SigPhi · Democritus

Die Fragmente der Vorsokratiker, Bd. 2 (Diels — fragments de Demòcrit, grec+alemany)

Page 35 of 49

12. CENSOoR. 18, 8 est et Philolai annus [vgl. 8. 248,4]...et De- mocriti ex annis LXXAXIl cum intercalariis |näml. mensibus] perinde [wie Kallippos] viginti octo.

13. AroLLon. de pronom. p. 65, 15 Schneid. xal Dsgexuöng & rjı OsoAoylaı xal Erı A.&v vois IIeol aorgovyoulag xal Evrois Ömoheımoufvoıs Ovvrayuacı Ovvey£orepov godvyraı räı &ueü xal Erı iäı Eudo. Vgl. fr. 29a.

14. ÜBERRESTE DES PARAPEGMA ZUR AZTPONOMIAH. 1. Vrrruv. IX 6, 3 {vgl. IX 5,4] de naturalibus autem rebus Thales 50 Milesius, Anaxagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes Colophonius, D. Abderites rationes, quibus eae res natura rerum qgubernarentur quem- admodumcumque effectus habeant excogitatas reliquerunt. quorum invenla secubi siderum ( ortus) et occasus tempestaliumque significatus Eudoxus, Euctemon, VOI—IX. MATHEMATISCHE SCHRIFTEN.

VII 3. WELTJAHR oder ASTRONOMIE SAMT TAFEL.

12. Das Weltjahr Demokrits besteht aus 82 gewöhnlichen Jahren mit 28 Schaltmonaten.

18. Meiner.

nr 1 = 15 Callippus, Meto, Philippus, Hipparchus, Aratus ceterique ex astrologia para- pegmatorum diseiplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt.

2. Euox. ars astron. col. 22, 21 [p. 25 Blass.] Evddgo: Anuoxpirau yeı- uegiwal zponal advp Ort ulv x ÖrkdLıd; 23,3 ano Zonusplag uedonwpıvig En geıuegivag toonüs Evdogen yulgaı PB, A—wı yulpaı Pa...; and Tponav zeuegivov Eis lonusolav &ugıyıv Evdögwı zal A—wı nulpaı Pa, Erxtiuov pB- 3. [Gemm.] isag. (Kalender etwa aus den 2. J. v. Chr.) p- 218, 14 Manit [Skorpion] &v da ıı 6 muegas Anuoxglraı IMeıwdes divovam äua Hllar- aveuoı zeıufgıoı wg Ta noAG xal woyn Hön xal nayvn‘ Enınveiv gyılet' YvAlopposiv apxeraı ra devdpa ualıora.

p- 220, 5 &v dt m ıy A—wı Avpa Enıröllsı aua nAlaı avioyorrı‘ xal ö amp xeıu£gog ylveraı wg Enl va wolle.

p- 222, 9 (Schütze) &v di zz 6 A—wı Actög Enırdllsı Aue nAlaı xal Enıonualveıv pıLel Bpovinı xal aargannı xal ddarı 7 avdumı 7 auporepr dc Eenl Ta nolin. u p- 224, 5 (Steinbock) &v d& zıı ıB d—wı vorog nvel wc (Enl ra noile).

_ p. 226, 4 &v db ri ıs A—wı epvpog nvelv dpyeraı xal napausve. jukpaı y xal 1 ano tponwv.

p. 226, 28 &» d& zn ıd A—wı avsuoı nveovar youxool, ol oovıdlaı xa- Aovuevoı, nufpag ualıora Evvka, p. 228, 23 (Widder) d—wı Ilsıades xzpunrorraı aua mAloı duvoru xal apaveis ylvovra vı'ztag u.

p- 232, 21 &v d& rn &8 A—wı apyeraı Roplwv Enıröllsıvixal gıleı Enı- onuaivew En vw.

4. Prin.n.h.XVII 281.D. talem futuram hiemem arbitratur qualis fuerit brumae dies et circa eum terni, item solstitio aestatem; vgl. Theophr. q. f. de sign. 57. [Aus Plin. durch Apuleius Geopon. I 5, 3.)

312 dein consentiunt, quod est rarum, Philippus...Democritus, Eudo- aus IILI Kal. (sc. oct.; 28. Sept.) Capellam matutino exoriri et III Kal. (29. Sept.] Haedos.

5. Scaor. Aroıı. Ruon. B 1098 “Zeis 6’ av&uov Bop£ao uLvos xivnoev anvaı, vdarı onualvar dıeonv 6dov ‘Apxtorgoro. tovro dk Eypn, Enel xara ınv EnıroAmv Tou ’Apxtovgov opodpol xarayeovraı dußpoı, ws Ynoı A. &v Toı Ileol @orgovoulnc xal "Aparog [Phaen. 744].

6. CLopn CALEND. in Lydus de ost. ed. Wachsm.? p. 157, 18 xal reura utv 6 Kiwdios &x twr napa Bovoxoıg iepwv npög Akkıy' xal 0Ux aurög UOVog, alla unv xal Evdofog re 6 noAvg, Anuoxpıros npwrog avrov, Bappw» Te ö Poyualog xri.

7. ProLEM. apparit. epileg. ebenda p. 275, 1 xal rovrwv aveypaya tag dnıonuaolag xal xareında xara re Alyunrlovg xal Aocl9eov...ANWOxXPL- tov. rovrew d& Alyınrıoı &rnpnoav nap' nuiv...A.» Maxedoviaı xal Opalxmı.

5) p- 268, 21. Mesori 8 [26. Juli] I—aı, Innapyan vorog xal xavum. p. 271,22. Mesori xs [19. August] d—w. Ertonualveı vdacı zal awduorc- 8. Ioann. Lrp. de mens. IV 16ff. (Kalender) p. 78, 15 Wünsch. (Jan.15.] 4—og d& tor Alßa usta Öußpov pnal ylveodaı. p. 79,5 (Jan. 18.] A—oc Abyeı dveosdaı Toy Aeiplva zal roonıw ac Anl 35 noAv ylveodaı. p. 79, 16 [Jan. 23.) Ad—oc avsuov Alßa nvevoa Akyeı. p. 109, 3 [März 17.) &» ö& ri nulocı ro» Baxyavalluv A—og dveode: tovg Ixdvag Akyaı. p. 159, 16 [Sept. 2.) &v ravım ri: nulpaı 6 A. Akyeı Evallayıy avduov #0 ovußalveıw xal Booxnc Enızpareıan. p. 168, 10 [Okt.6.] 6 A—og rovc ’Epipovs anlageır xal Boppar zyveir duoyvelterau. p-. 169, 3 [Nov. 25.) ö d—og ALyEL tov nAıov (Ev) Tokorn ylveodaı.

VII 4 4AMIAAA KAEPYAPAI.

5 Etwa duo xisıwidoas (xal odeavon)? Vgl. Ars Eudoxi ocl.

Hekataios, Hellanikos] Aaudorng 6 Ziyeisdg ra nleiora &x röv1 5 Exaralov usraygaıyag neglnhovv Eygaryey' Eng A. xal Eödobocg xal dlloı vıwdg yig seegiddovg xal neplnhovg dngayuarsdoavro. ol udv oöv nalavol rı)Y olxovueımy Eygapov orgoyyiinv, u&ony d8 2 xsio9ar vYv EAlada xal vadıng Askpoüc' röv Ödupaldy ydp Eysıv tüs yis. moßrog dd AI. nolöneigog dvno oOvveidey, Örı nrgounixng &osly 1 yü SuudAıoy TO uixog Tod niAdrovug &xovoa' Gvnlıvaos rodrwı xal Aixalapxos 6 Ilsgınarnrındc.

IX 3. IOAOTPA®IH. Vgl. CB.

4 AKTINOTPA®IH.

Bezieht sich hierauf Vırruv. VII pr. 11 namque primum Agatharchus 15 Athenis...scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti D. et Anaxagoras de eadem re scripserunt? Vgl. S. 312, 6 und Damian. opt. ed.

1 = XXL MOYZIKA. X 1. IIEPI PYOM2N KAI APMONIHZ. 1 16. MAuurus THEODOR. de metr. p. 19 metrum dactylicum hexa- metrum inventum primitus ab Orpheo Critias asserit, D. a Musaeo. X 2. IIEPI IIOIHZIO2.

17. Cıc. de orat. II 46, 194 saepe enim audivi poelam bonum neminem (id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse di- 4 cunt) sine inflammatione animorum existere posse et sine quodam ad- flatu quasi furoris. de divin. I 38, 80 negat enim sine furore D.

IX 2. GEOGRAPHIE oder ERDUMSCHIFFUNG. 15. Die Erde sei nicht rund, sondern länglich gestreckt; ihre Länge betrage das anderihalbfache der Breite. X. XL PHILOLOGISCHE SCHRIFTEN. X 1. ÜBER RHYTHMEN UND HARMONIE. 16. Nach D. hat Musaios den Hexameter erfunden.

X 2. ÜBER POESIE. 17. Kein Dichter sei ohne einen gewissen Wahnsinn zu denken.

>, 10 1 S.

20 412 55. DEMOKRITOS quemguam poetam magnum esse posse, quod idem dicit Plato. Horır. d. art. poet. 295 ingenium misera quia fortunatius arte credit et ex- ciudit sanos Helicone poetas Democritus etc.

Vielleicht identisch mit fr. 18.

18. CLEm. Strom. VI 168 p. 827P. xai 6 4. öuolwc [wie Plato Ion 534B] "noınıng dd dooa ud» Ay ygapnı user Evdorv- 0racuoü xal legoü nysvuarog, ala xapra Eorlv’. Vgl 4. IIEPI EYOQNQD2N KAI AYZORND2N TPAMMATREN.

19. EusTAtTa. ad IT'1 p. 370, 15 7d yauua oroıyeloy yeuua paolv "Imves xal ualıora A., ög xal rö uü u@ Atyeı [aus Photius, dessen Glosse uö: rd uü oroıyeiov 1. erhalten].

2. SCHOL. ım Dıoxys. THRAc. p. 184,3ff. Hildeg. za övduare rorv oroıyelwv Exkıra eloıw...srapd ‚Anuoxglrwı ÖL xAlvovrar’ Alyeı yag Ö&hAtarocg xal Ihraroc.

X11. IEPI OMHPOY n OPOOETNEIHZ KAI TAQZZENN.

21. Dıo 36, 1 [II 109, 21 Arnim] 6 ud» 4. epl "Ouroov pnoiv oörws' "Ounoos pioswg Aaxwy Jealodong Enewv xdouov drexrivaro nayrolwv, oc odx &vöv dvsv Ielag xal dauo- vlas giocews oürwg xald xal Vopa En &oyaoaodaı. Vgl. fr. 18.

22. PORPHYR. quaest. hom. I 274, 9 Schrad. [zu P 252] ol dä xare- Wweioayro Toü nomroü dc "uelavydorov' ip Ev oc Og£orov eienxdros dıa To xal Anudxgırov lovogeiv Enıl Toü deroü va ÖoTd u£hava elvaı xararevödusvor tüc Glm$elac.

18. Was immer ein Dichter vom Gotte und dem heiligen Geiste getrieben schreibt, das ist gewiss schön.

X 4. ÜBER WOHL UND ÜBEL KLINGENDE BUCHSTABEN.

19. Gemma (statt Gamma), Mö (statt My). 2. Des Deltas, des Thetas.

XI 1. ÜBER HOMER oder ÜBER SPRACHRICHTIGKEIT UND DUNKLE WÖRTER. 21. Homer, dem ein göttliches Talent zu teil ward, zimmerte einen Prachtbau mannigfaltiger Gedichte, 22. D. berichtet, der Adler habe schwarze Knochen.

10 1 or 23. Scaor. Hom. A zu H 390 20 ‘üc meiv Öpeil’ dnolkodar elvs xal voig "EAAnoıw eis Enıxoov Akysı Ö xügv& nroöc To ovyyyw- uoveiv volig dhloıs Towolv oc xal adroic ÖpyıLousvors, elre xad” Eavrdy xal Nocua, @s AI. abıol Anpends Nhynoduevos rd Ypavegdg Aöysodaı, AupdTrsga reooTIxTEov.

2%. EUSTATA. zu 0 376 p. 1784 lor&ov dB Örı ds Toooürov Yuan Adyov roig nalauois Ö sbvoixöc odroc dovkoc EduaLoc, Bore xal untega adroü Eievgloxovan.. 4. udv IIsviay, Eöpoplwv di IIavdsıav, DıldSsvos dR 6 Zudavıog Aavany.

XT2. IIEPI AOIAH2.

3. IEPI PHMATRN.

2%. PeocL. in Crat. 16 p. 6 Boiss. örı vüg Koarvukov Öding yeyove Mv3aydgasg ve xal ’Ercixovpos, A. ve xal Agıovoreing ic Eeuo- y&vovg...P.7 did db To6 Fenevov rd Övduara yV yughv Nwlr- rero [Pythagoras], jrıg drrö voO udv ündorn" xal adra udv Ta srodynara oüx Korıy boneg Ö vous nourwg, Eysı d' adröv eindvac xal Adyovg ovorwdeıg dıeSodıxoüöc olov dyakuara |vgl. Demokrit fr. 142] 78V dvrwv Woreg Ta Övduara drrouiuodusva Ta vosgd elön Toög agıduoig' ro udv odv elvar näcıw dd vo0 Tod Eavröv yıwooxovrog xal 0opoü, rd d Övoudlsodaı and Wugäc ng vooy umuovueyng. oUx dpa, pol IIvdaydoas, toü ruydvrog &orl TO Övo- uarovoyeiv, Akld Tod Tov voüv de@yros xal T)y pic röv Övıav' piosı dga Ta Övduara. Ö dd I. IEosı Akywy Ta Övduara did TE00GEWV Ennıyeignudtwv Todto xarsoxevalsv' &x ig duwvvulag' ra yag Ödıapoga nodyuara ÖL adröı xakobyraı byduarı' olx dga pVosı rd dvoua’ xal Ex vis nokvwvuulags' ei yap ra dıdyoga Öyd- nara Erri TO adrö xal Er oäyua Epagudoovaw, xal Erralinda, Örceg Aöbvvaroy' rolrov Ex rüg rÖy Övouarwy ueraFkoewg. dıa Ti yao röv Apıoroxi£a utv Illdarwva röv dd Tügrauov Oedrpaorov uerwvoudoaney, el Pvosı ra Övduara; &x dd ic röv duolwv E- kslıyews‘ did rl dd ubv Täg Poovhoswmg Akyouey yooveiv, dreö Ö2 23. Homers Worte: „O wär’ er doch früher gestorben‘ (Alexander) spricht der Herold für sich und leise, wie D. meint, der es für un- schicklich hält, diese Worte offen auszusprechen.

4. D. nennt des Eumaios Mutter Penia (Armut).

25. Unter Ambrosia versteht auch D. die Dünste, von denen sich die Sonne nährt.

D.

10 15 414 55. DEMOKRITOS zig Öixasoodyng oixerı nagovonalousy,; Tiynı dpa xal od gyacı ra dyduara. xalsi 08 ö adrds To ubv no@rov dnıyelonua mo Ad- onnov, rd 62 dedregoy lodegonoy, (Td dk zolrov uerayvnor), so dd TeEraprov voyvuoy.

XI 4. ONOMAZTIKRN. [Buchzahl fehlt, oder ’Ovouaorıxdv.]

XD. XUL TEXNIKA.

U 1. HPOIND2ZIZ.

Vgl. Hippokrates IIooyyworıxdv. Im Kloster Reichenau besass man Democriti Prognosiica hinter d. Epistulae Vindiciani vgl. Becker Catal. bibl. antiqu. 6, 160 p. 8, jedenfalls unecht, wie die /nuoxgirov Zgpaiga des Leidener Pap. unten fr. 300 n. 20.

Vgl. Hipp. Ileo! &alıng Anf. [VI466L.) el uer vol rıs ddoxsı Toy np0- TEEOv ovyypayarrw» nel dıalıns avdpwnlung tus eos Uyleıav opdwc Eyvo- x; ovyyeypapkvaı navıa dia navrog...Ixavog av elyE MOL...TOvToMD xoteodaı...vor dt noAlol ukv ndn ovveypayar xri.

XL 3. IHTPIKH TN2MH (TNREMHZ Gomperz).

4. AITIAI TIEPI AKAIPIQON KAI EIIIKAIPIRN.

XUI 1. IEPI TEQPTIHE H TERPTIKON.

VaArero r.rust.I 1,8 [daraus Colum. I 1, 7] qui graece scripserunt dispersim alius de alia re [scil. rustica) sunt plus quam quinquaginta...de philosophis Democritus physicus. CoLumeııı de r. rust. I praef. 32: accedit huc quod ille quem nos perfectum esse volumus agricolam, si quidem artis consummaltse non sit nec in universa rerum natura sagacitatem Democriti vel Pythagorae [non] fwerit consecutus cet.

27. CoLum. III 12, 5: cuius regionem quam spectare debeant vineae vetus est dissensio...Democrito et Magone laudantibus caeli plagam septentrionalem, quia existimant ei subiectas feracissimas fleri vineas quae iamen bonilale vini superentur.

XI 3. ÜBER DIE WÖRTER.

28. D. unterscheidet mehrdeutige, gleichbedeutende, umgenannte und unbenannte Wörter.

XIL XIU. TECHNISCHE SCHRIFTEN. XII 1. ÜBER ACKERBAU. 27. D. meint, die Weinberge sollien nach Norden angelegt werden, weil sie so am ertragreichsten würden, ohne freilich in der Güte des Weins die erste Stelle einzunehmen.

1 1 D.

0 5 28. CoLum. XI 3, 2 Democritus in eo libro quem Georgicon appellavit parum prudenter censet eos facere, qui hortis extruant munimenta, quod neque latere fabricata maceries perennare possit pluviis ac lempestatibus plerumque infestata, eque lapide supra rei dignitatem poscat impensa. si vero amplum modum saepire quis velit, palrimonio esse opus.

XUI 2. IIEPI Z2ETPADIH2. 3. TAKTIKON. 4. OITLAOMAXIKON.

ECHTE FRAGMENTE AUS UNBESTIMMTEN SCHRIFTEN.

29. Aporon. Cit. in Hipp. p. 6, 29 Schoene. ravzng dd Tjg &ußo- Ans 799 loyvgordımy avayıny zegisyovong 6 Baxysiog Thy El Tod uoxAosıdoüg EUlov Asyousınv dußny &v voic IIepl 769 “Innoxge- relwv Akkewv Eönyeitaı, Örı "Ev Tvaig Atbeoıv dvaykygarıraı, &c Podıoı dußwvac xalodcı Tod röv deßv Adpovs xal xaddiov Tag ngocavaßaceız. xal dıa Todzwy pnolv nakıy' "Avayeygarıraı ÖL xal og Ö A. ein xalöv ig Trvoc 79 TöL xollwı negixesueny öpeöv &ußnv. Vgl. Erotian, p. 52, 10 Klein.

29a. Apoıı. Dyec.de pron. p. 92, 20Schn. al ninIvvrıxal (ei) xal xowolexsodvyraı xar' sbFelay iods ve Icvwr xal Array hueic, dusic, ogyels, Eorıv nıoraoaodaı xal vo abıalgerov vüg evdslac rag "Iwoıw &x vüv nnegl Anuöxgirov, Degexüdnv, "Exaraior.

80. CLEm. Protr. 68 p. 59 odx dnreixdiws Ö A. röv kAoyloy aysom@nwv Öhlyovs gnoliv dvarslvayrag — navra JIla uvdeiodaı xal nayra — nayrwy. Strom. V 103 p. 709P. Adn d2 öcg eineiv Un’ adyas 6 A. elval rıvag Öklyovg yodyaı tür 28. Unklug verfahren diejenigen, weiche ihre Gärten ummauern. Denn eine Mauer aus Luftziegeln kann dem Regen und Sturme nicht Stand halten und eine steinerne erfordert Kosten, die dem Werte der Sache nicht entsprechen. Wenn man gar einen stattlicheren Mauer- bau um den Garten aufführen wollte, würde man sein väterliches Erbe dazu brauchen.

ECHTE FRAGMENTE AUS UNBESTIMMTEN SCHRIFTEN.

29. Schildrand. 29a. Wir, ihr, sie (unkontrahierte Formen).

dyvFdoonwyv, ol dh dvarsivoyrss rag xelgpac Evraüda Öör {od Euseb.] 909 Ne&oga xadkousv ol "ElAnvyss nayıa Zeüc pv9Esras [uvdeiraı Eus] xal way” oörog olds — naäyrwy.

s0 TörvAoyluv dayvdehnwy Öllyoı dvarsivayrsc rag 1 = 15 al, gaoly,) Zeig uvdsiraı xal navy oüroc olde xal dıdoüixai dyarugsiraı xal Baoılsöc odroc Töynayrwy.

81 [50 Natorp] Cuem. paed. I 6 p.100 P. Zarpıxn) udv ydo xard Anudxpgirov O@uaTog v60ovG dxeerauı, oogpin dt wyr- nv naFöv apargsiraı Vgl. C6,2.

82 [86 N] — — 94 p. 226. 227P. uıxoay Ernılnylay vr ovvovolav ö Aßöneling Eheysv vogLorns, v60ov dvlarov Nyov- uevog. Tj yap oöxl xal Exkdasıs nagpenovsar rOL ueyedeı Tüg dmcov- olas [näml. 706 oneguaros] dvarıdeusvar; dvsSownocg ydo &£ aysoBrnov Expieral re xal amoonäraı Hipp. ref. VII 14 p. 428 Gott. dydownog — E5E00vrar, gyn70ı (Monoimus) xai dnognäraı — uegıhduevog. Stop. III 6, 28 Zvvovoln drro- wın&in — dv$eorov. Vgl.Gar. XVII A 521, Prm. XXVIII 58, CAEL, Aue. m. chron. 14. Alter Arzt, nicht Demokrit [Ritter], bei Epi- kur p. 118, 19 Us. [D. X 118] owvovoln &ynae udv oVdenore, dya- sonsoy 6 el un EBlawye. S. auch fr. 124.

Svvovoln dnoninSin ouıxon' EEEoovrar ydg dr- Jownmog E85 dvdoanov xal dnoonäraı nAnyüı viva we- eılduevoc.

ss [187 N.] Crew. Strom. IV 151. p. 631P. iouer dd va dr Övordpıora odx dyayxala ra dd dvayxala sbndpuora yerysyjadar pılayadus srapa Toü Heod. diönee 6 A. sd Aeyaı, ös Pücıs re xal dıday) napganinoıdv dorı xal rı)v. alrlay Ovvrduws rro0o0astodsdwxausy [sroooamodedwxev verb. Burchard] "xai2 ydoe — pvoronmousi Io]. xal dunveyxev odödv d giosı nlacIjvyaı ToLdvös &.. Einige der gelehrten Männer [vgl. Diogenes S. 349, 2] erheben ihre Hände zu dem Orte, wo nach jetzigem hellenischem Sprachgebrauch die Luft sich befindet, und sprechen dabei: Alles überlegt Zeus bei sich und alles weiss und giebt und nimmt er und König ist er über alles.

81. Die Arzneikunst heilt die Gebresten des Leibes, die Philosophie befreit die Seele von Leidenschaften.

82. Beischlaf ist vorübergehender Schlaganfall. Denn da fährt ein Mensch aus dem Menschen heraus und löst sich wie mit einem Schlag abgetrennt los.

d—ov. Pioıs — pü 01, [so] zorer. Vgl. Euenus bei Ar. Eth. Nic. H.12 gnul zroAvggdvıov usiEıny Suevaı, plie, xal dN vadıny avdomnoLoı relevrßcay Qicıw elvaı.

3 yöoıs xal % dıdayn naganıncıdy dorı. xal yde 1) dıdayn) ueragvouoi röv dyvFEwrroY, ueragvouodoen dd Qvoromoıel.

84 Davı Prol. philos. zo. ı8 [vgl. Brand. Schol. p. 14°12] xa} doreg 89 vöL navıl Öp@uev ra udv udvwg doxovra olov ra Feie, ra 68 xal doxovra xal dpxduera olov ra dydgarnsıa (Taüre ydp xal doyovrar Ex rÜv Yelwv xal dpyovor rÜv didywv Laıwv), Ta 02 udvws doxdusva os ra dloya Löta, Töv aürdv zodnov xal &r TöL av3o@rwı uıxodı xdouwı Öyrı xara röv Anudxgırov tadrae Hewpoüyrar. xal ra udv udvws doxovomw, og 6 Adyog, Ta d2 xal doxoyrar xal äpyovoıv oc d Ivudc...ra dd udvwc doxov- cas donep % Emıdvula. Ga. III 241 dAla xal 7d Lürov olov uıxgdv vıva xdouoy elval yacıy Ävöges nalaıol reepl Pdosws ixavol. Vgl. Arıst. phys. © 2. 252°26. NECHEPSO fr. 25 Riess. homi- nem quasi minorem mundum siellae quinque, sol eliam et luna...sustentant [Firmic. III pr. 3].

Rezensiert nach A [cod. Arsenii, jetzt Pal. Heidelb. 356 s. XIV £. 143’), L [Laur. 58,4 s. XV f. 80'J, P [Paris. suppl. 492 s. XVII f. 11"] und Stobaeus, der diese Sammlung in einem vollständigeren Exemplare benutzt hat. Anuo- xoaznc iet stehende Verwechslung mit Anuoxgırog vgl. fr. 160. 178 u. öfter. — * bedeutet sicher unechte Einschiebsel.

ydwı, noAAla udv Zobeı modyuar dvdgdg dyaFod ddıa, nolhda dd pAadga oöy Eofeı.

88. Die Natur und die Erziehung sind ähnlich, Denn die Er- ziebung formt zwar den Menschen um, aber durch diese Umformung schafft sie eine zweite Natur.

84. Der Mensch, eine kleine Welt.

GOLDNE SPRÜCHE DES PHILOSOPHEN DEMOKRATES. 85. Wenn man diese meine Sprüche mit Verstand anhört, wird man viele Thaten thun, die eines trefflichen Mannes würdig sind, und viele schlechten unterlassen. Diels, Fragm. d. Vorsokr. 27 Oo 1 1 = [L 418 55. DEMOKRITOS 86 [18 Natorp] Demorzar. 2. yuyic — rlInaıy [vgl. fr. 187 87 [SN.] — 3. ö va yuxicsdyasdalgsdusvos rd Jeıö- rega algEsrau' db Ta Oxivsogs va dyvdewrnmnia.

88 [154 N.] — A. xaldy udv Toy ddıxzdovra xwÄAdeır el öd uf, un Fvvadıxdaır.

4 [15 N.] — 6. odrs o@uuoıy odrs ypjuacıy südar- uovoücıw iydgwnos, GAR beFocdvynıxal nolvgygoovynı.

47 [141 N.] — 13. vdouwı xal doxoyrı xal röı 0opw- repgwı eixeıy xdonıoy |Stob. III 1, 45).

87. Wer nach geistigen Gütern strebt, strebt nach göttlicherem Ge- winn, wer nach leiblichen, nach irdischem.

88. Pflicht ist's, den Frevler zu hindern, auf alle Fälle aber nicht mitzufreveln.

40. Nicht Leibeskraft oder Geld macht den Menschen glücklich, sondern Gradsinnigkeit und Vielseitigkeit.

41. Nicht aus Furcht, sondern aus Pflichtgefühl meide die Sünden.

42. Es ist etwas Grosses um Pflichttreue im Unglück.

48. Reue über schimpfliche Handlungen ist Lebensrettung.

45. Wer Unrecht thut ist unglücklicher als wer Unrecht leidet.

46. Hohen Sinn bekundet es Taktlosigkeit gelassen zu ertragen.

47. Vor Gesetz, Obrigkeit und dem Klügeren sich zu beugen zeugt von Selbstzucht.

B. ECHTE FR. 36-57 [DEMORRATES!. 419 48 [119 N) — 14. uwnewuevov plavowv d dyadöc od mwoısiraı Adyov [Stob. III 38, 46].

b 50 [73 N.] — 16. d genudrwr nayısißc Roawv oox dy notre ein Ölxaros.

63 [172 N.] — 19. woAAol Adyov un nasdrrsc Lücı xara Aöyov' moAlol di doßyvrss rd aloyıora Adyovg delorovg dox&ovaıy [vgl. Stob. II 15, 33].

15 yeovoı.

66 [186 N.] — 22. va xaAd yrwolbovosıxallniodcıy ol EÜDVESS oög adra.

20 67 [17 N] — 23. xınv&oy udy süyErsıa N Too oxNveog. evoFEvsıa, dyvdoanwy ÖE N Too hFsog sdrgonln |Btob.IV 48. Schlechter Leute Tadel ficht den Guten nicht an.

49. Einem geringeren Manne zu gehorchen ist schwer.

50. Wer allerwegen bestechlich ist, wird nie gerecht sein.

51. Oft erweist sich ein Wort viel stärker zur Überredung als Gold.

62. Wer den, der sich einbildet Verstand zu haben, zu Verstand bringen will, vergeudet seine Zeit.

63. Viele, die nichts Vernünftiges gelernt haben, leben trotzdem vernünftig; dagegen führen viele, die die schändlichsten Handlungen be- gehen, höchst vernünftige Reden.

54. Durch Schaden werden die Thoren klug.

55. Man soll sich tugendhafter Werke und Thaten befleissigen, nicht tugendhafter Worte.

56. Das Edle erkennen und erstreben nur die von Natur dazu Be- fähigten.

57. Adel der Zugtiere besteht in der Wohlbeschaffenheit ihres Körpers, der der Menschen in der guten Verfassung ihres Charakters.

62 [38 N.] — 27. dyasov od Tö un ddınsiv, dAld rd und& &3EAsıy [Stob. III 9, 29].

68 [106 N.] — 28. eüRoyeiy Eni xalolc Epyoıcı xaldyv' zö ydae Ent plavgoıcı xıBönkov nal dnars vos dpyov 67 [224 N] — 32. un mäoıy, dAAa voig doxluo.oı nı- orsvsıv' cd adv yag Eündes, rd dd Owpgoy8oyrog.

58. Die Hoffnungen der richtig Denkenden sind erfüllbar, die der Unverständigen unerfüllbar.

659. Keine Kunst, keine Wissenschaft ist erreichbar ohne Lernen.

60. Es ist besser, die eigenen als die fremden Fehler zu rügen.

61. Diejenigen, die einen wohlgeordneten Charakter besitzen, haben auch ein geordnetes Leben.

62. Gut ist noch nicht Nichtfreveln, sondern nicht einmal freveln wollen.

68. Schön ist’s, bei schönen Handlungen Beifall zu spenden; denn bei schlechten es zu thun, ist das Werk eines Fälschers und Be- 64. Viele Vielwisser haben keinen Verstand.

65. Viel Denken, nicht viel Wissen ist zu pflegen.

66. Bei seinen Handlungen ist vorzubedenken besser als nachzube- denken.

67. Trau nicht allen, sondern den Bewährten. Denn jenes ist ein« fältig, dies verständig.

B. ECHTE FR. 58-78 [DEMOKRATES). 421 68 [40 N.] — 33. ddxıuog dyge xal dödxınog odxdför rea00sı udvov, dAkd xal EEE &v Bovleraı. 6 [6 N] — 34. dvJe@moıs näcı rwördv dyasdv xal aAnYFEs' Hd dd dAAwı dio. 5 70 [62 N.] — 35. maudds, odx avdgds Tö duedrewc Enı- Jvusiv. 21 [54 N.] — 36. Hdoval dxaıgoı sixrovoıv dndlac. 72 [58 N.] — 37. al megl rı ogodgal öÖgefsıg TupAon- oww eig vTdAka Thy yuyHv. 10 28 [87 N.) — 38. Ölxarog Zewg dvvßolorwug &pleodaı töy xaA&yv [Stob. III 5, 23). 74 [5 N.] — 39. Hd0 unddv dmodeysodaı, iv un ovu- peonı. 75 [144 N. — 40. xg&000» dexsosaı Toic dyvofroıcı 15 9 dexsıv [Stob. IV 44, 14]. 76 [32 N.) — 41.97 rrloıoıy oö Adyos, aAld EvugpoeN yl- vera dıdaoxakoc. 77 [78 N.] — 42. dd5a xal nAoürog dvev Evv&ouoc oÜx doypalkta xrüuara [Stob. III 4, 82]. 20 18 [74 N] — 43. gejuara moglleıy udv oüx dyoslov, &5 ddıning dd mavrödc xdxıov [Stob. IV 94, 25].

68. Nicht bloss aus seinem Thun, sondern auch aus seinem Wollen erkennt man den bewährten und den unbewährten Mann.

69. Allen Menschen gilt wohl dasselbe als gut und wahr: ange- nehm aber ist dem einem dies dem andern das.

70. Unbegrenzte Wünsche sind Kindes, nicht Mannes Sache.

71. Unzeitige Genüsse erzeugen Ekel.

72, Die auf irgend ein Ziel heftig gerichteten Begierden verblenden die Seele gegen alles Übrige.

78. Nur die Liebe ist berechtigt, die ohne Frevel der Schönheit nachjagt, 74. Versage dir jeden Genuss, der nicht zuträglich ist.

25. Es ist besser für die Unverständigen zu gehorchen als zu herrschen.

76. Nicht Wort, sondern Unglück ist der Lehrmeister der Thoren.

77. Ruhm und Reichtum ohne Einsicht sind unsichere Besitz- tümer. 78. Geld zu erwerben ist nicht unnützlich, auf ungerechte Weise aber ist es das allerschlimmste, 10 15 422 55. DEMOKRITOS 79 [115 N.] Demorkar. 44. yalsrrdv uıusiodaı udvroöc xaxoüc, undd EIEAsıy dd Todg dyadodc.

8sı |125 N.| — 46. #0 del uellsıy dreldac noısi Tdc soHhäıag [Stob. II 29, 67].

82 [123 N.] — 47. x!Bönkoı xal dyasopavksg ol Adywmı utv änavra, Eoywı dd oüödy Zgdovyaısc.

— "48. uaxagıog, Ög odolay xal vooy Eysı’ yoüraı ydo eis & dei xalöc. In P == Menand. fr. 114 [DI 34 K.], fehlt AL1.

79. Den Bösen nachzuahmen, den Guten aber nicht, ja nicht ein- mal ihnen nachahmen zu wollen, ist schlimm.

80. Es ist schimpflich, sich um das Fremde überflüssige Mühe zu geben und das Eigne nicht zu kennen.

81. Immer zaudern lässt die Tbaten nicht zur Vollendung kommen.

82. Falsche und heuchlerische Gesellen sind die, welche alles mit dem Mund und in Wirklichkeit nichts thun.

83. Die Unkenntnis des Besseren ist die Ursache der Verfehlung.

84. Wer Schamloses thut, muss sich vor allem vor sich selbst schämen.

85. Wer widerspricht und viel schwatzt, ist unfähig zum Lernen dessen, was not thut.

86. Eine Art Habgier ist's, allee reden und nichts hören zu wollen.

.87. Man muss den Schlechten überwachen; sonst nimmt er seine Gelegenheit wahr. | 88. Der Neider schädigt sich selbst wie einen Feind.

92 [228 N.] — 58. zagıras deyeoyaı xgewv nrea0xo- wevdusvoy xo&0covas aüröv duoıßac dnodoüvaı.

% [227 N.) — 59. gagıLdusvog ngoox&nteo rov Aau- Bavoyra, u xaxdv dvr dyadod xiBönkoc Eovy dnodmı.

9% [225 N.] — 60. uiıxgal gagıreg &» xaıpdı ueyıoraı toig Aaußavovaı.

9 [149 N.] — 61. rıual raga Toig ed Pgov&ovoı ufya Ödvavyraı, ol Evvıdaocı Tıuauevoı.

96 [226 N.] — 62. xagıorırög oöx ö BlEnwy ngög rYv duoıßıv, All 6 eö doay neonıenußvoc.

89. Mein Feind ist nicht jeder, der mir Unrecht thut, sondern nur der ee mit Willen thut.

%. Die Feindschaft mit Verwandten ist vieldrückender als mit 1: Fremden.

91. Zeige dich nicht argwöhnisch gegen alle, sondern vorsichtig und fest.

92. Man soll Wohlthaten nur mit dem Vorsatze annehmen, grössere wieder zu erstatten.

98. Bieh dich vor, wenn du Wohlthaten erweist, dass der Empfänger dir nicht heimtückisch Gutes mit Bösem vergelte, 91. Kleine Wohlthaten zur richtigen Zeit sind für die Empfänger die wertvollsten.

85. Ehrenbezeugungen fallen auf fruchtbaren Boden bei den Ver- ständigen, die sich der Ehre bewusst sind.

9%. Wohlthätig ist nicht wer auf Erwiderung schaut, sondern wer entschlossen ist, aus freiem Antrieb wohlzuthun.

97. Viele, die Freunde scheinen, sind es nicht; und viele ‚die es nicht scheinen, sind es.

98. Eines einzigen verständigen Mannes Freundschaft ist besser als die aller Unverständigen zusammen.

424 55. DEMOKRITOS 99. Wer keinen einzigen braven Freund besitzt, ist nicht wert zu leben.

100. Bei wem die erprobten Freunde nicht lange ausharren, der hat einen unverträglichen Charakter.

101. Viele gehen ihren Freunden aus dem Wege, wenn diese aus Wohlhabenbheit in Armut geraten sind.

102. Schön ist überall das Gleichmass; Übermass und Mangel miss- fallt mir.

1086. Wer niemanden liebt kann meines Bedünkens auch von nie- mandem geliebt werden.

104. Ein liebenswürdiger Greis ist wer in Scherz und Ernst zu plaudern weiss, 105. Körperschönheit ist etwas Tierisches, wenn sich nicht Verstand dahinter birgt.

106. Im Glück einen Freund zu finden ist leicht, im Unglück aber das allerschwierigste.

107. Freunde sind nicht alle Verwandten, sondern die, welche ge- meinsame Interessen haben.

10 15 108 [27 N.] — 75. dılnusvoıoıw rayasa udlıc ragu- yivsvar, va ÖR xaxd xal un dılmusvoraı [Stob. IV 98, 58].

19 [217 N.] — 76. ol gılousugpeäeg eic pıkllnv oöx eüpveäsc.

111 [170 N.]— 78. ör6 yuraıxds dexsosaı ÜBeıs ür aydol ein doxdrn [Stob. IV 74, 39], *80. 99 nuoreims vis Heodg Emioxonedew ndvra, odre AdIon odTs yavegüs duagräosrar [vgl. DEI (Sentenzen des Dem,, Epiktet, Isokr.) 9 — Porphyr. ad Marc. 20).

— *84. d xdouos onnvh, d Blog nagodoc‘ Aldsc, eldes, anchAdes.

— *85. ö xdouog dhlolwors, 6 Bloc ündinyıc [fehlt AL! == Marc. Aur. 4, 3 extr.].

[35 N.] — *86. ziuuov öllyn oopla üntge ddkay dpgoavung peyding |fehlt P).

116. Dıoe. IX 36 [s. 8. 366, 4]. Cıc. Tusc. V 36, 104 intellegen- dum est igitur nec gloriam popularem ipsam per sese expetendam nec auch wer nicht sucht, 109. Tadelsüchtige sind nicht geschaffen zur Freundschaft, 110. Das Weib soll seine Zunge nicht üben; denn das wäre arg.

111. Einem Weib zu gehorchen ist für einen Mann wohl die äusserste Schmach. | 112. Stets etwas Schönes sich auszudenken ist der Beruf eines göttlichen Geistes.

118. Wer Unverständige lobt, schadet ihnen gewaltig.

114. Andrer Lob ist besser ala Eigenlob.

116. Kannst du die Lobsprüche nicht anerkennen, so nimm an, es sei Schmeichelei, 10 1 a r 426 55. DEMOKRITOS ignobilisatem extimescendam. 'veni Alhenas’ inquit D. neque me quis- quam ibi adgnovit’. constantem hominem et gravem, qui glorietur a gloria se afuisse. Vgl. A 11 8. 370, 6 116 JAYov yag eis AYhvac nal od zic ne Iyvwxsv.