nifrquod.oftendit fe velle: fed diuina voluntas non eft [talisiimmo vult quod vnufquifque habeat propriam li- bertaté,& faciatquod vult. Vnde potentia d ciendi con- tradiuinam voluntatem eftá diuina voluntate: & ideo non effet potentior propter hoc. Vnde diftinguendum quod polle facere contra fignum voluntatis alicuius aut eft contra voluntatem, & licatteftatur impotentia:aut illud poffe eft à voluntate, cutuseft (ignuma: & (ic non atteftatur impotentiz, fed magis potentiz.
tcentra preceprionem quz eft maximum fignum.Sol- mum fignum, quia impletio maius eft. Preterea hoc niabfolutio in fignificaco. f. Apillud quodobiicitur quod fit contra permif- Deusnondiciturpermittere peccatenifi eü quiactualiter uendum eft per interemptionem quod non eft mazxi-|.
fionem, quia peccator poteft non peccare, dicendum g| fuz conditionis, fi voluit peccare, debuit permittere: & Bl Srephanus Brulef. v. Sent dift. 47 4.5. Petrus de TAarant.i.Sent.d.47.4.5. ' Funda- T & v M debeat Deus mala petmittere:& quod fic | menta. V dida: Abundanctabernacula przdonum, cc. lob ga.4 Gregorius:Omnipotens Dcus quod ficri non prohiber, iuftum eft vt eri finat. | Ir&M: Deus debet conferuare ordinem qué inftituit: (ed cü Deus creauit hominem, dedit ei libera voluntaté: fed libera voluntas dicitur eo g liberepoteft quidquid vult:ergo fi vult malü,poteft in malü, ergo cu:» non de- beatauterre homini potentiid dedit, debet ipíum per- mittere peccare. | Ir c «:Malüfiequenter cft occafio maioris boni: fed nó fieret ni(i malü pre. effiffet,vt patet in paffione Chai- fti:fed decet eum facete, & permittere id q eft viaad me- lius:ergo cü nonpoffit ma: face:e,foià d: bet permittere. IrEM: Deusomnia facit propter laudé fuam: fed in C malis manifeftatur laus diuinziuftitiz, & mifericordia: *|ergo fi non debet facere contra amplificationé fuz lau- dis,nendebet impedire ne mala tiant: ergo, c*.. 1. Contra; Non folum quitalia agunt digni funtmor-| 44. oppo- te,fedq confeatiunt.Gloffa:Cófencic eft tacerecá pof- ftum. fis arguere:ergo cum Deus poflit corrigere, & im pedi:e, Re m.«d malum: fi permittit & tacet, confentit:fed qui confen- üunt, digni funt morte:ergo (c. 2. Ir M Auguftinus de Ciui.Dei: Ad innocentis of- [ue Gi. ficium non folum pettinet nemini malá inferre: fed eciá!: e à peccatocohibere: ezgo fi Deus non cohibet, cum pof-| i fit,Deus non eft innocens. | ' 3. Ir E Mratione videtur:Quia omnes virtutes noftre | nihil facitad hoc: fed przfencialitas effectus: vel etiam, | D | debet habere exéplar in Deo: fed in nobis eft vittuszeli, ergo & in Deo:fed zelus quantü poteft obuiare peccato: ergo fiDeus habet zelü, qaantü poteft obuiat 'ergo, cc. 4. Ir x: Vniueriz viz Domini mifericordia,& ve- ritas: fi ergo permittit iuftum peccare, aut eft mifericor- Pjal.2 4. diz,autiuítiria. Non mifericordiz,conftac.Nec iuítitie: quiá iuftus non meru:t caderc:ergo, e..
e CowNcriYsrio.
Deus,tum propter erdincm vniuerfi tum propter ey dinem finis, tamin gloriam eledorum quem in laudem (uam, potefl mala permitiere.
R zspon.Ad arg.Dicendum quod Deus permittit mala fieri, & hoc ordinatiffime. Du plex eft enim ordo!
. |rerum.Vnusin vniuerfo alter in finem,& vterque exigit 4. A Dillud quodobiicitur quod contra omnia,quia| E pte Deuspermittat mala fieri.Ordo mcn in vniuero exigit,quia ad perfectionem vniueríitatis neceffe fuit fieri creaturam arbitrio liberam, & peccare potentem: (: (ed ad miniftratio vniuerfitatis eft, vt Deus fic res condihilfacitad propofitum, fed prafentíalitas in effectu, &|. |tasadminiftret, vteasagere proprios motus finat, ficut ldicit Auguftinus de Ciui. Dei. Ideo cum debuerit dare otentiam peccandi, & debuerit regere faluo ordine fo.5.
fi non voluit peccare, debuit cóleruare:& ita debet per- Lib. y.e.30.
NS Y eccat,dü peccat, & runcimpoffibile efteurn nó peccare.| | mittere mala. Ordo ad finem hoc exigit: quia duplicem 6. Apillud quod vltio:o obiicitur q idem fuit ibi|.|finem contingit reperiri in vniuerfo: vnus eit falus ele- Praceptum, & permiffum,dicendü q» permiffio multis| | &orum, alius diuina laus. Quoniam ergo permiffio modis accipitur in fcriptura. Primo modo dicitur per-| | malorum reddit electos gloriofiores per occafionem, miffio non cohibere:ficut Dominus permittit mala,quia| |& Deus non curat vtrum per caufam, vel per occafionem 384. Lib.L.Dift. XLV LI.
Lib.rv.ca, to. y.
rete. Vnde Auguftinus de Ciui.Dei dicit, quod nullum faceret quem malum prafciret, nifi pariternollet qui- bus bonorum vfibus accommodaret.Profant autem eis exercitando.Et idco dici: de lapfu mundi quod pecmilit plures effe malos:quia fi pauci eflent,non audet. nt exer- cerebonos Diuina etiam laus hoc exigit: quia occatione mali fümme manifeftatur diuina mifericordia in ele- . |tempus.Summe etiam manifeftatur Dei iuftitia in zter- Lib. 314c |napunitione reproborum. Vnde Auguftinus deCiui. pone z Dei: Siomnes remancrentin pena, in nullo appareret i» Encb ca,; Iifericordis gratiaredimentis.Ruifus: Si omnes trá(lergoinfue |renturadlucem,in nullo appareret feueritas vltionis. to. 3. rt. Ap illud ergo quod obiicitur quod permittere eft confentite, dicendum quod permittere malum eft du- pliciter. Aut non cohibendo manum, vel animum nec in fa&o;necinretributione, & fic confentire eft. Vel no cohibendo manum, fed tamen puniendo tranfgreffo- rem, & atguendo continue, & fic nón confentit:& hoc modo Dcuspermittit,& non confentit.
2. Àpn illud quod obiicitur quod ad inmocenté per- tinet cohibere, [quantum ad voluntatis coactionem.
;. Ap illud quod obiicitur quod zelus obuiat pecca- to, dicendum quod verum eft, (aluo iure iuftitiz, & iu- ftitia protit eft ordo vniueríi hoc exigit, vt Deus permit- tathominem fecundum imperium (uz voluntatis.
4. Ap illud quod vltimoobiicitur, patet refponfio: iEn RBRDE FT EINE mc ccc ERE EEUIUREEUE AREE NAUES OON ITRNEU PERDU LEE EE ex ur sS at, Qrmacucbemc ope cc STRUM ERUNE E qc uU mar Uc puac KE a mergit inquam, iuftitiz quit exigentia meritorum, íed con- '| decentia diuinz fapientiz,& bonitatis.
QV.ESTIO IIIL: 4n Dc poffit malaprecipere.
— EÓ E ERRDEEDEDEDEEERDAENEEEDID GEDIDEMUDRENEND, filiifornicationis. - | | 2. Ir EM iin Exodoptazcepitfacere furtü filiis Ifrael: fed furtum eft malum,& contra legem natur&:ergo, c»«. Situ dicasquod nó eft malum fecundum fe, & idco po- teft bene fieri.: j. Contraobiicitur:quia przcepit Abraz occidere fi- [lium innocentem, & quem fciebacinnocentem & hoc eft malum fecundum fe: ergo videtur quod Deus poflit przcipere malum.
4. ITEMratione videtur: quia Deus eft fuperom- nemlegem, ergo inomni mandato poteft diibenGre. argo poteft omnium praeceptorum, &prohibitionum contraria pracipere.'
j. Ir E u:Plusdiftat nonensab ente,quam malüa bo- fea Deus (olo imperio velütatis cx non ente facit ens:no: ergofolo imperio voluntatis ex malo facitbonum: erg poteft precipere mala, vt videtur.
.Gontra: Tid dee eft (ignum diuinz volunratis:er- Ig Gen.3a2.4 lundaventas 59 auteft falfum fignum,cáü fignificer Deum velle quod precipit,.aut Deus vult illud.Sed fi Deus vult malum, eft malus. Sinon vult,& precepit,eft falíus,& vtrumque cft impoffibile apud Deum: ergo, «.
Ir: Nullus obediens diuino przcepto debet pu- niri:ergo fi Deus poteftinalum pracipere,poceft malum fionem electorum gloria augeatur ideo Deus permittit| À impune fieri, Sed malum remancre impunitum eit con- &is: infilij vnigeniti donatione, proinimicisfecundum Biuln qued illud intelligitur de co-| hibitione quantum ad arguitionem, & punitionem, nó quia permittere aliquem peccare, eft opus iuftitie: non, C Tn vMDeuspoffit mala przcipere. Et quod fic videtur:quia precipit Ofez vt duceret vxorem for- nicariam:Et Bernardus exponitad litteram quod fi dicas ad litteram non effe intelligendum,obiicitur tunc: quia rzcepit non tantum ducere vxorem, fed etiam facere lios wnicarios: quod f effet vxorlegitima, non effent QuaítIIL - i QuaítIIL - i tra diuinam iuftitiam: ergo Deus poteft facere contra fe; ergo fibi aduerfári:fed hoceftimpollibile:érgo,..
Ir £«: Deus precepit malanon fieri: ergo pracepit fieri, precepit duo oppofita: fed duo 2 feri,eít impoflibile: ergo Deus precepit impoffibile: fedad nul- lum tale przceptum obligamur:erge Deo poffumus no obedire: auod abfurdum eft. Et iterum: Omnis praci- piens impoffibile, cft ftultus, ve] impius:ergo Deuseffet| - itultus, vel impius, quorum vtrumque eft impollibile. Etideo dirit Hieronymus: Quidicit Deum prxcepiffe impoffibile, anathema ftt.; CoNcrvsto.
Mala fecundum [e cum intsinfece mala fint,Dem pra;i- pere non pote(]: mala vereim[e que malanon ve- manent, poteft Dew precipere.
B RzrspPoN. Adarg. Dicendum quod cumquaritur vtrum Deus pollit przcipere malum, hoc potett dupli- citer intelligi. Aut malum n:anems malum,aut ita quod precipiendo faciat bonum. Primum fimpliciter eft im- poflibile: fecundum vzro aliquo modo eft poffibile, li- cet non omnino. Eft enim aliquid malum infe, aliquid malum fecundum fc. Malum.in fe poteft fieri bene:ma- lum fecundum fe nullo modo poteft fieri bene, immo hoc intelligere quod fiat bene,eft intelligere quod idem fit malum, & bonum. Potcft ergo diei quod Deus poteft pracipere malum infe, & non malum fecüdum fe:quia nihil poteft przcipere,quin bonum fit poftquam przce- prum eft: & illud eft malum in fe, non autem fecundum Íe, & idco poteftillud przcipere, & nonaliud. Ethinc habetortum quod dicit Bernardus in lib, de difpenía- tione & precepto,quod Deus poteftdifpenfare in przce- | s, jg ptis (ecüda tabula, & non prima.Et ratio huius elt,quia | iniu in preceptis íccunde tabula,quantum eft de ratione pre-| cepti, tangitur, fiue przcipitur ordinatio ad proximum, 1& prohibetur deordinatio ad eundem. Deordinatio au- tem refpectu p nift (it deordinatio refpectu Dei, - | malum eftiníe.Si autem refpectu Dei,malum eft fecun- ' Idum fe, (icutcognofcere non fuam, malum eft infe: ed cognofcere alienam ex libidine, fiue non (uam, malum eftíecundum fe. Sed Deusin przce[ tis fccunda tabulz "|difpenfat, & difpenfare poteft, & contra illa poteft prcipere ratione predicta. Necexhocfequitur quod przcipiat conraria, quia mandatum fpeciale abíoluitá cómuni, ficut pov fpeciale. In praeceptis autem Jprima tabulz non poteft Deus difpenfare,, quia eo- . ]rum oppofita funt mala fecundum fe: ipfa enim prace- (pta dicunt ordinationem ad Deum fiue in finem defua tatione, & corum oppofita deordinationem. Eridcofi contrarium pracipe.et, praciperet contra fe: contraíe autem nó poteft facere;& fiilla przciperet (cum illa fint mala fecundumfe, ità quod nullo modo poffunt bene fieri)Jaut Deus vellet malum,quod eft inconueniens;aut impunc fieret malum,aut idem effet bonum,& malum, quorum ytrumque cft inconueniens fimpliciter.Er ideo ' |concedenda funt rationes probantcs, quod Deus non .|potc(t malum praecipere, vt jigis malum manens ma- Ellum: & hoceít malum fecundum fe. Tamen vltimara- tio, de hoc quod praecipit malum,non valet; & iamfo- luta eft.
i. Apillud ergo quod obücitur de Ofea, dicendum quod illud fuit malum in fe,fcilicet cognofcere non fuá: & diuino precepto factum eftei bonum: fed fecundum ; quod fornicatio dicit actum libidinofum & cogno- nnn aliquam ex libidine, hoc Dominus nunquam prz- cepit.
s Àpillud quodobiiciturde auctoritate Exodi quod precepit filiis Ifrael furtum. dicendum quod illud (imiliter praecepit, inquantum fuit maluminfe, fcilicetac- cipererem alienam: fed hoc potuitfacere, quia cum fit 4 Bern de difienaquam " Pos a add md — t E mc Cap. 1o1. Tom.s.
— enim elt malum fecundum fe.
;. AD illud quod obiiciturde eo quod prxcepit Abre delíaac, dicendum quod illud non erat malum fecun- dum fe, quia Ifaac quamuis non eflet reus mortis fibi in- fligeridz ab homine, tamen ratione peccati originalis reus erat mortis temporalis fibi infligendz à Deo, ad quam habebat necetfiraté, & ideo Deus habebat au&to- ritatem, & itade iure potuit illam Abrazex eau(a com- mittere Tamen aliqui volunt dicere quod non precepit occidere:fed offerre.Sed contra hoc ett Gloffa,& textus, quia dicitur quod portauit ignem,& gladium.
4. Ap illud quod obiicitur quod poteft fuper omnem legem datam, dicendum quod verum eft quod poteft, quia poteft ponere: (ed non poteft deftruere iam pofitá. Quoniam enim ordinationem ad ipfum dicuntaliqua mandata, (icut non poteft contra fuam iuftitiam facere, ficnec contra illa przcipere. | f. À p illud quod obiicitur quod de non ente poteft facere ens, dicendum quod verum eft quod porelt face- re:fed hocnon poteft facere quod aliquidát ens,& non ens,& quia nó ens non habet necelfitatem ad hoc quod fit non ens,ideo poteft fieri ens:fed aliqua funt mala,quq lifunt, denecelflitate fünt mala, ficut mentiri, & is Deum:& ideo non eft fimile, quia fi faceret ifta effe bo- na, faceret quod idem ümul effetbonum, & malum.
DISTINCT. XLVIII.
QVOD ALIQVANDO| HOMO BONA VOLVNTATE ALIVD VVLT QVAM DEVS: ET ALIQYANDO MALA, ID QVOD DEVS BONA VOLVNT A- te vult: & bona voluntas Dei per malam hominis impletur. sd £2" CIENDV M quoque efl quod aliquando ES estera mala efl voluntas bominis idem volentis V Oe? quod Deus vult furi: C aliquando bona efl ass voluntas bominis aliud volentis quaDeus. Vt euim bona [it bominis voluntas, oportet attendere V Ditind. XLVIIL — —— quam przccpit quod exlibidine hoc facerent, illud] Á!do Dei voluntas bora per malum bominis voluntatem impletur,vt in eructfixtone Chrifli faéfum eff, que Deus bona voluntate morivoluit Iudeivero impia voluntate enm. crucifixerunt. Et volebant Itdei mala*voluntate quiddam quod Deus bona volumate volebat, fcilicet vt Chri/lns pateretur eo moreretur: fed volebantei altquid aliud quod Deus solebat, [cilicet occid re Chrifluri, quod fuit mala acfio ci peecatum. Aéfum quippe Iudeorum non-vol«t Deus,pa[Tfionem vero Chrifli voluit, [icut e im ipfo p(alemo.ChrifIus ad Patrem ait: T u cognoutflJe[fionem meam, idefl, voluit c apprabaffipa|[onem nea, tibi enim placui. Volutt itaque tota Trinitas vt Chriftus iDateretur,nec tamen voluit vt Iudei occiderent:quia vo- B Initpenam Chrifli, fed mom voluit culpam Indaorum: nec kamen noluit ft entm nalui[Jet nec fuiffet. Oppofitio. Sd ad boc opponitur frc: St voluit Deus, vt Chriflu: aterei ur, voluit tique vt pateretur à udai,velnon.Si voluit vt ucu pateretura Iudeis, cum pa[Jus frt v facium eff itaque Guec voluit Deus non fieri. St autem - voluit e Afi à Ltdacisseron vooltit eum occidi a deis volui itaq, vt Iudei occicvium eum. Ad quod rc[ponudentes dicimus, frrphater concedcedam efje quod Deus voluit C. briftu pati C mori quia cius paj]io bonum fuit, e catifa noire falutis. Cum autem dicitur, volcbat eum patiyveloccidt 4 Iudei:btc diffi ie rtena i eff Si eutm itellioitur fic, vo- lebat eum fe[l1nere p^ [reme ftue crucifixtonem à udeis ilatamyverus efl fenfus: Si-vero intelligitur (tc, uolebat vit Iudei occiderent eum falfum ef]. Nom entm volebat Deus aclionem Iudeorumy que mala;erat: fed volebat Dei quafdam xvoluntates [unas utique bonas implet per malorum bominum voluutates malas [Hut je maleuo- los Iudeos bona voluntate Patris Chriflus py o nobis occi- fi efl. Quod tantum bonum fuit, vt Apo[lolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipfo qui occi ws efl, di- ceretur. Ecce manife[le babes magnum bonum fut[je quo Chriflus occifus eft, C boc bonum,quia Petrus nolebat, quid congruat ei velle ei quo fine. Tamtum enim intereft D deredargutusefh.
tnter voluntatem Déi, c voluntatem bominis, ut in quibu[dam alind congruat Deo velle,aliud bomini. Vnde Auguflinus im Ench. Aliquando bona voluntate bomo vult aliquid, quod Deus non-vult, bona multo amplius multoque certius voluntate, Namillus mala voluntas effenumquazm potefo tamquam (1 bonus filius patrem velit viuere, quem Deus bona-voluntate qwe mori.Et rardue fieri potefl, vt boc velit bomo volmtafe rhala quod Deus vult bona vclut [i malisfilius velit mori Patrem, velit etid boc Deus. Nempe ille vule quod non vul! Deus, ifle vero id vult qued vult C Deus: c? tamenbone Dei "uoluntati pietas tlfises potius con[onatquamnisaliud vo- lentisquam buius idem volentis impietas. Multum c- nip interefW quid velle bomini, quid velle Deo ongruat, é sd aee finem fuam quifque referat voluntatem., vt appro no conóruat ei velle: c» potefi velle bon quod congruit, fed nonrvefért ad finem recfáqi ideo non eff bonavolutas.
. [Quod bonavoluntas,mala hominum voluntate impletur, vcinpaflione Chrifti contigit, vbi quiddam. fa&um eft quod Deus bona, & Iudai mala voluntate velueruntc,voluerunt ta- men & aliquid quod Deus ] non voluit.
S.Bonau. Tom.4.
Jur vel improbetur Potefl enim velle bonum quod | Ipa[f funt, Iludquoque mon eft praterenittendum quod aliquan-|. |verumiamen noffra redemptio non funt: boc enim paJro E CDM...EENIOL, MERECE NER d NASCUMDC RP ONERE. SNEMCNDEENOE Au UM EE LL LL DHL DELENIT Vtrum placuetit viris bonis quod Chriftus pateretur, & morerictur:;placuit quidem intuitu noltre re- demptonis;íed non ipfius cruciatus. Ex quofoluitur qua[Ho qua queri folet, utrum viris fanctis placere debuerit quod Chrifius pateretur, velecti- deretur. Debuit enim eis placere intuitu nofira v edcptiotabantur er triflabantur:fed ob aliud aaudebant,cy pro- teraliuddolebant: Volebani ergo Chrifti moripro bo- E loninis redernptione: e$ tamien de marte tpftus diuerfis de caufis corda eorum varie moucbantur. Quo modo fentiendum fit de Lens (anctorum, an velle jan nolle debeamus. Si vero queritur utrum eodem modo fentiendum fit de pa [toni us, C martyris fauclorum:DitiPie aliquam e[/e differentiam inter pa [Tronem capitts, (C membrorum.| Chriflinamque pa[Jio, caufa eff noflra fatutis, quod non H N "n5 ug.te.S.
p^ [fionem bonam eo bac voluntas per malas Itda0rumh. Cay, yos. voluntates impleta cfl Vnde Auguftinus im Enchiridum: Tom. s.
4 d Matt.16.d eff pa[fio alicuius (anti. Nullus enim pa [fione redempti | fumus srrifi Chrifli. Profuerum quidem now odo eis qui verumetiam alis fidelibus ipforum pa [Tiones: ilius Kk 386 Lib.l. Sententiarum. ——— "''ÉEOCcDNIDN NNNM RR Rhe RR I RI LE C ma M EI iC E aM Vues fola potuit qti Dests efd, i» bomo. Mliuseroopa[fro- | A | per velle contrarium: fed peenam velle, fi reuelatumeft c memcredentiuen pie mentes voluerunt e eptauerunt fic libi, debet,& hocpatet, quia quilibet iu(tus de fe, & dea- rificut futurum credebant: pa([rones vero fanclormm pof lio debet Mis e Pun eoyn finaliter,zternalite: sus velle ral dy virumque ora voluntate fire-| PES tedo quod quamdiu dmrateibonzvo: eos nobis p FOpOHRTHMA fima. Cut emnmp lacst P 4MÍt p af- luntas,quod hoc volet. Siautem quaras de eo quipec- 70 €0 fine,q tta prammium euet pev bec anctum, e par 4I |. lcs vcrum velledebeat gratiam fibi (ubtrahi: & videtur cernebat, bonam videtur babusJe won V0-| |quod fic, cum Deus velit, & ipíe íciat hoc effe ig. Phil se IMmtatieius congruebat,quia cuptebat di/Jolui ey effecum| | hum. "—- Chriflo..Quiautem voluiteum dechimarepa lhere,&hocmodo debet peccans velle, vteum Deus pu- lebarst Apoflolum Paulum Hierufalem peraere, ne ibipa-| |niac.Vnde tegula generalis quod inomnibus qua fcimus teretur mala,que Agabus propbeta pradixerat.Et tamen g | Deum velle abíolute, tenemur voluntate abfoluta velle: boc illym Deus pati volebat pro «nnunciandafideChrifli, — tamen licec nobis velle contrarium voluntateconditio- |» Ev. exercens martyrem Chri[li: Neque ipfe bonam voluntaté| |nata, fiue quantum ín no bis eft, quia hocdecetnos, & (ot rmv; qam implemitper C brifliamorum «voluntates bonas:fed| |propter hoc dicit Auguftinus:Multum intereft, c. er Iudeorum vealas: Qj» ad eum potinspertiebant qui: polebant quod volebat,quam illi per quos volétes factum Dew velalt Chriftum) Ed NODE DARE ei quod velebat:quiaidipfum q uidem, fed üpfeper eos bo- CowTR A: Videturenim male dicere,quia occidere nada utem mala voluntate fecerunt. tta e tm pa[fione Chriftum erat malum facere:ergo Chriftum occidi, fuit Chrifli facfum efl: uod enim Deus voluit,boctdem 1u-| | malum fieri:fi ergo Deus voluit Chriflum pati,Deus vo- M T$ P dei, e diabolus:fed illi mala voluntate, Deus-vero bona| luit malum fieri:quod (upra negatum eft. | d voluntate, feilicet t Chriflus moreretur. Verumtamen! R 1 s r. Dicendum quod Meus Chriflum,fuit ma- illi aifum voluerint, quem Deus mon voluit. um per comparationem sd fübicekurm quanoo ergoaey cipitur paffio, aut fimpliciter accipitur, aut in compara- DISTINCT. XLVILI tioncad patientem, fiuead fuftinentem poenam, & (ic Í ' C ampliciter eftbonum:aut in comparatione ad inferen Qualiter voluntas noftra diuinz conformetur. nen [ic his illo refpecta judicatur malum: quia maliti | moris potiusi; — Pw pet ce fad Et pri- . —- mo modo eft fenfus: Chriftum patià Iudziseft bonum, Sciendum quéque zer mala ft voluntas id eft Chriftum fuftinere poenam,quam füdai intulerüt, jen: cftbonum.Secüdo modo eft fenfus: Chriftum pati á Iu dzis eft bonum, id eft paffionem inferriChriftoà Iudzis Expofi tio textus,. Jeftbonum,& fic falfum:quia illatio paffionisnon fuit ni- H Ec eft tertia pars, in qua agit Magifter de confor- i " inn fufferentia non fuit nifi bona, & fic diftingur matione voluntatis noflrz ad voluntatem diuini. "pem | | rLiwifie. |Etdiuiditurhzc patsin quattuor partes. In prima Magi- Nen enim volebat, &c. — Dub.1Il.
fier oftendit quod ad conformitatem voluntatis noftrz, & diuinz,non (ufficit conformitas in volito. In fecunda oftendit quod non futlicit conformitas in operatione, fi- ue in opereoperato,ibi:Hud quioquemon eff pretermittendi. [ntertis Magillertoluitex hoc quamdam quzfítion em à latere: Vcrum fcilicet fan&idcbeant paffionem Chrifti velle, ibi: Ex quo foluirur quefhto qua quari folet. Inquarta vero,& vltima Magitter mouet queftionem iuxta. hanc, & determinat. ibi: Si vero queritur vtrum codem snodo fen tendum eft. V bioftenditur quod diffimiliter iudicadum cft de paflienibus fanctorum,& ipfius C p & 1 STI.
Multum enim interefl, quid velle bhomini,quid Deo congruat. Dub.I.
CowTAA: Ex hocvidetur quod aliquid licite,poffit homo velle íÍciendo,cuius Dcus velit contrarium. Pona- kurergo perimpotlibile g alicui reueletur fua damnatio: conftans eft quod Deus vult iftum damnari voluntate ibfoluta.Aut ergo iftetenetur velle, aut non: vel ( quid- quid fit de tentione quid ctt perfectius velle, vtrum vel- le damnati,vel non. Si vult damnari: ergo vultá Deo fe. patari:hoc voluntas recta numquam poteftappetere. Si non vult damnari: ergo perfecte fe non conformat: ergo perfectior eft voluntas oppofita. R R £s r.Dicendum quodi illud eft impoffibile quod a- licui reueletur füa damnatio:& impoffibili pofito, nó cfi mirum fi fequatur impoffibile. Tamen fitu quaras quid eft perfe&tius,refpondeo dicendum,quod in eterna dam- [natione funt duo, fcilicet poenz inflictio,& xterna àDeo feparatio. Separationem aternam à Deo nullo modo ctedo quod aliqua anima rede debeat velle, immo fem- E de paffione Chrifti. Et Petrus, quia voluntare rationis Innuit quod a&io Iudzorum fuitmala. Cow rg Videtur falfum dicere, quia actio Iudeorum fuit caufa patlionis:fed fi caufa immediata mala,& effedus:ergoli latio fuit mala,& patfio.
R. Es P.Dicendum quod iftud eft verum deadione& paífione in eodem genere bonitatis, fecundum quod v- num eft caufa alterius, dicendum ergo quod actio Iu- dzorum fuit caufa paffionis ingenere naturz, & in illo genere ficut actio fuit mala,ita & paffio,fed non fuit cau- lain codem genere moris: immo Chrifti bonaintentio pathionem voluntariam dirigebat in bonum finem: ecó- train actiose Iudaorum non habenterectum finem: & idco iBgamere morisactio fuit mala,& Dco difplicens,& patio bona, 8t Dco placens:& fic patettotum.
Quod tantum bouwm fuit, vt Apoflolm Petrus qui il furi molebatyab ipfo qui occifus efl Satban diceretur. Dub. I1lL CoxTRA: Secundum hoc videtur quod quicumque dolet,& triftatur circa paffionem Chrifti, effec redargué- dus:ergo peccauit beatiffima mater dum doluit, ficut di- citur in Luca: Tuam ipfius animam pcrtranfibit gladius. Peccauerunt fimiliter Apoftoli.Falfum etiam dicit Apo- Itolus:Sifu(tinebimus,& conregnabímus, | RrsP.Dicgidum quod ri dn dcaliquo eft duplici- ter. Autitaquod dolens voluntate rationis abfoluta vc- lit contrarium eius de quo dolet: & fic nulli licuit dolere contrarium volebat, eft redargutus. Alio modo dolere dcaliquo eftferriad contrarium voluntate pietatis:tamé nihilominus hoc velle voluntate abíoluta,(ic bonum eft .»NnGrtl.
tur viri fancti qui magnas gratias agunt Deo de paffione Chrifti:fed ramen mouenturin confideratione dolorü, ficuc & benigniffima Virgo Maria in Filij fui mota eft paffione. | | ARTICVLVS L Á D intelligentiam prafentis diftin&ionis quaritur de conformitate voluntatisnoftrz ad voluntatem Dei. Etcircahoc duo principaliter queruntur. Primo quazritur de ipía conformitate quantum ad quidditaté Secundo quaritur deipfa quantum ad tentionem.Cin rimum articulum duo quzruntur. Primo vtrum polh- bile fit voluntatem noftram conformari voluntati diui- nz Secundo vtrum conformitas voluntatisnoflie ad di- uinam,faciat voluntatem noftram iuftam. | » QVZE£STIO I An poffibile fit voluntatem noflram diuine volun- tati conformart.
* Marfil. Inguen.1.Sent.q.47.ar.1. ^s oppo- Vod non fit poffibile noftram voluntatem con- tom.
formari diuinz,oftenditur fic Sicut exaltantur ce- lià terra;ita exalcata funt viz mez à viis veftris, & cogi- tationes mez à cogitationibus veftris. Sed ficut eft in viis, & cogitationibus, fic & in voluntatibus. ergo fi celum & terra non habent conformitatem, immo deformitatem, videtur fimiliter quod nec volun- ras noftra & voluntas diuina.. Si dicas quod auctoritas intelligitur, & loquitur de malis. CoNTR A4:Super illu Pfalmi:Exultate iufti.Gloffa: y diftat Deusab homine, tantum diftat voluntas Dei a voluntate homi- nis:ergo, Ct.
2. IT & M infinite diftantium nulla eft conformitas: ied Deus & homo diftant in infinitum,cum vnum fit fi- nitum,& aliud (it infinitum: ergo nulla eft conformitas voluntatum. ' s. [rg «;Sivoluntasnoftra conformatur diuinz, aut ergo in feipfa,vel in tertio. Siin tertio:ergo diuina volü- tas & humana conueniüt in aliquo communi: & ft hoc, ergo habent aliquid (impliciusfe, quod eftínconueniés maxime in diuina voluntatc. Reftat ergo quod fi eft có- formis quod feipía conformetur, ergo voluntas eft ipía conformitas: fed conformitas non poteft effe difformi- tas:ergo voluntas noftranon poteft diícordare à diuina: quodeft manifeftefalfum.
4. ITE M: Si voluntas noftra cft conformis diuinz,|.- aut conuenit effentialiter,aut per participatianem: fi ef- entialiter,redit idem quod prius.Si per participationem sns de illo per cuius participationem voluntascft có- ormis,vtrum fit conforme,vel non. Sinon:non poteft conformare.Si fic:tuncaut effentialiter, aut participati- ue: ergo velerit abire in infinitum, vel ftare in aliquo creato quod fit conforme Deo per effentiam, vel volun- tas AS ick Deo per increatum:fed non eftabire in infinitü, nec eft ponere quod Deus fit conformitas vo- luntatis humanz ad Deum:ergo aliquod creatum effen- tialitet eft conforme:fed quod effencialiter eft conforme alicui,effentialiter conuenit cum illo.Et quod effentiali- Fund. |crconuenitcum illo,eft eiufdem eífentizsergo, c c.
menta, CourRA:QuiadherecDeo vnus fpiritus eft: fed 2,Cor.6,d on eft vnus fpiritus per vnitatem naturz: ergo eft vnus per conformitatem voluntatis. 3 IrTr Mw: Omnis qui facit voluntatem Patris mei, qui eft in ceelis,ille meus frater,& foror, ec. Sed non eft ve- rum quod (it frater per propinquitatem fanguinis: ergo e[ frater per conformitatem voluntatis, & diledionis.
condolere Chrifto, & pie affici circa eum:& ficafficiun-|A] — Ir & «: Quafcumque voluntates contingit vellei- JEgid. Rom 1.Sent.difl. 48.9.1. EE E Quat. I.
dem, & velle oppofita:contingit conformari, & diffor- mari, fiue contrariari: fed voluntas diuina, & humana funt huiufmodi:hocpatet,ergo,óc. Ir Ew: Quafcumque voluntates contingit adinuice ordinariperperfectam przfidentiam, & obedientiam, contingit adinuicem conformari: fed voluntatem hu- manam contingitdiuinz peromnia fübiacere,& obedi- re:ergo, Qc. AB dE CouNcrivsrio t Veluntas bumana potefl conformavi voluntati diuine per fimilem labitudinem ád aum ad 6b- | iedum,C ad finem.
R zsp. Ab Arg. Dicendum quod aliquid confor- mari alicui contingit dupliciter. Aut quantum ad fimili- tudinem, aut quantum ad habitudinem. Quantum ad fimilitudinem contingittriplicier. Aut quando aliqua: duo participant tertium in quo affimilantur: vt cygnus, & nixinalbedine Aut cum aliqua duo (ic fe habét quod vnum eft fimilitudo alceriu*:vt fpecies colori, fiue idolü affimilatur fiue conformatur loui. Aut quando aliquid participat fimilitudinem,vt fpeculum, vel oculus affimi- latur, vel conformatur corporiobiecto. Primo modo non eft poffibile aliquam creaturam Deo conformari. Secundo rnodo aliqua creatura Deo conformatur, vt puta gratia quz dicitur fimilitudo Dei,vel gloria quz eft deiformitas. Tertio modo affimilatur, & conformatur C|janima quz haber gratiam,& gloriam: de hac conformi- Irate nihil ad przfens. Alio modo contingit conformari aliquid alicui fecundum fimilem habitudinem. fiue có- pararionem,qua poteft dici proportio, cum eft rerum e- iufdem generis:& proportionabilitas, cum cft rerum di- uerforum generum, fiue non communicautium, vc bat vis in verbo. Large tamen loquendo vtraqae poteft dici propoitio:& hzcnihil iyi commune, Ps eft per có- parationem duorum ad duo, & poteft effe inter fumme diítantia.Et fecundumhanc potett voluntas noftra con-|. formari diuinz:videlicet per fimilem habitudinem ad a-| &um,vt ficut Deus quod vult, vult liberaliter, & chatita-]: tiue,ita & homo:& per fimilem comparationem ad obiectum,vt quod vult Deus,velit homo: & eodé fine quo]: vult Deus,velithomo,boctotum poffibile eft effe, & to-|: D tum poffibileeft non effe: & ideo poffibile eft voluntaté]. noftram diuinz conformari,& difformari Et conceden^| dz funt rationes ad hoc.
1.1. Ap illudergo quod obiicitur,quod diftat Deusab|- homine, & hurnana voluntasa diuina in infinitum, iam patet refponfio, quia hec nonimpedit conformiratem comparationis:licetimpediat conformitatem zqualita- Gs, & vniuocationis.; 3. Áp illud quod obiicitur, vtrum in feipfa, vel in tet tio conformetur, dicendum quod non in eipía, niii lo- quamur de confo: mitate longinqua, quz attenditur in imagine. Si autemloquamur de conformitate propin- qua,quz confiftitin fimilitudine, fic non fe ipfa confor- matur:íed mediante gratia quz non eft tamquam tertiü ab vtroque participatum: fed eft ficut fimilitudo vnius, & proprietas alterius. Vnde gratia eft (imilitudo cffen- tialiter,non tamen oportet quod effentialiter conueniat intertio, quia fimilitudo feipía conuenit cum eo, cuius eft imilitudo:& fic patent obicdha ambo.Similiterfilo- quamur de conformitate quanuum ad habitudinem, di- cemus quod voluntas non feipía conformatur, fcd pet comparationem ad alterum: quod tamen neque eft de effentia diuinz voluntatis, nec humanz, nee tanquam tercium patticipatum ab vtroque, & fic pater illud.
4. Ap illud quod vltimo quaritur, vtrum conforme- E tur pereffentiam, aut per participationem, dicendum| [quod necfic, necfio: fed conformatur per proportio: hod, fiue per confimilem habitudinem, & fic patei illud. | Kk a QVy ESTIO IL An cenformita; volunt ti noftre «d diuinam fa- ciat cam iuflam. Richardus 1.Sent difl..8.a71.2.4.2.
TRvMcohformitas voluntatis noftre ád diuinam faciat eam iultam. Et quod fic, videtur, quia fuper Tillud Pfalmi:Rectos decet collaudatio.Gloffa:R e&i funt ]quidirigunt corfuum fecundum volunt recta eít.
Ir EM: Quesparticipatioiuftitiz cum iniquitate? aut qua 'ocietas lucis ad cenebras?quafi dicat,nulla. Siergo [diuina voluntas, iuftitia eft, & lux, & humana voluntas lit iniqua, non poteft effe conformis; ergoli eft confor- mis,neceffeefteffeiuflam. —.
Ir EM: Conformariregulz iuftitiz,nihilaliud cft quá Jiuftificari:(ed voluntas diuina eft regula iuftitiz, quia no poteft obliquari ad aliquod iniquum: ergo f apr voluntati diuinz,eft iuftificari.
Irrx:Intelle&usnofter nonpotcít conformari diui- Bo,quin efficiatur verus:ergoncc affectus nofter pót con formari diuino,quin efficiatur iuftus: ficut enim veritas eft reétitudo intelle&us, fic iuflitia eft re&titudo affe- Cus. b