vim in modo volendi: Diftinguit enimin '|Deo voluntatem antecedentem, & voluntatem coníe- v [quentem. Et voluntas antecedens eft voluntas refpeótu Decius propter quod Deus hominem fecit, & eft i ing biliterbonorum.Voluntasautem confequens eft volun tasnon quz fequitur merira, fed qua vult aliquaíccun [dum fcientiam meritorum.Prima fcilicet antecedensdi- citur à Magiflrris voluntas conditionalis, fiue voluntas qua Deus vult quantum in fe eft. Secunda autem fcilicet confequens dicitur abíolura. Differentia autem inter -jhanc voluntatem, & illam,non eft fecundum diuerfi- tatem affc&ionis » (iue modi volendi qui (it in Deo fcd . fecundum rationem c onnotandi, & intelligendi. Prout . enim Deusdicitur velle omnium falutem quantum infe eít,& antecedenter connotatur in omnibus ordinatioad|. falutem, cum ex parte naturz datz, tum ex parte grati ,|oblatz. Dedit enimeis Deus naturam, fecundum quam polient eum cognofcere,& cognitum quarere, & quz- E |fitü inuenire, & inuente inhzrere,ac per hocfalutéob- , [(inere. Gratiam fimiliter obtulit, dum Filium mifit, &| - obtulit, cuius pretium omnium falucifuffcit.Leges et- .|iam, & mandata tribuit (alutis, & oftendit. Ipíe et- Jjlam przíto eftomnibus inquirentibus, & propecfto- mnibus inuocantibus eum. Velle ergo hominem antece- denter faluare,cft ordinatum ad falutem facere, & volé- ti peruenire, non deeffc. Vnde velleantecedenter (alua te,non cennotat falutem: fed ordinabilitatem ad faluté. Velleautem cohfequenter, fiuc abfolute faluare,eft vel- Je dare falutem ei, quem prafcitad falutem peruentutá, p fuü auxilium. & gratiá,& cónorat falutis cuenrü.Etfic nonef(t dicere,g Dcus velit omnes homines faluos fieri. ^ Huic refponiioni magis confonant Magifi quamuis vtraq uc, Art. 1.
: [Ref adrz- | vtraque bona fit. Secundum hancergo refpondendum,! A * |tiones pro es Deus vultomnes homincs faluosfieri quantum in . |Fundam.4 e eft voluntate antecedente,non autem voluntate abíoluta fie confequente: & quia illa non connora: etfe&tus euentum ideo non impeditur in hoc quod nono'vnes faluentur. Patet etiam refponfíio ad illud quod obiicitur de porum dicione quia in illis clauditur vo untasabíoluta, non folum antecedes.Pa'etetiam re- nfio ad vltimum de connotato.Ap illud tamen quod obiicitur quod voluntas conditionata non cadit in Dci, dicendum quod non poniturin Deo vellcitas quantum ad defe&um plenitudinis voluntatis, nec propter diuer- fos modos tbediled proptet aliam comparationem in connotando,& fic patet illud.
1.3. Ad rationes veroad oppofitum, quod Deus vult mas,quod verum concludunt, & vere.
s. Adillud autem quod obiicitur de charitate homivult malum:aut ergo voluntas eft nala:aut fi voluntas eft uzít. IT.
Deo auctore: (ed malum non fit Dco auctore: ergo ma- lum non fitDeo volente.Primam fupponit ipfe, fecundá probat: quia nullo homine fapiente fit homo deterior: ergo multofortius nec Deo.
IrtMratione videtur:Q uia omnis voluntas aut deno- minatur volito, aut denominat volitum. Si etgo Deus bona, volitum eftbonum:ergo aut nihil oft malum, aut Deus eft malus,fi vult malum fieri:fed vtrumque falfum: ergo, e.: | IrEM omnis volens malum, vult fub ratione apparen- tis boni:ergo omnis volens malü decipitur: ergo t1 Deus vult fieri mala, Deus decipitur:quod eftimpoffibile.
ergo íi vult illud, eft mifer; fed hoc eftimpoffbile:cr- IrzM ÀAuguft inlib.85.q.Idem eft heri Deo volente,& |f. li.
ITEM omnis qui vultaliquid quod non poteft,cít mi- |, omnes homines faluos fieri, refpódeti poteft ad duas pri-|B |fer:fed Deus nó poteft malutn. ticut fupra probatum eft: num,dicendum quod non eft fimile, quia nos nefcimius merita hominum futura finaliter, & fi quis (citet aliquos CONCLVSIO.
Cum malum culpe nullo pacto fit à Deo velibile: Mcirco et qune s quátum in fe eft, debereteos vel- le uari,nontamen voluntate abíoluta: fed hzc melius infra patcbunt. | 4. Àp illud quodebiicitur quod Deus vno modo fe habet adomnes,dicendum quodillud verbum Philofo- phi habetlocum quantum d rerum gubernationem,nó quantum ad corum produ&tiomem, vel quantunrad na- turalia,non quantum ad gratuita.
QVAESTIO II Et de Pot. q.2.ar.6. Et Cwol.s.4.3.art.2. Rocbardus 1. Sent. d. 4.6.2.3. To. Airgent.t. Seat.d.46.2.1.071.3. Stepbanus Brulef. 1. Seni. dif. 46.4.2. Petrus de Tarant1.Sene difl. 46.4.2.
rationes)malum non eftà Dco volibile, malum,inquam culpz, quiaomnis voluntas inordinata eft, cui placer il- 4n Des velit mala fieri. C [Magifter inlittera. qui hancopinionem improbar:ideo :; [neutrum eft concedendum:fed f alicubi legitur, expo- adlex. Mlenf1.9.4.40. Memb.t. nendum.
voluerunt dicere, quod Deus vult malum fieri, cum ipfe Deus non vult mala fieri.
R ssp. Ap Arg. Dicendum quod(ficut probant yltime lud malum:& hoc omnes concedunt/Sed tamen aliqui non fit caufa eius: fed alius, Deo volente.Ethoc quidem dicebant Deum velle non ratione ui: fed ratione cius qj inde elicit.Sed hoceft contra Auguftinum ficut oftendit Apillud ergo quod obiicitur in contrarium q; Deus non vult quod impoffibile eft fieri, dicendum quod nó velledicitur dupliciter,aut hegatiue, auc priuariue. Si nc- gatiue, non eft vcrum illud:nec Afelmus itaintelligit. Si priuatiue, tunc non velle vna dictio eft,& tertia perío- na eius,quod eft nolo: & hoc modo dicitur Deus nolle, uod abíolute vult noa fieri. Hocautem modo non eft dicete: uod Deus nolit malafieri:& hoc modo non te- net cand contratio, quia non tenetin contra- Adep- hieu Deus velit mala fieri. Eequod fic,oftenditu!| riis (ed in contradi&oriis, pofitum. per Anfelmum:Deusnon vult,inquit,quod impol- 2. Ap illud z- obiicitur quod duobus oppofitis Inf. li. cur Dew bomo] polfibile eft feri, Deusvult illud:fed| malum eft poffi ^r. — |bilefieri:ergo malum fieri eft Deo volibile. neplaciti non eft (imile:nam fcientia eft refpe&u omniü 1. Irt duobus oppofitis propofitisin'er quz non quz fiunt: voluntas autem beneplaciti non eft nifi tefpe- eft medium, neceffe cít alterum cíleà Deo fcitum: ergo|. |&ucomum,quaz füntab ipfo.
pari rarione neceffe eft alterum effe volitum:fed demon-;. Adillud quod obiicitür,quod quilibet iuftus vult ftrato Ie iftum peccare, iftum non peccare, funt liuttiiam » €*«. dicendum quod aliquid dicitur iuftum oppofita: ergo Deus vult alterum: fed quidquid Deus| dupliciter in fe, fcilicet & ex ordine. Quod iuftum eft in vult,illud fit:ergo fi vult illum non peccare,iftenon pec-| |fe iom id quod eft, eftà Dco volitum. Quod vero at,quod eft concrapofitionem:vultergo iftum peccare:| |eftiuftum ex ordine, eft volitum Deo fecundum quod Urdld led hoceft malum:ergo malum fieri, etáDeovolitum. | lordinacum: & malum non eft volitum fecundum quod abo | P Ir£M omnis iuftusvult omne quodiuftumeftfed| | |malum, fed fecundum quod punit, & ita fecundá quod omnis perna iufta eft,vt dicit Auguft. & omne malüpa-| |ordinarum,& ita fecundum id quod eft, non eft volitum. . |na:ergo omne malum quod fit, 4Deo eft volitum ficri. 4. ADillud quod obiicitur quod qui vultaliquid, vult nod omne malum fit poena, patet per Auguft.t. Con-| | |omneilliannexum,dicendum quod vellealiquid eftdu- | fe luffitti,inquit, Domine, & fic eft quod emnisinoidi-| E pliciter, aut voluntate antecedente, aut voluntate con- natus animus fibi (it poena. fequenre.Quod vult aliquis voluntate antecedente, vult 4. IrEM omne aliquíd volens voluntate confiliata,&| |omneannexumilli neceffario. Quod vero vult volunta- deliberata, vult omneillud fine qvo illud nonpoteftef-] |teconfequente,poteft etiam velle (ineannezo. Potefte- fe:quamuis enim aliquis velit effe Abbas. fed non mona-| |nim exmalobonumelici, quod non elicereturnifi fa&ü chus:tamen fi deliberatiue veliteffe Abbas, vultparter| jillud malum difpliceret, & bonum elicitum complace- effe monachus: fed Deus vultaliquid bonum quod nun-| | |reteiquinouit elicere. Poteft amé refporideri per inter- quam poteft effe fine malo, ficut fanctos fuos probari,& | emptionem quod volens voluntate confiliata vult ali- pati,& filium fuum:ergo,e. —. | uid,non tamen vultillud,cófequitur: ficuc aliquis vult Funda. | Contra: Nihileftab aliquo volipum vel volibile, g.. ilisuem furgere, fed tamen non vult eum cecidiffe;Ta- mena, |omnino difplicetei, & eftodiofum:fedinEcclefiaftico| [men poteft aliterdici, & melius quod velle aliquid fine dicitur; Alti(fimus odio habet peccatores:fed non nifi ra-| .|tione peccati, fiue mali: ergo multo magis odit malü:ergonon vu'tillud fieri, S.Bonau.Tom.4.
bile eft fieri: ergo per ^— ccenuerío, qued |, |propofitis,necefle eft alterum fcire; ergo neceffe eft alte- rum velle, dicendum quod loquendo de voluntate be- | alio cft dupliciter.Aut velle hoc, & non vellealiud,quia vnum placet, & aliud difplicet,& fic poffibile eft his que [infeparabilicerfunt coniuncta. Alio modo velle aliquid uiu Spiorduaidisures itchicissbcamieah fura Amediagoy bu li a fine j76 Lib.I.Sent. | Dift. XLVI. aliquid fine infeparabiliter annexo cft velleimpoffibile.| |via ad bonum. Ducere autem ad bonum tripliciter dici- Primo non fequitur,quod velit id quamuis non fineillo.| |turaliquid, ícilicet per modum caufz, vel per modü ca- fenfus enim eft, non (e illoente, fed camen fineillovo-| |fus, vel per modum occafionis. Et differunthac tria. Ná liro.Et eftexemplü fenfibile: volo enim aliquem quice-| |caufa perfe ducit circa illud,circa quod ponitur quod eft cidit urgere, ita quod non volo eum cecidifle,nontamé| | |producens, & intendens, Sed cafus priuat intentionem, voloquod furgat;ita quod non ceciderit. fed non operationem, icut patet in fodiéte,qui inuenit : thefaurum prater intétionem. Occafio autem priuat v- Qy ESTIO III trüque: Non enim dicit principium producens,fed ma. £5 dicitaliquid quod principium afhcit, vt efficiat (icur . AR nés pé NNNM. aliquis ex verbo audito percutitalium:verbum auditum AMlenf-r 4.19. Memb.a. fuit occafio, non efficiens percuffionem, nec Cooperans Phoen V p E efficienti, fed quodá modo afficiens. Ec hzcoccáfio duo- Tbe. ra LEA. Lid bus modis eft. Quzdamenim eft que quodi modoha- Mar]il.Inguen.1.Sens.q. 45.t1.2. bet rationem actiuí, quia quodam modo excitat efficic- Stephanus Brulef.1.Sent.difd. 45.4.3. B |tem,ficur malum exemplum ad peccatum. Vel quz h- Petrus de Tarant. 1,Seus. diff. 45.43. betrationé paffiui, vt ex quo aliquis affumit rationem, ficut aliquis ex malo alterius exeitatíe ad faciendü bonü, Secundum hoc intelligendum quod malum duo dicit, Ícilicet priuationem, & naturà ordinabilem,& ratione malitiz comparatur ad bonü, quodfelicitur ficut occafio paffiua,ratione boni quod fübfternitur, ficut occa(ioili- quo modo actiua, propter quod malum dicitur occafi boni.Cum crgo aliquid ducat in bonü his tribusmodis, habet fic differentiain ducédo.Aliquid enim poteft du- cerealiquid adalterum, aut ex fe, aut peraliquid (ui, & tunctenet rationé cauíz perfe. Aur poteft ducere peral- terum,ad quod tamé non erdinatut: (ed illud ordinatad | - tertium fumpta oceafione ex illo, & fictenet rationé oc- cafionis. Aut ducit cumalio,ad q1od ramen nen ordina- C|tur,necillud ad tertiü: fed ambo fimul:& fic tenet ratio- nem cafus qui cx concurfu eft caufarum.Ex hoc ergo pa- tet,g illud gjducit per modü cauíz, habet intra fe ratio- né ordinationis in finé,& ideo in ipfo eft benitgs:& ideo recte denominatur bonum. Quod vere ducit per modü occaftenis, nullam habet intra fe rationem s. sis in finem:ideo nec bonitatem; & propter hocnon poteft denominari bonum perfe, nifi cum additione illius per quod ordinatur,in quo fcilicet cófiftit ratio ordinationis, & bonitatis:& circa quod ponitur bonitas. Cácergo ma- lum non ducatad bonum ex fe, fed per illud ME turex ipfoà fapiente Deo, abfolute obsit omn feri o. |nonetbonum:immo omnes confimiles funt neganda: Moral.cai] — " ConrR A:malumfieri eft malum in effe produci/fi] |quia bonitas notatur Oni circa Is malum.Si autem infinf«..— | ergo malum fieri eftboná, produ&tio mali eftbona:fcd| Jaddatur bonum "i elicitur, vel ipfe eliciens)ficconce; Fund. |regulacftin arte Topicorum, cuiusgenerstio vel pro-|D |denda funt huiufmodi locutiones, malum fieri eft bonü j.Top4-2. |du&tio bonaeft,ipfum quoquebonum:ergofiprodudio| |ei.qui nouit ordinare inbonum:fimiliter malum ferieft mali eftbona,malum eft bonum. j | bonum,vt ele&i probentur. » - Irz« malumferi, eft ilem quod bonum príuarifiue| | — 1:2. Exhecergo patent duz primzrationes:procedát iu ndrd ifi alum fierieft bon: ioboni| |[eBim cum determinatione, ficut in ipfis audori- picc4. e. c» | COrrumpi:li ergo malum fieri eft bonum, corruptio boni, patet in 1p deinceps, |eftbona:fed regula eft: Cuius;cortuptio bona, ipfumeft| |tatibus. malum ergo ft corruptio boni eftbona, bonum eft ma- 3. Ápillud quodobiiciturtertio: Cuius vfus bonus, lum,quod abfurdum eft. | [éredicédum quod duplex eft víusrei. Vnusad quemres Arif.2.To-| IrEM de conuertibilibus fivnum eftbonum. & reli-| |defeordinatur, & dcetaliverum eft: ficut patet de equo Pt — [quum:fed malum fieri & mala facere fünt conuertibilia: quieftad equitádum. Alius vfus eft, qui eft aliquando,& [ergo fi malum fierieft bonum,& malum facereeftbonü,] |expoítfa&o:& ifte poteft ce bonus ex bonitate vtentis,|. fed pro bono nullus eft puniendus:ergonullusfaciens| |nen vtilis:quia bonus vtens bene vtitur malis:&de tali v- mala eft puniendus. (a noneft tegula vera: deraliautem loquitur Augufti- IrEw:Sicut oppofitum in oppofito, & propofitum in| |nus. 0] propofito:fi ergo malá fieri eft bonum: ergo bonum ficri eft malum: fed hoc abíurdum cft quod malum fit facere bonum:ergo & primum. IrzM fimalum fierieft bonum:autesgo in fe,aut quia ex ipfo euenit, vel cófequitur benum. Non in fe,conftat. Si ergo quia inde euenit bonü, qui dicit: Faciamus mala vteueniant bona,bene dicit:ergo male A poftolus repré- Ad oppo. Trum mala fieri fitbonum:& quod fic, eftenditur ütum. hoc modo.Quod expedit facientiad falutem,illud cftbonum:íed malum eft huiufmodi: vnde fuperillud: . |Diligentibus Deum omnia cooperátur in bonum, Glof. Lib. i4. c4. | ctiam ipf cafus.& Auguft.in lib.de Ciu. Dei: Audeo,in- 13.10 sin fe- quit, dicere,fuperbis vtile effe incidere inaliquodapertü Mr IPIS I manifeftumg;peccatum, vt inde fibidifpliceant, quiiam fibi placendo corrucrant; igitur malum Beri cft bonum, & vtile facienriad falutem:ergo, c*«. 1.IreM quod eft benum Dco, & vniuerfitati,eft bonü fimpliciter, quiabonum communc prafertur bono pri- uato:fed malum fieri, eft bonum vniuerfitati. ergo c7«. uod fitbonum,dicit Bo&tiusin lib.de confol.Sola diui- na viseft cui quzque mala bona funt. Et Augufti. inlib. Confeff. Tu cui nihil omnino malum:fed nec vniuerfz creaturz tua: quia nihil eft extrate quod corrumpat or- dinem quem impofuifli: ergo (1 malum ficri eft bonum vniuerfitati, patet, óe.
;. IrzM cuius vfus bonus eft, ipfum quoquebonum: Arifli. '"|fed vfus malorum factorum e(l bonus:ergo, e*c. Minor Top.ca. 14-| patet per Auguftin. lib. 11.de Ciuit. Ncque enim Deusil- Cops. Lo: crearet quos malos effe preíciff nif pati ratione pre- .|Mciret quibuseos bonorum vfibus commodarct. ' 4. Ir£M omne quód iuftum eft,bonum eft:fed mala Ang Ench | c cci iuftüjcft; quia poena eft peccati precedétis,(icucsult 9^ ^ |Gregorius:ergo malum fieri bonum eft.
-— El 4. Apilludquod obicitur:quod iuftum cft, bonum eft, óc. dicendum quod iuftum dicitur dupliciter. Vno modo iufte ordinatum per iuftitiam quz eft in ipfo,& o- mne quodficiuftum eft, bonü cft, quoniam intra fe ha- bet iuftitiam, Veleft declaratiuum iuftitiz, &fic poteft malum oftéderce.Sicut m.malum poteft ad retributionem iuftitiz difponere,ita & oftendere.Et hoc modo dicit or-| hendi:. MV dinationem iuftitiz inaltere, nec fequitur quod fit bo- Coxcrivsrio. | |num,quiaiuftum plus irnportat rationem ordinis. Ni-| ge? -—: hilominus tamen (RR illenoneft proprius, quodici-|. Malnfierinullo pasto bonum efl tametfi malum poffit por o Itur: Iuftá eft,vt qui in fordibus eft, fordeícat, immo val-| TN | de peraccidens intelligitur, quia iuftum eft vrrelinqua- Res». Ap Arg. Ad predi&torum intelligentiam no-| (turá Deo, &ad hocfequitur, quod adhuc fordeícat:vn- tandum,quod in S Urnbds illud eftidicerebonum velvri-|,de peraccidens intelligitur. ' effe occafto boni.
s Ps " Lj D E EE itíLLLLd MM A ——L————Á— ME c cd Art. l..
QV £STIO III An mala fieri fit verum.
Richardus 1.Sent diff. 46.4.5. Steph. Bridlef.r.Sent.difl. 4.6.2.4. Petrus de T erasitaf. 1. Sent di-46.4.4.
Funda- V Trum mala fieri fit verü, & videtur quod ficiQuia menta. de quolibet affirmatio vel negatio vera, de nullo ;, Periber. ambo fimul: fed hacc cft fal(a, nulla mala fiunt: ergo op- pofitum eft (im pliciter verum, fcilicet mala fieri.
Mesh. |tieshomointellieit ficut cft in re, veritatem habet, & intelligit:ergo fi vere intelligit, intellectum eft verum:ergo mala fieri,eft verum. | Ir£M veritas propofitionis afferit veritatem in dido. Vnde fi Sortes currit: Sortem currere eft verum:ergo fi malum fit,maluim fieri eft verum:fed malum fit, conftat: ergo, óc. IrEM veritas dicentis ponit veritaté in dicto:fed Deus Mat. 4.4 |quinoneft mendax,dicic mala fieri: Quid cogitatis ma- lain cordibus veftris? ergo verum eft mala cogitari:pari ratiorie verum eft fieri. Ad i. CoxrR A: Verum & bonum conuertuntur:fed ma- : E |lumfeeri,nó eft bonum.vt füpra probatum eft: ergo ma- P *llafierijnoneft verum. Siforte dicas, quod verum eft de veritare incomplexi:oftenditur de omni veritate: quia o- mnis veritas entitas quxdam eft: & omne quod partici- pat rationem entis,participat rationem boni: ergo, ét. 1. IrEM omnis veritas eítà veritate prima: ergo & o- mne verumd primo vcro:(i ergo malum fieri eft verum, malum fieri eítà Deo: fed hoc eftfüpraimprobatum:er- go,c«.Si tu dicas quod illud eft verum de veritate rei, . inonfigni:hoc nihil eft, quia ficutà Deo funt res, ita & Intp. d. (joa: & Ambrofius dicit quod omne verum eftáSpi- ien ritu fando, à quocumque dicatur. Loquitur ergo de veritate in fermone: & ita de veritate complexionis, fiue figni. | In gudc| 3: ITEM Omnis vetitas figni, fiue complexionis cau- tdtQuat. am & ortum habet à veritate rei: ergo veritas, iftum| furari, ortum habet à veritate furti: fed furtum non dicit actionem veram, immo def: iuam: ergo pari ra- I» predic. tione, iftum furari: noneft fimpliciter verum. 51 tu di- jurat cas quod veritas complexionis triplex eft, fcilicet pofi- wel. di tionis, priuationis, & negationis: & prima caufamira Que, |Vetitate rei, fecunda vero, & tertia non caufatur.CoN- TR A: Philofophus generaliter dicit, quod ab co quod teseft, vel non eft, oratio dicitur vera, velfalía:ergo hoc vbique verum eft. Tu 4. Ir&« omne quod modo verum cft deprafenci, ab eterno fuit verum: ergo fi malum efTe modo eft ve- rum, ab eterno fuit verum: fed nihil eternaliter fuit ve- rum, nifieffet Deus,vel in Deo vtin caufa:ergo fi malü fotefuit verum, & non fuit Deus, fuit in Deotanquam jn caufa à Deo:fed hocfalfum:ergo, cr.
CONCLVSIO.
Mala fieri efl verum, cum vere boc enuncietur, atque intelligatur.
Rrsp.Ap Arg.Dicendum quod fine diftin&ione có- cedendum eft, quod mala fieri eft verum: vere enim e- nunciatur, & vere intelligitur. Verum enim dictum de complexo refpicit compofitionem, ficut dicit Philofo- . |phus: quia veritas, & fal(itas circa compofitionem con- fitunt:& ideo dicit veritatem figni: fignum autem cft verum,quando fignatrem fe habere ficut fe habct: cunc enin dicitur adzquari: & ideo cum ita fe habcat in re ficut fignum exprimit, fimpliciter loquendo,verum eft mala fieri.
12. Áp illud quod ebiicitur quod verum & bonum 2. Periber.
LI S.Bonau.Tom.4.
telle&us intellectum:fed qui intelligit mala fieri, vere in- " Quaft. IV. 377 A|conuertuntur,dicendum quod circa idem verum: Vndc (ires eft vera,e(Lbona,& fiignum eft verum, eftbonum. fcd ramen nón fequitur quod fifignum fit verum quod fignatum, fiue resfit bona,& ideo hiceft fallacia accidé- tissomne verum eftbonum:fed illud furari eft verum:er- go iftud furari eftbonum,ex variatione minoris extremi- tatis. Verum enim przdicatur de illo dicto ratione com- pofitionis, cum fit dictio mnodalis, bonum vero ratione attributionis:& hancinftantiàm facit Magifter in littera. Similis modus arguendi eft hic: Audio Angelos cantare: (ed cantare Angelos eft verum: ergo audio verum. Con- (milis modusarguendi eft inilla oratione: Omne verum eità Deo, iftum furari cít verum: ergo, dc.& idco fimili- cerfoluendum.
;. Ap illud qued obiicitur quod veritas figni eftà ve- ritate rei,dicendum quod falfum eft. Tunc enim fignum verum eft, quando fignat rem non effeque non eft, & non habere veritacem, cum illa non habet. Nam ficut a- liquid imperfe&um perfecte zquaturalij imperfecto:ita res defectiua plene poreft ignari. Vnde Philofophus nó dicit: Ab eo, quod rcseft rantum, fed eft, vel noneft.Et eft fenfus; Ab co quod res eft, eft oratio vera quz fignifi- cat iplam effe:& ab eo quod non eft, eft falfa, quz figni- ficat effe ipfana;& ab eo quod non eft, eft vera, quz figni- ficat non effe:& ab co quod elt, eft falfa, qua fignificat eà non effe. Vnde quamuisfurtum fitensfecundum quid, tamen oratio quz fignificat aliquern furari, eft vera fim- pliciter, Verum eftramen,quod omnis veritas complexa tuper aliquid fundatur, fed non opo tecquod fuper rem intellectam,fed (uper intelligentem, in quo oratió habet effe. Et ic patetillud: Poffet tamen dici quod fundatur ifuperensfecundum quid,ratione deformitatis,& tamen verum eft fimpliciter propter adzquationé quz eft fimpliciter. Notatamé quod de fundamento veritatis propofitionis diuerfimode fentiunt diuerfi. Aliqui enim di- ftinguunt (ficut ca&um eft) tripliciter veritatem oratio- nis,ícilicet pofitionis, vt cü dicitur, Caíar eft homo:pri- uationis,vt cum dicitur, Czfar eft homo mortuus:ncega- tionis, vt cum dicitur, Czfarnon eft.Primam dicunt fun- dari fupra ens fimpliciter,fecundam fupraens fecundum quid,& tertiam non dicunt fundari fuper — quia talis oratio nihil ponic.Sed tamé illud non videtur fuffi- cere,quia cum dicitur,hzc oratio veraeft verum pradi- cataliquam conditionem entis:ergo neceffe eft fupera- liquid fundari,quod (it Ecideo dicuntalij, quod funda- tur fuper principia Carfaris,fed hoc non fufficit quiacíto quod Czfar omnino fit corruptus & fecundum mate- riam, & fecundü formam:adhuctamen vera eft ifta, Cae far fuit,fiue Cafar non eft. Et ideo dicunt alij quod fun- datur fuper intelligentem.Sed adhuc videturillud non fufficiens, quia efto quod nullus intelligat actu;adhuc o- ratio eft vera (cripta in parie e, Czfarfuit. Ideo dicendü quod veritasorationis fit veritas figni:& veritas (igni non dicat qualitatem abfolucam, ficut nec necefficas coníe- quétiz.fed refpe&tiuam,ficut fignum:cü omne quod có cingit fignificare quid; contingat vere fignificaré, & etià falíe.Et ficutad ratione fignificandi non oportecrem cfle exiftentem,fed cognofcibilem:fic nec ad rationévera fi gnificationis. Ec quoniam omne quod intellectus capit, veleftens,vel capit, fine ima ginarur per com parationem E |ad ens:ideo omnis fignificatio, & veritas orationis figni- ficantis,vel fundatur fimpliciter fupra ens, vt fi dicatur Petrus eft, vel inordine d ens. Vnde propofitio de pre- terito fundatur fuper ordinemeius ad prefens:imiliter propofitio de futuro ficut propofitio negatiua: vt fi dica tur: Czfar non eft: aliquod enim ens eft; quod non eft Czfíar, & ficde aliis: fimiliter fidicatur, chimzra non eft hircoceruus.
: 4» Ap illud quod obiicitur vltime quod malitiam fo- re fit verum ab eterno, dicendum quod ad hoc quodaali- quid fitverum,non oportet quod fit in Deo tanquam in caufa: fed fufficit quod fit Dei praícientia, quz non eft nifi veri. Ad hoc autem quod aliquid fitin Dei prz- Ícientia, fuflicir quod ipfum, vel cius caufa, vel cius Ii 3 oppo- 378 Dift. XL VI.
rl c I e LN E D C oppofitum fit in Deo tanquam in caufa, ficut fupra di- |A' cunt, Rationes ergo probantes, quod malum fit ordi &um e& de cognitione Dei.
QV.AESTIO V. an malum fit erdinabile à voluntateDei.
Rschnrdus s.Sent difl. 6.8.7. Steph.Brulef.1.Sent.di/f. 4.6.4.5. Petrus de Taranta[.1.Sent.difl. ad.a.«. Trum malum fit ordinabileáDeivoluntate Et Funda- ficvidetur,quia fuper illud Pfalmi: Domine Deus menia. |meus in tefperaui.Glotfa: Qui videt merita animarum| Pf4l.7-4 |(icordinari à Dco, vt pulehritudo vniuerfitacis ex nulla arte violetur, in omnibus laudat Deum: diftinguens aliud nonfeciffe:fed ordinaffe,vt malum.
IrEM Áuguftinusin Enchiridio: Malum bene ordina- cum,& loco fuo po(itum,euidentius commendat bonü.
IrEM:ratione videtur, quia omne meritum ordinatur ad praemium fiueretributioné:fed malum meretur po-- nam,íicut bonum gloriam: ergo, & cum bonum gratiz lit ordinabile;pari ratione malum culpz. rif. 1.po-| | IrEw:peccantesin fuppliciis ordinantur:fed propter 6t6x.5. quod vnumquodque, & illud magis: fed mali non ordi- nantuc in poenis nifi propter mala:ergo malum multo magis c(t erdinabile.
Irem: omne quod auget decorem in re ordinata;eft ordinatum:íed malum auget decorem in vniuerío,quod eftordinatum:ergo, c. Probatio minoris. Auguftinus in gro,fuoloco pofito, pulchrior eft: ita vniuerfitas rerum ex peccatoribuse(t pulchra. I. Contraper Auguftinum: Malum cft priuatio mo- Ad oppo- di,fpeciei,& ordinis: fed nulla priuatio participatid cu- litum. — linseftpriuatio:ergo fi malum eo quod malü priuat or- "d pu dinem,malum non contingit ordinari. aii ud | | 2IrEM;quod non eft, none(ítordinabile, nam ordo Ex 2. peri. przfupponiteffe:led malum in co, quod malum, nihil bermen, — Ieft:ergo noneftordinabile.
3. IrEM:omneordinabile eft ordinanti poffibile: fed