malum non eft poffibile Deo, quia Deus non peteft fa- cere malum:ergo non eft àDeo ordinabile. 4. IrEM:i malum eftordinabile, aut ordine partium intotum,aut in inem. Non primo modo, quia malum nulliuse(t pars. Si fecundo modo: ergo cum bonum cft iquid ex ordine in finem,tunc malum fieretbonum.
CONCLVSIO.
3Malum eff ordinabile ad bonum, fecundum difpofitionem,per erdinem iuflitie, c fecundum o[lenfionem, manifeflande videlicet ordi- '^— membonerum. ' Res». Ap Arg. Ad predi&orum intelligentiam no- randum. Quemadmodum aliquid dicitur effe fanum tripliciter aut fübiectiue, vt animal dicitur fanü:aut dit" pofitiue,vt potio dicitur fana:aut often(iue, vt vrina fana: ficaliquid ordinabile dicitür tripliciter, aut ficut erdinis Sicucfüfcepriuum,non eft aliquid ordinabile nifi quod e(t ens,& naturaaliqua: & ita malum: non eft E ens bile, ni(i per accidens fcilicet per bonum fübftratum. Sieutdifpofitiuum, malum cft ordinabile: fed non fic- ut d.fpofitio ponens, fed priuans. Duplex enim eftoro fcilicet naturz, & iuítitie. Ordo naturz eft infti- tutus: ordo iuftitiz eft acquifitus. Malum autem priuat |erdinem fpecialisnaturz, & illum priuando, incurrit in ordinem iuftitiz, quia offendit: vnde ratio ordinan- di. ficut difpoficio in ordine iuftitiz eft meritum, vel de- meritum. Sicut oftenfiuum: malum eft ordinabile, & ordinatum, quia manifeftat ordinem bonorum per oppofitum; oppofita autem iuxtafe pofita magis clucef- .|cun&a complectitur, quo fit, vt fialiquis ab affignats vndecimo de Ciuitate Dei: ficut pictura cum colore ni-| C D |tefinanturáDeo,'dicit quod Deus vniuerfum quafi qui- [ni fomnum: ergo ad perfe&um decorem vniueríi n (aíceptiuum, aut ficut difpofitiuum;aur ficut oftenfiuü. | E |* Quat. V. E natum, proceduntíecundum ordinem iuftitiz, & fecü: dum difpofitionem,& often(ionem. ] r. Ap illud autem quodobiücitur, quod malum eft priuatio ordinis. Dicendpm quod yerum eft particula- iris naturz:fed non eft verum prout ordo dicit difpofitio. nem vniuerfalis prouidentiz,de quo dicit Boctius:Ordo fibiordinis ratione diícefferit, neceffe fit, vcin alteram differentiam relabatur. Exemplum ponitur in citcumfe- rentia circumple&tente centrum.
2. Apillud quod obiicitur: Effe ordinatum prefup- ponit effe.Dicendum, quod verum eftin eo quod períe & in feordinatur: malum autem non ordinatur necin fc, üecperíe,& ideo nonoportet, quod ipfum fit,fed fuff- cit, quod aliud fit in quo fübftanzificatur malum, & hoc eftbonum,vt dicit Boétius.
y. Ap illud quod obiicitur, quod ordinabile eftpof-| ribs i fibile ordinanti.Dicendum,quod effe poffibile,ue fub |Cmf effe potentiz diuinz, e£ dupliciter, aut potentiz produ- ósnfo, ceni, aut prouidenti: & quamuis malum non fubfitdi- uinz produdtioni,fübeft tamen prouifioni.
4. Ap illud quod obiicitur, quaordinationefitor- dinabile.Dicendum quod ordinationead finem,fed hoc eft íolum ex poft f &o,& ideo non fequitur qued malü icbonum,fed quod ex ipfo fequitur bonum. Potletta- men dici,quod quamuis malum non (it pars, tamen il- lud in quo eft;pars eft, & locum & ordinem parus tenet.
QVESTIO VIL An malum fit de complemento vninerf.
V Trum malum fit de compleméto vniuerfi.Et quod Lm fic, videtur. Contra malum bonum eft, & contra gal, 54.) mortem vita, & fic intuere inomnia opera Altiffimi.Si ergo huiufmodi oppofitio fpe&acad decorem, &com plementum vniucr:ergo & malum. As iC.
2. IreM Auguft. de Ciuitate Dei,loqués de malis qua- De. v. £M ft.
bufdamantithetis honeftauit, & excmplificat in fermo- ne, & in pi&uris. In fermone, ficut Apoftolus vtitur. Pet gloriam, & ignobilitatem. Ec in picturis fia. iliter, ficut enim pi&turaalba cum colore nigro, fuo loco pofito pul- chra ett;fic vniuerfüum cum malis:ergo malum candum hoc decorat vniuerfum:fed emne tale eft de complemé- tovniuerfi:ergo,Ce. —— 3. ITEM ratione videtur, quia ficut malum eftpri- uatio boni, ita filentium eft priuatio vocis, & fomnus vigilia:íed ad perfectionem, & decorem fermonis ne- cefle eft interponi filentium: ad perfc&ionem & de- corem animalis neceffe eft aliquando vigiliis interpo- 2.Ctt Á. Ibid.
fle e(t bonis interponi mala.
4. ITE M: Vniuerfum eft conditum ad Dei mani- feftationem: fed in operibus Dci maxime manifeflatur, mifericordia, & veritas: fed fi malum nonfuiflet,nec | mifericordia nec veritas ita perfecte manifeflaretur, fic- | ut manifeftatur in zterna punitione, & peccatorum | remiffione, & redemptione: ergo non effet vniucríum ' complementum. | | unda | ' unda | ' CoNrTRA: Videt Deus cunda quz fecerat, & F ind erant valde bona, & non fecerat mala: conftat ego, 1d Ju abíque maliscrant omnia valde bona in vniper- | o: fed vniueríum non effet valde bonum, fi decílet ei perfetum.Cum ergo dceffet ei malum: videtur quod | malum non fit de cius pefe&tionc.
Irz | ) d nr. bbs.
s. Phyf. 19.
Art. LL. Ir x « Aug.in;.de libero arbitrio, loquens de perfe- &ione vniuerti dicit: Quidquid ribi vera ratione melius occurrerit, cias Opificem omnium feciífe: fi ergo non fecit mundum cum malis, fed (ine malis: ergo mundus (ine malis erat perfectior, quam cum malis: ergo malum non eit de perfectione vniuerfi.
I1 s u:ratione videtur:quia albius eft, quod eft nigro impermixtius: ergo pulchrius, & melius quod eft malo impermixtius: fed t1 in mundo nullum cílet malum, necvniueríüm effet malis permixtum:ergo melius: er- go perfectius:ergo ordinatio mali, non eft de comple- mento vniuerfi.
lum eit priuatio boni:ergo cft priuatio pulchri:ergo ma- lum deturpat: fed quod deturpar, & fedat non tpe&at ad pulchritudinem, (iuc decorem:ergo nec malum, fiue x erdinatio.
CoNcrivsrio.
Malum ex accidenti facit ad decorem vniuerfi, vatione fubiecli quod ordinatur in penam oppofits, cuim decor ayis clerefcirex prefentta mali C beni eliciti.
ueríi diuerfa fenferunt. Dixerunt enim aliqui, quod eft loqui de malo, vt eft in potentia facientis, & vt eft in o- pere;fiue in facto.Si loquamur, vteft in potentia facien- ds, fic voluerunt dicere, quod poffe malum facere erat de peifectione vniuerfitatis.quia creatura debebat fieri, qu.c polfet pe: care, & M abftinere, ad hoc quod v- niucrfum perfectum eflet, (icut in tertio, de libero arbi- trio dicitur. Si;'oquamur de malo, vteít in fa&o effe, fic li,. deli), | dicunt, quod nullo modo fpe&at ad complementum vniuerfi,nccperfe,nec per accidens Sed cuim autorita- "Bii. |tesdicant contrarium, quod ex ordinatione mali ad bo- Lb.i.de- C.Dei t4p.
num,quidam decor refüultat,ficut dicit Auguft.expreffe, opoitet aliter dicere. Ideo dicuntalii, quod decor vni- uerfitatis,quidam cft fubftantialis,(iue quantum ad effe: quidam accidentalis,(iue quantum ad benc effe. Quan- |D tun ad primum mala non faciuntad decorem, nec per (e, nec peraccidens; fed quantum ad aliquem decorem accidentalem, mala bene ordinata faciunt: nó quia ma- |la, fcd quia beneo.dinata: & ita per accidens ficut per accidensordinantur, & illo decore circumfcriptoadhuc effec vniueríum decorum,& perfectum, quamuis hunc decorem non haberet. Ad hunc decorem faciunt mala, non ratione fui, fed ratione fubiecti, quod ordinatur in poenam ad diuinziuftitiz manifeftationem. Vel ratione oppofiti, quia decor magis clarcícit ex int mi (icut oppofita iuxta fe pofita magis elucefcunt, (icutcó- muniter dicitur. Vel ratione bon: eliciti:multaenim bo- na Deus fecit, & facta funt,que non effent facta nifi peccarum praftitriffecocca(ionem, ficut illa que gefta funt | p in noftra reparatione: tamen fine hisomnibus effet vni- u*ríum completum. Si vero quaritur, verum tunc effet pulchrius, quam nunc,fic refpondetipoteft, quod (c ha- bent ficut excedentia,& exceffa:ficut duz facies, in qua- rum vna nullaeft macula, inaltera eft cicatrix aliqua be- nefita, que videturfaciem venuftire.. Etfi vltra proce das, quis decor magis excedit: poteft dici ine prziudi- cio, quod decorqui nunceft: & ratio huius e(t, quia vi- diuina eliciensbonum ex malo, praepotens eft malo: & ideo bonum quod inde elicit, preualet bono, quod ma- lum corrumpit: & ideo plus valetvniuerfum nunc, quá valuiffet tunc, in quo nunc modo commédatur fapientia C:eatoris. Vnde Gregor.in benedictione cerei Paícha- lis: Ofelix culpal, qua talem meruit habere Redempto- re, Er exemplum eft deícyphoíano, quifrangitur, & religatur filo argenteo, velaureo, quia melior eft pott, quam ante, non ratione fraQionis,fed ratione religatio- * «QVODVOLVNTAS Quaft. VI. 37 - as NE RNDE CREER RES ERR T Hr PERROS MERE TSNE RON, OR PSNRUROS ENSE À 'nis. Et fi quzrasá me,nonne melius effet fi omnes effent beati,quam quod quidam beati, & quidam miferi? Di- cendum((icut credo)ii homo ftetiffet, non perueniffent pe ad Hieruíalem füpernam, quam ficperuenturi unt. Vnde mali quafi ex abundanu funt, nec fant in có- putationc.
13 Erficconcedendum quod otdinatio mali facit ad complementum accidentale: ficut probant rationes ad primam partem inducta, fed ad complementum, fi- ucad decorem fubftanvalem, nec per fe, nec per acci- dens:períc vero ad nullü, ficut ille rationes oftendunt.
s. Veruntamen quodobiiciturad primam partem, per fimile in priuatiomibus. Dicendum quod illzpriua- tiones non funt aliquid adimentes, necauferentesali- quid de bono, vcl pulchro, malum autemaufert; idco patet illud.
4. Ap illud quod obiicitur: quod non manifeftare- tur mifericordia, & iuftitia. Dicendum, quod quamuis non manifeftaretur in actu, manife(ta.etur tamen in fua origine. Qui enim Deum in fe cognofcit: videt inillo z- terno exemplari,quid eum deceatfacere, & quid poffit, licet nonitaclate vt nuncin opere, & ita miferico: dia, & iuftitiam pariter, nihilominus tamen mifericordia o- (téderetur in fupererogatione,& iuftitia in retributione, licet hon ita clare,vt nunc.
DISTINCT. XLVIL DEI SEMPER IMPLETVR DE HOMINE, QVOCYN- QVE SEVERTAT, Clat contra eus voluntatem, Paren contra eius -volun- tatem, qua tpfe e(l nibilputandum efl itafieri.tamquam velit ferc non fiat,vel nolit fieri e fiat. Ila enim-ve- untas ( vt ait «augu. im Encbirid. ) emper impletur aut de nobis,aut à nobis. Denobis impletur [ed tamen no implemus eam quando peccamus. A nobis impletur quá- do bonum facimus: ideo enim [acimus, quia cimus p^ cere Deo It C de borminefemper Deus implet (uam «vo- luntatem: qnia nibilfacit bero,de quo Deus non opere- tur quod vult. Non enim vult Deus, vt peccet bomo qui- libet. Siautempeccauerit, peenitenti uult parcere, vt vi- uat:in peccatis veroperfeuerantem purire, vt iu[litie po- tentiam contumax non euadat Sicut alios ab eterno prearauit ad penam ita altos preparauit ad oloriam: Et bec Junt magna opera Domini,exquifita in omnes volunta- tes eius. Et tam f[aptenter exqni[itayvt cum «Angelica bumana creatura peeca[Jet, id eff, non quodille, fed quod voluit tp(a fecifet, etiam per eandem creature volunta- tem: qua factum efl, quod creator non-voluit impleret iye quod voluit, bene vtens etiam malis, tanquam fum- pie bonus adeorum damnationem,quos iuffe predefHina- uit ad penam, ad eov um falutem, quos benignepradeinawit ad gratiam. Quanti cnim ad ipfos attinet,quod Deus noluit fecerunt:quantum vero 4d omnipotentiam Dei nullo modo id facere valuerunt. Hoc quippetp[ó quod contra eius voluntate fecerunt, de ip[is facta efl voluntas emnesvolutates eius;vt miro, c ineffabili moda non fiat bM. icd iapddtu i Ha "Augift. in Enchtrid. Cap.roo.
periere.
eius. Propterea namo, magna opera Domini -— jn | Pfal.10. 4 SNGMEMAUNSE ON RM — E li 4 preter ea P EET ERE m guum E A veter eius voluntatem, quod etiam fit contra eius vo- luntateme: quia non fieret (i non fieret: nec vtique nolens mit:fed-volens: nec fieret bonus fieri male,nifiomnipo tens etiam de malopof[jet facere bene. Hz« verbis euiden- ter monjiratur quod voluntas Dei eterra fewnper imple- tur de bornine, ctiam [ifaciat bomo contra Dei valunta- tern. Sed attendendum eff diligenter quomodo in füperio- ribus dicitur fieri aliquid contra Dei voluntatem quo Á| Summatim perftringit fententiam przdi&torum, addens quare Deus precepit omnibus bona faccre, & mala vitare:cum non vclit hocab omnibus impleri.
V? A remouit Magifter dubitationes, ex quibus Diuifio. videbatur voluntas Dei aliquando impediri. Hic dc- terminat veritatem oftendens voluntatem Dei femper Jefe efficacem, & nunquam impediri. Et hzc pars hal: quatuor partes. In prima auctoritate Auguft. oftendit voluntatem Dei femper efe efficacem, & nunquam im- pediri. In fecunda vero ( ne hocintelligeretur de volun- | tate figni) diftinguit voluntatem, vt oftendat hoceffe di&um de voluntate bene; laciti,ibi:Versm c fupra dixi- mu. In tertia Magifter oftendit, quod contra quandam p [voluntatem figni beneporeft fieri, ibi: Multa enim fiunt contra Dei preceptum, Cc. In quarta vero epilogat breuiter predeterminata,& hoc ibi: Ex predicti liquet quod vo- Ex predictis liquet quod voluntas Dei, que ipfe eft emper inuittaeft, nectti aliquo ca[fatur, fedperomnia impletur. Confilium vero eius el preceptio fiueprobibi- tio nonabomnibus implentur, quibus propofita, ch data fumt. | Neque ideo precepit ommbus bona, velprobibun mala,velcon[uluit aptima,quod vellet ab ommbus bona, que precipit fieri, vel mala que probibust vitari. ( Sie- nim vellet "vtique, Cr fierent, quia in null potefl ab bo. mine (uperari,"velimpediri eius voluntas ) (ed vtiufit- tiam [uam bominibus offenderet, e mali e Hicaperit diuerfis modis fupra accipi Dei voluntatem.
Verum,vt fupra diximue, voluntas Dei diuerfis mo. dis accipitur, que diuer[itas im predictis verbis fidi genter notetur, nibil ibi contradicfionis reperitur. Vbi. nin dicit non fieri preter eius voluntatem, etiamquod fit contra eius volumtatem, diffamilter accipit volunta- tem: nen ipfam voluntatem, que Deus ef, ei (em. piterna eff: fedeius fiona predictis verbis intelligi voluit, def, probibitianem: iue praceptionem, c permi[fro. nem. Multaenim [iunt contra Dei preceptum,vel pro- Pibitionem, qua tamennon fiunt preter eius permi[Jto nem. Ip(ius namque permi[Jione omnia fiunt mala: qua tamen preter eius voluntatem fempiternam fiunt. Sic. Intem. S. Mt AÁugu[H. dicit fuper l'uno locum Pfalont: Vt nonloqua- Iter 05 meum opera bominum. Opera enim bominum » dicit ea que mala (unt, que preter Dei voluntatem fiut in fenfu, que ip(eefl: fed nonpreter eius permi[fionem, que ipfenon eff. Appellatur tamen ipfa Dei voluntas, quia Deus volens fimtt malafieri. Fiunt, eh contraeius praceptionemyvelprobibitionem.[ed noncontra eius vo- luntatem, que tpfe efl. mifi dicantur contraeam fieri,quia retercam fiunt. Contra eam quippe nibil itafit, vt velit feriquod non fiat,vel nout fieri, C frat:quode uidenter tbi Augu[l. notauit, vbiait: Quautum adi- p/os attinet, "d Deus noluit fecerunt:quantum vero ad omnipotentia Dei, nullo modo id facere valuerunt. Ac ff diceret, fecerunt contra Dei preceptum, quod appella- tur voluntas: fed non fecerunt contra Dei voluntatem o. pinipotentem,quia boc non valuerunt, illud valuerunt: C itaper boc quod fecerunt contra Dei voluntatem, i ef, preceptum, despfis facfaefl voluntas cius, ideft, im- leta efl voluntas etus Jempiterna, qua eos damnari -vo- lebat. Vnde Greg. faper Gene[im: Multi voluntate Dei eragunt, vnde mutare contendunt, cb confilio eius refi- entes obfequantur: quia boc eitis difpofttioni militat, quod per bumanum fIndium re[ultat.. Hic aperte offen- Iditur, quia dum mali confilio ac precepto Deirefiflunt (quod voluntas Dei appellatur ) ea faciunt vnde volun- Las elut, que ipfe eft impletur que difpofrtio vel benepla- Cap. 1o, |I P1 vocatur. Nam ("vt ait Aug in Ench. ) Quanteh- Tem, |bet(int-voluntates Angelorum, ci bominum, bonorum, ( vel malorum, vel illud quod Dews, vel aliud velentes, quam Deus, omatpotentis voluntas (emper inuiéín ef que mala e[fe nunquam potefl, que etiam dum rnala ir- rogat iufla eff c profecio queiufla eff mala mon eft. Deus ergo emnipotens (iue per mifericordiam,cuius vult » mi- feretur: ftue per tudiciurm, quem vult,obdurat: nec inique aliquid facit, nec nift volens quidquam facit, C omuia quecumque-vuli facit.
Rom. 9.d DISTINCT. XLVIL Voluntas Dei femper fit efficaciter. Voluntas quippe Dei femper efficax eft.
Expoíitio textus.
( Ad eorum damnationem quos iuffe predefflinauit 4dpenam. Dub. 1. - Videtur Auguft. hicimproptie loqui, quia fupra di-, Difrs 4» citur, quod predeftinatio eft de bonis falutaribus. j IrEx. Damaf. Non ad puniendum pla(mauitnos P ws Deus:ergo maledicit. Iuxta hocquaritur, cum Deusfit, fümme iuftus ficut fümme mifericors, quare magis dici- tur proprium Dci mifereri, quam damnare, fiue punire.
Rs r. quod Damafíc. diftinguit voluntatem Detin antecedentem, & confequentem. Pot ft ergo przpara-, tio effe quantum ad vtramque, & fiz eft przparatio bo- norurn, & hcc modo eft przparatio fimpliciter, & pre deftinatio proprie dida. Alio modo praparatio accipi" tur large,fecundum quamcumque voluntatem, ficett malorum,& eft predeft:natio large. Magifterautem, X Damaf.füpra accipiüt proprie: fed Auguft. accipit com, muniter, & fic patet folutio. mE Apillud quod quzritur deopere mifericordia. Di- cendum quod ideo cft proprium Dei mifereri, quia ad opus mifericordiz non requiritur nifi Dei pis iss fedad hoc quod feueritatem iuftitiz faciac, prefuppo- nitur noftra iniquitas, & idco illud magis appropriatur ipfi Deo,quam hoc. | lp is Bersani Art] o0 | Ipfius namque permiffone,&c. — Dub. Il.— Innuit Magifter quod mala fiunt przter Dei voluntatem: fed non prater permiffionem. Contra: Videtur male ludus cum permiffio fit ignum voluntatis di- uinz,(i fiunt prater voluntatém, ergo etiam prater per- miílionem. Item:quatitur quz differentia eft inter fieri] prater voluntatem,& cótra,& videtur quod nulla: quia qui non eft mecum,contra me eft..
Rss». Dicendum, quodfieriprzter voluntatem, hoceftquia voluntas Dei non eft inhoc fieri,néc in cius oppofitum,& ita preter voluntatem fit:quod non fit fe- cundum voluntatem, necconrra, & interhzc medium eft: Dominusautem in Matthzo intelligit de preceptis, quz qui negligit, inimicus Dei efficitur. Quod ergo ob- citur, qud permillio eftignum voluntatis benepla cid. Dicendum, quod non eft fignum quod Deus velit illud quod permitritur:fed quod velit illud, quod ex eo clicicur, & fic patet illud. | Sed non prater eiu permiffionem qua ipfe non eff. Dub. 1ii.
Secundum hoc videtur qued permiffio non fit Deus. Contra: Deus eft fua actio: erga Deus e(t fua permif- fio, cum permiffio fitadio Dei. Situ dicas hoc effe di- &um ratione connotati: tunc obiicitur, quod voluntas| Dei fimiliter aliquid connotat circa volitum..
Rz s». Dici poteft quod Magifter loquitur fecun- dum opinionem illorum qui dicunt nomina fex gene- rum non przdicare aliquid de Deo, velin Deo, fedá Deo: ed hzc opinio fupra improbara eft. Et ideo poteft dici, quod Magifter loquitur de permiffione ratione fui connotati, quod importat ràtione fui nominis, Etfi tu obiicias de voluntate quod connotatz Dicendum quod. is verum eft ex adiun&o:fcd non eft ita de principali bgni- s ' [ficationenominis. | 9 Neque ideo pracipit omnibui Fona, vel prohibuit mala,vel | ..- €nfuluit optima, Nc. — Dub. 1111.
VC voluntatis Dei,ficut precepcam noftrum eft fignum vo- luntatis noftra: fed redushomo nunquampracipit ali- quid alicui, nifi quod vult fieri: ergo multo foruus nec ipfe Deus. | TAN p R £5»; Dicendumquod Auguft.& Mapgifter fequés Aug. quando de voluntate beneplacitilequuntur, | pet accipiunt pro voluntate,qna Deus abfolute vulcaliquid euenire: & de hoc non eft dubiumillud quod di-|.
afiiaag, | Cit fed vlterius Ioannes Damafc. diflinguir veluntatem etiam inantecedentem, fiue quantum in (e eft, & huius ; nec Magiíter. | | Preápit £y in veteri, er in nona lege,que b eii quib p precepit fierinoluig. Dub. V...
Videtur male dicere, quia preceptum eftfigrium di uina voluntatis:ergo fi pes quod r.olebar, vide- (7 tur quod illos decipiebat,quibus quss M oar Ir s «: Videtur falfum dicere, quod noluitimmola- tionem Ifaac, quia Abraam volebat: ergo voluntatem fuam diuinz non conformabat: ergo non merébatur, vt videtur.Item:Quare Abraam parauit fe ad obedisdum, non autem curatus in Euangelio? alc RzsPowD. Dicendum quod quzdam pracepit Deusad faciendum, vt pricepta moralia, quzdamad probandum, id eft, probatum oftendendum, quzdam ad erudiendum: & horum duorum exempla tanguntur inlittera. In przceptoergo Abra fignatut'non quod Deus velitimmolationem: fed quod vult Abraam vel-| le, & idco cum voluit, feilliconformauic.- Inprzce- pto autem quod fecit curato, fignauit fe velle contera- A prum laudis, & ideo Abraam laudandus eft in volunta- Videtur falfurn dicere: quia preceptum Dei eft ignü | gnum cft preceptum, & de hac nonloquitur Auguft. | Quzft.I.
te obedientie, & curatus in hoc quod non tacuit, ARTICVLYS I AP intelligentiam corum quz dicuntur in hac par- te,quatuor quzruntur. Primo, quazritur, vtrum [voluntas beneplaciti poffit impediri.Secüdo, quazritur, vtrum aliquis poffit facere contra volütatem figni. Ter- tio,vtrum Deus debeat mala permittere.Quarto & vlti- mo, vtrum Deus peflic mala precipere.
D * ^ QVESTIO L. — An volsintas beneplaciti Dei pofít impediri.
B D í If 7w V o» Voluntas beneplacití nen poffit impediri,: | Qoia: primo auctoritate Genefis: Num Dei | unda-. poflumus refiftere voluntati? Quafi diceret,nen. INED IrzMfuperillud: Qui vult omnes homines faluos] y.Tim. 2. C fieri. Glo.rogandus eft, vt velit, quod fi vult, neceffe cft | fieri. S $1!: . Ir A füper illud píalmi: IuftusDominusin omni- | t bus operibus fuis, Glo, apud Deum, hoceft velle, quod facere: fcd non poteft impedirine velit,quialiberevult:| — . quod vult,ergonon poteft impedir ne ifiat. - : Iz «c: Omnisvoluntas quz poteft impediri, poteft '|füperari: fed diuina voluntas füpetari non poteft;cü fit / (füprema:ergo diuina voluntas, non poteft impediri. | i Irzx:Omnis caufa quz impeditur àprofecutione | (ui cffectus,aut deficit,aut mutatur:fed diuina voluntas, | nec deficit, nec mutatur, nec poteft deficere, nec mu- "(tari,ergo, óc. E |: ""Irz «:Nobiliusagens eft,& nobilior caufa;qué nou | - [peteftimpediri, quam quz poteft: fed diuina voluntas D |eftfumma & fuprema caufa omnium, vt fup?a monftra- mmeftergo,ce ^ | /. t. Contra! Omniscaufa, cuiuseffectus contingenter | Ad oppo- euenit, poteftimpediri:nam fi non poteft, runc eftetus | it - Jeuenit neceffario:fed diuina volütas eft huiuímodi,quia [eft multorum contingentium, alioquin aut nihil eflet contingens, quod eft cóntra arbitrii libertatem, & con- [ilium, & cafum:àut Deus non effet illius caufa, quorü vtrumquceabfurdum eft: ergo, erc. | ^in DbriM ommis caufa queperaliam agétem exple- tur, poteft perillam deficientem impediri, fiilla poffit ' |deficere. Hac poros tio perfe nota eft: fed diuina vo- ' luntasefthuiufmodi,nam Deus vult multa fieri per caus creatas, quz hon facit fine ipfis,(icut generare homi- "|nemafinum, & fimilia. Similiterde his qua funtab o- | E |perenoftro,& hzcpoffünt deficere: ergo diuina volun- tas poteft impediti, | : 3. Ire M:Omnis caufa cuius virtus fe extendit ad có- | 4friffor o. trarium, voluntateporeft aliud velle, quam velit:fed di- uina effentia eft huiufmodi, aliquid enim vult Deus, vt iftum damnari: cuius eppofitum poteft, hoc certum eft, alioquin non effetomnipotens: poteftergo facere op- pofitum eius,quod vulc Sed omne poffibile,cft ponibi- lle: ponatur ergo quod Deus faciat oppofitü eius quod veluit, fi hoc, ergo voluntas Dei eft fruftra,& impedita: ergo.er ARP NE 4s ITEM: Voluntas vult aliquid quod Deus vulti: pfam velle:aut ergo poteft velle contrarium,;aut non po- teft.Si poteft:ergo diuina voluntas poteft impediri S1 nó |. póteft:ergonecelfee(tlibertatem eius atari, Metapb. 'entex.
Coxcrvsto.
Deiyeluntai antecedens poteff caffari,confequems autem. - atque abfoluta nequaquam.
mépris Rxsron n. Adarg. Adintelligentiam predictorum ag. fnotandum, quod fecundumIo. Damaíc. Voluntasbe- neplaciti cft duplex, fcilicetantecedens (iue condiaiona lis, qua vult, quantum infe eft, omnium falutem:& ab-|. foluta fiue confequens qua determinare, vulcaliquid,|: quod nouit cerritudinalitec euenire. Intelbgendum eft]. ergo quod nullam Dei voluntatem poffibile cft fupera-] . ri,nullam poffibile eft caffar:aliquam tamen. vc antec in fiue to. 5. tem,necelfe c(t impleri, & impoffibile eft impediri.Nul | la (inquam ) eft poffibile fupcrari:Nam (i homo nonfaciat, quod Deus volt quantum infe eft voluntate an-] tecedente, Deus facit de iplo quod vult voluntate confequente, & ita femper impletur, vel de homine; vel abl 4s. Te. 3. homine, & ftcnunquam vincitur, velfuperatur. Non de (bitu jetiam poffibilc eft voluntatem Dei caffau: Nam caffum 6 liters 7 dicitur aliquid dum priuatur effedu proprio ad quem ET eft: voluntas autem nullo priuatur edicta ad quem eft proprie. Nam quod dicitur, quod Deus vult emnes h mines faluos fieri quantum in feeft, hzc voluntasnon connorar falutem, nec proprie eft ad cectum falutis: fed connotat ordinationem naturz, fiue naturam ordi-| nabilemad falutem. Vnde nihil pluse(tdicere; Deus| - vultiftum falumm fieri, quantum iníeeft, quam Deo placuit dare 1fti naturam, per quam poffet perueni- re ad falutem, & quod Deus paratus effet iuuare, 1ta quod falus non delit propter defectum à parte Dei. Vndenoncaffatur, quia habet proprium effe&um. De voluntate autem abíoluta planum eft, quod non poffit caffari, quiaomnem ef:eétum fuum ponit, ncc vnquam remanecinexplera. Cum itaque verum fit voluntatem Deinullo modo poffe fuperari, neccaífari, tamenv luntatem abíolutam neceffe eft impleri, conditionalem]: .|vero minime. Sed attendendum, quod eft neceffitas confequentiz,ficut (apra dicrum eft de praícientia, ipfa non habct neceffitatem confequencis, ed confequen- tiz,quia neceffario infert & fequitur; Deus preícit hoc, ergo hocetit: fed tantum non neceffario przícit,quia in actu preíciendi frequenter notatur effectus contingens. Sicin voluntate intelligendum eft, quod voluntas Dei abíoluta connotat euentum rei, & idco eft ibi neceffitas confequentiz,íed non coníequencis, quia non mutat e- uentum rei,immo vult Deus, quod eueniat confequens contingens. Vnde ficut preícientia, quia neceffario in- ferteffe&um,non poteft falli fic volumtas abíoluta, quia neceffario infert, non poteft impediri, immo cam ne- ceffarium eft impleri: voluntatem autem anteceden- cem, vel conditionatam non cft neceffe im pleri,necne- ceffitate confequentis, nec neceffitate confequentiz, quia non connotat effe&um rei: fed cónotat illud quod| cíterdinabilead euentum, vt predictum eit. Vnde bc- ne fequitur, vult iftum faluari voluntateabfoluta, ergo ifte faluabitur: uei ag enim vellet,nifi pariter priícirec eum effe faluandum. De voluntate vero conditiona-|.
E Vela Ja» vt vifum eft, non fequitur.Si ergo obiicitur quod vo: 1 luntas Dei eft neceffaria, & neceffario infert effectum: Jergoomnimodam ponit circa ipfum neceffitarem, di- cendum, quod nd nece(le fit Deum velle, & vo- luntatem eius efIe ia actu, tamen comparatio cius ad fu- turü eft contingens, & ideo effe&us euenit cótingenter. 1. Ap illud quod obiicitur quod poteftimpediri, cü (it caufa contingens, dicendum quod, ficut tactum eft, cum comparatio diuinz voluntatisad volitum,& euentus voliti 1 . |ratione & erdinatione cius ad effe&tum, effe&us non e- uenit.Quod ergo proponitur,omnis caufa cuius effectus eft contingens, poteft impediri,fal(a eft propofitio,& ha-| c neceílario concomitentut, ficut vnum eft]. contingens, ita & aliud, & ideo non poteftimpediri;|. tunc enim impeditur caufa, quando manente compa-| Quaft1l. un quatur ad caufam,& hzceft inftantia in propofito. AD illud ergo quod obiicitur quod poteft impedi-.
ri propter defedtum caufz coopcerantis, dicendum quod ficut diuihà voluntas, fiue diuinum velle connetatcf- - |fe&um,ita connotar efficientiam caufz particularis. Cü Jenimdicitur:Deus vultiftur faluari, nó eft fenfus quod ' velitinomnem euentum, fed quod vultiftum (aluari, & vultiftum velle. Vnde ficut diuina voluntas conno- [currere: & idco neceffario fequitur, fiDeus vultiftum - |faluari,quod ifte etiam velit: & ita nunquam deficit fie- ut neceffe&tus, & itanunquam impeditur.
s. Ap illud quod obiicitur quod Deus poteft oppo- B fitum eius quod vult, dicendum quod diuina voluntas nonartat posentiam in poffendo: vnde plurzpoteít quà velittamen artat potentiam in agendo:nunquam enim potentia agir aliquid nifi quod vult, & impoffibilecft pu actio fuperexcedat voluntatem. Vndenihil poteft peteft contrarium fuz voluntatis, poteft intelligi du- pliciter. Aut voluntate mouente ad contrarium, &fic notatur repugnanria voluntatisad potentiam, & hoc eftimpoffibile.Aut voluntate non mouciite,& fic nota- tur noh impedimentum ncc repugnantia: fed quod vo- . |luntaslibere poteft, quia ita poteft hoc quod eiusoppofitum:itaenim vult hoc quod porcft «clle cius oppofi- tumabíque ini mutatione, ficut füpra dictum ete prt Ícientia. Et ratio huiuscft,quia vno & eodem, vult quz- eumque vult. | | 4. Àp vltimum dicendumquod voluntas Dei fe- cundum conuenientiam ad praícientiam vult illa quz vult. Vndc ficut prefcientia ambit totum velle,& poffe, & agere, & non potcft falli aliquid non fübtrahendo contingentiz rei eueniendis, fic etiam in propofitoin- telligendum. | QV.ESTIO IL 48 aliqui poffit fecere contra voluntatem figni.
TR v x aliquis poffit facere contra voluntatem Fuads- figni. Ecquod non, videtur, quia (ignum & figna [eu . tum conformari debent:ergo quod fit contra vnum,fit contta reliquum: & (i non potcft fieri conrra (ignarum, neccontra (ignum.A lioquin fi non fit contra (ignarum, ed contrafignum, tuncfignum cft fal(üm; fienimf.
um ducicin fignatum, fignificat quod fit córra ipfum fieri contra fignatuma 1 Ir.:Minimum inter omnia figna eft permif- (io,cum fit refpe&u maliad quod minimeordinaturbe- neplacitum Dei: ergo fi minime acc:ditad voluntatem beneplaciti, fi non poteft fieri contra permiffioné,mul-| tominus contraalaa: fed non poteft fieri contra permif- fionem ficut dicit Magifterin Sen; & Auguftinusde|,,, i p tus diuino auxilio, ficnullushominum atque demoná |,.:e.r. agit e nifi codem diuino atquc iuftifmo permit- tatur iudicio.
3. IT & M: Potentioreft voluntascui non poteft reif necin fe, necin figno,quam cui poteft in figno faltem,& (inon in re;fed Deus ett sailicteitge videtur quod nec voluncati eiusnec del voluntatis poflit relifti, & ; irem cere nifi quod poteft velle.Quando ergo dicitur quod | Ciui. cap. 20.ficut nullushominum agit: ecte,nifi adiu- c; pec. | Á/ deus T E pe "—— f. IT 2M videtur quod [pecialitet contra permiffio- À |nó cohibet:& hoc modo eft (rgnü voluntatis diuinz di nem, quia permiífio non eft nifi mali culpe: fed malum culpenon elt malum nifi voluntàriefiac: etfi voluntarie fit, poteft non fieri: etgo permittente Deo aliquem ma- lefacere,poteft non facere:ergo poteft facere contra per- miílionem. - pues, 6. Iva afuper illud pfalmi: Eduxit eoscum argen- ..to, &auro. Gloífa dicit quod idem fuit preceptum, & 45 rmiffum, fcilicet afportatio vaforum:;ergo cum poffit Feri contra przceptum, pari ratione & contra permif- fionem, & contra alia: per coníequens ergo concra om- nem voluntatem figni.
ftin&ü contra przceptü. Alio modo non puniretemporalitet:& (ic dicitur libellus repudij permittiin Matthgo:. Mat. ro,4 Moyfesad duritiá veftram permifit.. Tertio modo non | prohibere vt in pfalmo: Irafcimini & nolite peccare. P/al.4.4 Gloffa permittit quod neceffitatis cft, id eft, non prohibet. Quarto nodis permittere eft minusbonü indulge-| re, fuperillud: Hoc autem dico fecundum indulgen- vr. did tiam, Cc. Gloffa,permittit. | QV.ESTIO I. An Dem debeat malapermittere.
CoNcrvsIio. Scot.1.Sent.d..47.4.vnica. ; "e T AEgid. Rom. 1.Sent.difl. 46.9.3.4.1. Petef! fieri contra Bgna diuine voluntati quesefpiciunt Richardus t.Sent difi.«7.4.3.
faturum, fed non contra caquapo[Junt,cum bec fignet voluntatem ab(olutam, illa yero conditionatam.
R xs». Ad arg. Dicendum quod contra aliquod fi- gnum diuinx voluntatis poteft fieri, contra aliquod no. Et ratio huius duplex eft, ex duplici modo diftinguen- di tigna.Quzdam enim funt figna refpe&tu przfentis, vc impiccio & permitfio. Quzdam refpe&u futuri, vr prz- Pre. (entiquodfit, mmpoffibile eft in praíenti non Beri, quo- à; niam omne quod eft, quando eft, neceffe e(t effe: ideo refpe&tu fignorumde praíenti non poteft effe reüften- tia, quia (1 fit refiftentta, iam non funtprafentia. Quia vero futura vel facienda poffunt non fieri: ideo quantü ad igna tria fequentia, re(iftentia potefteffe. Aliaratio fumiturfecandum alium moduin diftinguendi. Quja quzdam íunt figna diuinz voluntatisabíolutz, quz- dam conditionatz: Dico ergo quod quia contra voiun- tatem abfolutam non poteft fieri, non poteft etiam fieri contra fipna voluntatis abfolutz, vtpote funt impletio, & permiflio. Quia vero contra voluntatem anteceden- tem, fiue conditionatam poreft fieri, quia poteft homo diuertere ab ordine ad quem ex fui conftitutione con- dituseit, hinc eft quod pote(tfieri contra voluntatem higni,quz illam fignat fcilicet coàtéa prohibitionem, &! t£ceprionem, & confilium. 1. Apillud quodobiicitur quod contra nullum po- teft fieri, patet folutio quod eft falfum. 2. AD illud quodobiiciturquod minimum eft per- miffio, dicendum quod maior fignificatio, vel minor * quiafignat voluntatem abfolutam, qua aliquid conno- tat ablolute. | j. AD illud quod obiicitur quod potentius eft illud contra cuius fignum non poteft fieri, dic:ndum quod verum e(t quando volütas vult omnino quod nihil fiat,