Ad aliud cum dicitur, quodcum- que productum distat ab idea, dico quod quando distantia non attendi- tur per media, sed totaliter ex parte unius extremi, ibi nullum potest fieri medium, qualis distantia est inter aliquid et nihily et inter om- nia contradictoria. Talis est ista, Posterius Dihil tribuit priori, qua prius est.
Gapacitas DatursB ioau^meDlisaugetur.
Ad ratiocuodam. Quaodo ioter distaotia po- test esse medium.
LIBRI III.
ideonon sequitur, suprema gratia creata distat in infinitum ab idea sua; igitur possunt esse aliqua me- dia.
20. Ad secundam propositionem, cum dicitur, si perfectius perfectissimo esset productum, adhuc perfectius imitaretur ideam, quia non adhuc attingeret eam. Dico quod verum est, sicut ex possibili sequitur quod- libet, quia impossibiie est perfectio- rem esse perfectissima gratia creata. Nec valet, non attingeret ideam suam, si talisesset, igiturimitaretur eam, nisi sicut ex impossibili quod- libet, quia idem esset de idea asini, quod d6 idea Angeli.
A6 ratio- Ad tcrtiam rationem, dico quod uem ler-. • i-i tiam. etsi ascensus esset m gradibus pro- portionis, nunquam foret creatura infinita in perfectione, quia addere- tur primo medietas perfectionis du- pltE. et deinde medietas medietatis, et sic in infinitum, nunquarn altin- geret ad perfectionem duplam; et si adderetur unus gradus perfectionis supremae graticc creabili, adhuc non resultaret gratia infinita, et tamen impossibile est quod tanta sit creata. Aliaenimest impossibilitas in crea- turaquam infinilas, ut si adderelur supremae albedini unus gradus ru- boris, et si per impossibile, per hoc intenderetur albedo, adhuc non fa- ciet infinitam intensive, et tamen impossibile est tantam albedinem creari.
21. Ad primum principale secundae Argumen- quaestionis, cum dicit, beatus habet itoms*!' quidquid potest recte velle, concedo, soivuDtur. qyjjqyij potest recte velle de potentia ordinata. Unde non potest quis i^cte velle majorem beatitudi- nem, quam correspondet suis meritis, et tamen suae naturse plus con- gruit, loquendo de potentia obedi- bili. Ideo quantum potest ex natura et meritis veile, potest recte velle, et licet natura Angeli naturaliter posset velle tantam gratiam et beatitudi- nem, quantam polest anima Christi, non tamen potest recte velle, quia non ex hoc est recta, quiaconcordat cum regula sua in volito, sed quia vult quod regula sua vult eam velie; et Deus non vult Angelum appe- tere tantam charitatem vel bea- titudinem, quantam vult animam Christi.
Ad aliud, dico quod quselibet na- Ad secun- tura beatificabilis est nata recipere summam gratiam, nec potest beati- ficari summe, secundum quod est nata beatificari, si non habet sum- mam gratiam creabilem. Et cum di- grave^p^"-^ cilurquod minus grave beatificare- ^^^'^^^^^^^0 tur, etsi non esset in centro, dico quod si esset a^qualis gravitas in ap- petondo cujuslibet gravis, quod es- set in centro, nullum quielaretur summe, quod est natum quietari, nisi esset in centro, tamen gravia nunc appetunt esse in approxima- tione, quae competunt suis naturis. Ideo determinant se ad certum ubiy secundum quod decet, tamenablato intercepto inter quodcumque grave et centrum, statim petunt cen- trum.
Ad aliud, dico quod sive esset ^?^r»>"««- status m natura creata beatificabiii, essetsiaius in nnluris sive non, adhuc status est m sum- spiriiuaiima gratia creabili, quia, etsi possent possetegae in infinitum creaturae beatificabiles ^'^^^nu"™' creari perfectiores, adhuc finila es- set nata recipere lantam beatitudi- nem, quantum est ex parte sui, quantam posset quaecumque supe- DIST. Xlir. QUiESTIO III.
De claratar eeas.
VoIudUs AD$reliper- fectius eli- ceret fruitiooem quaoa ani- ma Cbristi cum fieq[uali gratia.
rior. Similiter ad antecedens potest responderi sicut prius de distautia inflnita.
SCHOLIUM V.
Pro lertia qua;slione primum diclum: Potuit conferri summa fruitio animx Christi, Deo sup- plenie vicem causse secundx. SecuDdum dictum: Folunias Christi cum summa gratia non eliceret xqualem fruitionem cum Angeb habente asqua- lem gratiam, Ita Doct. blc et 4. dist. 50. q. 6. Idem teuent Ricbard. ibi art. 2. q. 8. et arl. 3. quaest. 2. Dur. dist. 14. q. i. Palud. q. i. Major hlc q. I. On. Cajet. 3. p. q. 10. art. 4. et omnes Scolistae. Oppositam tenenl Tbomistse i. p. q. 12. arl. 6. Suar. 3. p. q. 10. arl. 4. Vasq. i. p. il. 47. Tertium dictum: Anima Christi habuit summam fruitionem de faclo, Patel ex allatis Adtertiamquaestionem, dico quod possibile fuit animam Christi frui summa fruitione creata, quia Deus potest causare sine causa media efficiente quodcumque absolutum, quod potest causare cum causa se- cunda; sedfruitio est absoluta; igi- tur summam fruitionem creatam potest causare immediate, et ista receptibilis est ab anima quacum- que, sicut summa gratia, ut prius probatum est, cum summa gratia ordinetur ad summam fruitionem; igitur Deus potuit causare sum- mam fruitionem in anima Christi.
Sed si fruitio sit a voluntate creata active, non videtur quod voluntas anima3 Christi possit tantam cau- sare, quia licet gratia et voluntas concurrunt, voluntas est causa prin- cipaiior; igitur si illa sit inaequalis, potest effectus esse inaequalis. Sed voluntas Angeli estperfectius activa quam voluntas animee Christi in natura sua; igilur perfectius potest frui.
Dico quod si ponerefur voluntas penitus passiva, faciliter diceretur, tamen qui dicunt quod essentiae dif- ferunt specie Angeli et animse, et • potentise animae et Angeli, similiter conveniens est eis dicere ex diversi- tate voluntatis a voluntate, si tota activitas sit a voluntate et gratia, quod fruitio Angeli est perfectior quam voluntatis animap, quia ope- rationes distinguuntur specie, ex hoc quod principia priora distin- guuntur specie. Sed teneo quod fruitio animse et Angeli non sunt al- terius speciei, quia si sic, quodlibet individuum unius speciei esset per- fectius quolibet alterius, et per con- sequens vel quilibet homo haberet perfectiorem quam aliquis Angelus, vel e contra, quorum utrumque est falsum,quia erimus eequales Ange- lis, cum ad quemlibet gradum An- gelorum sint aliqui homines assu- mendi, et per consequens fruitio- nes eorum erunt aeque perfectae.
Praeter haec, si fruitiones sint 23. ejusdem speciei, videtur quod vo- luntates sunt ejusdem speciei, quia diversitas causae principalis arguit diversitatem in effectu; ideo dico quod voluntas Angeli et hominis non differunt specie, et tamen sub- stantiae eorum differunt specie.Et si- milis difficultas est de recipere, quia si ad hoc quod recepta differunt specie, sequeretur recipienlia dif- ferre specie, ponentes voluntatem et intellectum differre specie, et cum hoc recipi immediate in essentia animae, ponerent incompossibilia. Similiter receptum potest esse ejus- dem speciei, et recipientia imme- diata diversarum specierum, quia album in ligno et lapide est ejus- dem speciei, et ulterius superficies LIBRI III.
Corpora humaDa et alia aa idem spe- cie.
ejusdem speciei tandera devenil ad substantiam, qucB in gradu corpo- reitatis hic et ibi habet identitatem specificara, ettamen recipientia ulli- mata sunt diversa3 speciei, et iste gradus corporeitatis cum illo gradu speciei atomae est idem identitate, non tamen formaliter. Et iste idem gradus specie continetur unitive in gradu ultimato ligni et lapidis, qui tamen differunt specie; et sic idem gradus specie potest esse idem identitate, et conlineri unilive in diversis speciebus; sic est de gradu animae sensitivae in homine et bove. Similiter de passionibus entis. Ipsae enim non sunt alterius rationis in hac specie et illa, quia in lapide est unitas et veritas, et non est alterius rationis in quocumque alio ente, quia si sic, tot essent coordinationes in passionibus entis, quot habet pas- siones alterius rationis. Tamen islee passiones continentur unitive in eo, quod est alterius rationis, et sic idem et ejusdem rationis potest con- tineri unitive in diversis formaliter. Et sic concedo quod intelligere An- geli et hominis, el vellCy et volun- tas, et intellectus sunt ejusdem spe- ciei, et taraen fundantur in essen- tiis, et continentur in his unilive duo forraaliter alterius rafionis, ut intel- lectus et voluntas.
Ad primum principale, dico quod 24. Deus est prima causa activa et prin- Ad i. arg.
cipalis respectu fruitionis, et volun- ad voiun- tas cr6ata causa secunda, et^ qufleli- ^cipauor* bet causa secunda, ut voluntas ^^^^Jf^^J^"*" creata, potest in summam fruitio- nem, quantum est ex se, ut causa secunda coagens causae primae, si prima causa velitagere ad hoc quod ipsa summe fruatur. Tamen volun- tas creata est causa activa principa- lior quara gratia, quia.potentia uti- tur habitu, et non e contra, et quanto causa secunda est minus activa in natura sua, tanto prima causa plus agit. Hoc est possibile, si non po- nantur voluntates, nec fruitionesal- terius speciei, quia si ponerentur alterius speciei, non videtur facile quin perfectior esset fruitio Angeli quam cujuscumque animee hu- manee.
Ad aliud dico, quod Angelus si Ad secun- fuisset assumplus cum gratia aequali, non habuisset majorem fruilionem. Sed si voluntas Angeli esset magis acliva, et gratia ffiqua- lis, et cum hoc causa prima aequali- terageret. haberet majorem fruitio- nem, quam modo habet anima Christi; sed posita voluntate magis activa, non aequaliter ageret causa prima.
DIST. XIV. QU^STIO I ET II.
DISTINCTIO XIV.
1.
Argam.
Secan- dam.
Tertiam.
QU2ESTIO I.
Utrum possibile fuii xniellecium animx Chrisii primo ei immediate videre Verbum perfecie perfeciissima r/- sione?
D. Thom. I. p. ^.]12. art, i. ubi Cajet. ari. 5. D. Bjnav. ibi dub, 3. Soto 4. d. 49. q. 2. nrt. 4. Gapr. q. 4. el alii aiuni repugnare visionem sine lumine glorix inhserenie, Sed cura Scolo in Oxon. 4. dinl. 49. ^.11. tenenl Vasq. i. p, d. 46. Molin. ibi q. i'Z. art. 1. d. 2. Durand. 4. dist 49. q. 2. D. Thoin. t^* q. 2. ari. 7. et alii.
Quod non,secundum Auguslinum 83. qq. q. 2. Non potest quisquis rem intelligere aliter quam sit, nisi fallatur, et per consequens non po- test unus intellectus plus intelligere quam alius, nisi alter fallatur; igitur non perfectius videl Verbum intel- lectus animae Christi quam alterius sancti.
Item, si sic, igitur intellectus ani- mae Christi posset videre Verbum sub ratione infiniti, aliter enim non videret ipsum suprema visione; con- sequens est falsum propter duo: Primo, quia intellectus increatus vi- det illud sub ratione infiniti, et per consequens istaeduflevisiones essent ejusdem speciei,quiaobjeclum idem. Secundo, quia si videret Verbum sub ratione infiniti, comprehenderet ipsum.
Item, quod non possit ipsum im- mediate videre, videtur, quia visio naturalis requirit lumen naturale Quartam.
CoDtra.
proportionabile; igitur visio super- naturalis requirit lumen supernatu- rale;non igitur immediate videtur ab intellectu animse Christi.
Item, non potest esse actus ita perfectusante habitum, sicut post, ut patet, 2. Ethic cap. 5. igitur non potest esse visio ita perfecta super- naturalis ante habitum, sicut me- diante habitu; igitur intellectus animae Christi non habet summam visionem Verbi immediate.
Oppositum, anima Christi potuit perfecte frui, et iramediate, si^ut probatum est; igitur et immediate videre, cum ad immediatam.fruitio- dem requiratur ^immediata visio. Et confirmatur: Intellectus est imme- diata potentia respectu inlelltgere; igitur immediate potest in actum summum sibi possibilem.
QUiESTIO II.
Utrum possibile fuit animam Chrisii nosse omnia in Verbo^ quse Verbum novii?
Quod non. Si sic, cognosceret in- ^ finita, sed infini non est pertran- Argum. 1. sire, 2. Metaphys. text. 13. ubi pro- bat quod si causae scibiles essent in- finitae, nihil posset sciri, et princi- LIBRI III.
Secun- dum.
paliler quia virtus infinita non po- lestinplura; sed inconveniens est virtutem Hnilam ad tot se extendere in actu, sicul potest virtus infinita.
Item, illuminationes de veritali- bus revelatis fiunt ordinate; igitur Angelus, qui est superior in natura anima Christi, posset illuminare eam revelando sibi aliquid futurum; sed si ipsa videret omnia in Verbo, nihil novumposset sibi revelare.
Tertiom. Item, si videat omnia in Verbo, igiturposset illuminarealias animas et Angelos; consequens est falsum, quia natura inferior non potest in- lluere in superiorem; revelationes enim prius fiunt naturas superiori quam inferiori.
Contra. Oppositum, Magister in littera, et adducitilludyoa/m 3. Animae Chris- ti datar Spirilus non in mensura; igitur omnia videl.
SCHOLIUM f.
Pro priina qusstione primum dicluin: Snm' ma visio poiest poni in anima Christi^ ita ut re- pugnet eam excedi. Patet ex dictia d. praeced. ad quaestioncm primam, de summa gralia, et,q. 3. desumma fruitioDe, et eadem ralio esl de visione. Secundum Poiesl lalis summa visio poni immediate a Deo in anima Chrisii sine ullo lumine prmiOy quia hoc requiritur tanlum ad cocfficiendum, et omnem cfficientiam polest DeuB eupplere. Explicat fuse nullum praerc- quiri habitum ad visionem in ratione receptivi, vel formaB necessariae ad agendum.
3, Ad primam qucBStionem sunt duo articuli: Primus, si intellectus ani- maeChristi potest perfici perfectis^ sima visione etsuprema? Secundus, si potest primo et immediate? De primo dico ut prius, quod sulumioe.
Suprema visio posipoiest po- />^'^^^ polest accipi pro suprema maChHsu. crcata vel increata. De increata ^^tivd!*^^ certum est quod non, sed solum inteileclus divinus. De secunda, vel debet exponi superlativum posilive, vel negalive. Si posilive, adhuc dico quod non, quia non potest esse su- prema visio creabilis in aliquo intel- lectu, quin aequalis possit creari in aliquo intellcctu; sed suprema crea- bilis posilive dicit excessum ad om- nes alias creabiles. Si exponitur ne- gative, ita quod non possct excedi ab aliquaalia creabili, sicdico quod potest summa creari,etpotest recipi in anima Christi. De secundo, si potest immediate ^° po88't ■■ anima videre Verbum perrationem infinili, chrieti videre Vervidetur quibusdam quod non. Primo ijum sine quia agere praesupponit esse; igitur agere supernaturale pra^supponit esse supernaturale; igitur videi^e supernaturale praesupponit esse su- pernaturale; igitur non potestprimo et immediate videre Verbum.
Secundo ad idem: Si posset pri- mo et immediate, sequeretur quod ex puris naturalibus possit in hanc visionem, et hoc maxime si intellec- tussit activus in tali visione.
Tertio ad idem, sequeretur quod pari ratione posset voluntas frui im- mediate summafruitione sine gratia vel charitate, sicut intellectus videre immediate essentiam, et lunc aliquis sine charilate posset frui summe.
Dico ad hunc secundum articu- lum, quod intellectum posse videre Verbum immediate, potest intelligi dupliciter, vel immediatione fornicB, vel immediatione in ratione recipien- di; verbi gralia, exemplum primi, etsi intelligere non mediet in ratio- ne rccipiendi respectu re/fe, tamen immediatiune formffi vel effectus mediat. Exemplum secundi, super- ficies mediat in ratione recipiendi DIST. XIV. QUyESTIO II.
la recipienJonullus babiiU8 potest me- diure.
s.
Si habitas eBset ratio recipiendi Yisionem, esset be- alior in- tellecta.
colorem, etsi non in ratione causae activee.
Sed neutro horum mpdorum po- test aliquid mediare in proposito, imo intellectus immediate videt Ver- bum, quia in ratione recipiendi nul- lus habitus potest mediare. Proba- tio, nam actus natura prcBcedit ha- bitum, loquendo de habitu, qui ge- neratur ex actibus; igitur suscep- livum actus est prius natura ha- bitu. Sed ejusdem speciei est actus sequens habitum et praecedens, et non differunt isti actus, nisi se- cundum perfectius et imperfectius; igitur idem susceptivum immedia- tum habet actus sequens et praece- dens habitum; igitur non recipitur actus in potentia mediante habitu.
Item, probo hoc specialiter in pro- posito, quia si videre non immedia- te reciperetur in intellectu, igitur posset intellectus quietari citra ulti- mam visionem, quia in priori natu- ra reciperet illum habitum imme- diatum, quo mediante est receptivus actus, et in illo haberet, quidquid esset natum recipere immediate et formaliter, et tunc quietaretur in illo.
Item, sequeretur quod iste habi- tus posset formalius esse bealus quam intellectus, quia iste habitus est quid absolutum aliud ab intel- lectu; igiturDeus de potentia abso- luta posset facere illuni esse per se, et in eo conservare illam visionem, et per consequens iste habitus posset quietari in objecto beatifico imme- diate, ettunc posset esse formaliter beatus, et principaliter. Ilinc seque- retur quod nunc formalius essel bea- tus quam intellectus, quia in habilu esset visioimmediate,sicut formalius superficies coloratur quam paries; igiturnonest ponendus aliquis ha- bitusimmediatius in ratione recep- tivi.
Neque in ratione formee est ali- quid medians, quod habeat rationem causae effectivae, quia ex quo ista visio est quid absolutum, Deus po- test eam immediate causare in in- tellectu absque omni agente median- te; non igituroportet ponere aliquid medians in ratione activi, nec in ra- tione receptivi inter potentiam et visionem.
Modus ponendi est iste, quia in visione naturali, non ponuntur media prima inter objectum et po- tentiam, nisi lumen vel habitus, et hoc duplici de causa, vel quia ob- jectum non est secundum se moti- vum potentiae, vel quia non movet sine lumine, sicuti patet de colore respectu visus. Commentator 2. de Anim. dicit quod exemplum Philo- sophi 3. de Anim. quod color estpo- tentia visibilis in tenebris^ etc. in- ductum estad manifestationem, non ad verisimilitudinem, cum sit per se visibilis, sicut homo est risibilis. Sed in proposito neutrum oportet ponere, quia siobjectum naturaliter visum posset supplere lumen natu- rale, ad hoc quod tale objectum vi- deretur, non oportet ponere aliud lumen, sed objectum infinitum po- testsupplere omne lumen intellec- tuale naturale et supernalurale.
Simililer habitus poniturin visio- ne naturali, vel in intellectione, ut cessante actu aliquid remaneat in potentia, unde posset iterum in ac- tum; sed si actus esset ita mansivus sicul habitus, non oportet ponere habilum, quia perfectior est poten- 6.
Non e88e necessarium himen iohsereoB ad viBionem Dei.
Ez duplici causa potellectu.
LIBRI III.
tia, quarndiu manet cum actu, quam si habitus lanlum maneat in ea; sed in proposilo actus potesl mancre perpetuo; igitur ibi nulla est neces- sitas ponendi habitum; unde si ob- jectum sit praesens, ipsum sufficit ad visionem sine habitu, si objectum possit videri, et praesentia habitus sine praesentia objecti non juvat.
Dices, elsi non requireretur ex parte potenticB, requireretur tamen ex parte objecti, ut habitus scientia- lis, vel species,quamquam objectum sit praesens.
Contra, probatum est prius quod habitus, ut distinguitur confra spe- ciem, nec sufficit, nec requiritur; ideo dico quod excludendo omne medium potest intellectus animae Christi videre Verbum primo et im- mediate summa visione creabili ne- gative.
SCHOLIUM II.
Volunlas animae Christi (idem de intelleclu) est imperfectior voluntate Angeli, et (Ideo non polest tanlum agere quanlum illa actione de genere Actionis, sed polest lantum, vel plus operari et frui, quia hoc non est agcre, sed di- lectionem in se hahere, undecumque causetur, alioquin Deus non fruereiur, quia non elicil, nec agit suam fruitionem. Seclusa autem cha- rilate a voluntate et omni habitu ab intellectu, verius est, quod coefficerent visionem et frui- tiouem, Dco suppiente vices habiluum, quam- vis Doctor hlc relinquat hoc ut dubium, alias saepe absolute asserit, el de voluntate habet io Oxon. disl. praeced. q. 3.
Sed esto quod intellectus se ha- beat active respectu visionis, et vo- luntas respectu fruitionis, possetne intellectus summa visione, et vo- luntas summa fruitione frui imme- diate sine omnihabitu supernatura- li, et hoc comparando voluntatem animee Chrisli ad voluntatem Angeli? Dico quod in hoc sunt duo arti- culi: Primusest, si volunlas animae vel inlellecttis possent esse ita acli- vae sicut volunlas vel intellectus Angeli? Secundus articulus est, si potest voluntas creata frui sine gra- tia, vel intellectus videre sine lu- mine?
Ad primum dico quod volunlas voiuotas anima3 Christi non potest esse per- c^Tistinoa est fiGr* fectissime activa in natura sua inter fectigsime voluntates creatas, nec intellectus, ter creatu- esto quod sit activus, quia cum vo- luntas sit activa potentia in natura, ipsam esseperfectiusactivam, quam sit voluntas Angeli, esset ipsam esse perfectiorem in natura sua, et ideo non potest tantum agere actione de genere Actionis, quae est elicere vo- litionem, sicut posset voluntas An- geli si naturaAngeli fuissetassump- ta, et tamen cum hoc stat, quod po- test agere ad summam fruitionem, et quod non esset fruitio nobilior in voluntate Angeli, etsi natura An- geli, fuisset assumpta, quam modo sit in voluntate animae Christi. Non Frui.pon est eliccffi est eliccffi enim ex hoc fruitur, quia elicit di- amorem. lectionem, sicut intellectus est intel- ligens, sed /nii est esse diligentem, a quocumque dilectio eliciatur. Ideo licet non posset summe agere actio- ne de genere Aclionis ad fruitionem, tamen potest summe frui termino actionis de genere Actionis, et sic summe agere, quod est operari, ac- tione de genere Qualitatis, quia esto quodninil ageret actione de genere Actionis, adhuc posset summe frui, et summe agere, quod est operari, quia non propter hoc quod causa secunda perfectius agit, erit perfec- tior, quia causa principalis prima agens cum causa secunda debiliori.
DIST. XIV. QUiESTlO II.
Ad causa prima possit agere cum secuDda priori, siye «ecuDda posteriori.
plus agit quam fecit cum fortiori, supplendo defectum causae debilio- ris; ideo licet intellectus et volun- tas ponantur activa, adhuc possent agere ad summum actum, licet non summe ad summum.
Sed dubium est, an istae actiones di^erant specie? Quia licet fruitiones aeque perfectse possint causari tota- liter a prima causa in voluntate An- geli et hominis, esto quod volunta- tes tantum se habeant passive, vel esto quod agant actione ejusdem speciei, tamen si actiones volunta- tum differunt specie, necesse est fruitiones differre specie ex diversi- tate specifica causse prioris. Vel si Deus assumeret Angelum, et sequa- liter coageret voluntati Angeli, sicut modo voluntali animae Christi, illa fruitio esset perfectior, cum tamen dictum sit quod non potest perfec- tior fruitio creari; dico quod termi- nus ponitur ex parte formee fruitio- nis, et non ex parte causse agentis. Unde illa fruitio, quae non est in vo- luntate animae Christi, intenditur ad gradum animae, quod ita ultra illam non est gradus creabilis. Et si Deus coageret voluntati Angeli, quae est magis activa in natura, non posset coagere nisi ad illam, ideo impossi- bile est, quod tantum coagat causae fortiori in agendo sicut debiliori.
Ad secundum articulum, dico quod dubium est si causa simplici- terprima potest agere cum causa secunda priore, et supplere actio- nem causae secundae posterioris, quia licet Deus posset causare effec- tum immediate sine omni causa secunda, tamen dubium videtur, si agat cum una causa secunda, an possit supplere actionem causae secundae posterioris? Ut si solum ha- beat eamdem actionem ad genera- tionem hominis, quam haberet, si pater et mater agerent, dubium videtur, si Deus potest supplere actionem patris et matris,soIe agente uniformiter? Et videtiir quod sic, quia si Deus potest supplere omnes actiones causarum secundarum im- mediate; igitur potest supplere ac- tionem unius, dimittendo aliam habere actionem suam.
Contrarium videtur, quia causaCausauDi- secunda universalis movet causam movet parsecundam particularem, ita quod causa secunda posterior movetmota a causa priore universali; igitur non potest Deus supplere actionem ejus, nisi possit habere rationem causae moventis molae; hoc autem videtur impossibile. Ponentes enim potentiam esse causam principalem objecto movente, vel e contra, non videntur ponere quod potentia sine objecto posset causare visionem, nec etiam e contra; nec etiam vide- tur probabile secundum ponentes quod pater et mater sunt activa in generatione prolis, quod posita ac- tione patris posset Deus supplere actionem matris.
Dico quod si talis est ordo inter n. causas secundas, quod non potest causa secunda principalior agere, nisi moveat actualiter minusprinci- pale, vel quod actio causae minus principalis non possit suppleri a quacumque alia causa, tunc impos- sibile est quod voluntas perfectissi- ma fruitione fruatur, et quod ibi habeat actionem suam sine causa secunda subordinata sibi, Deus ta- men posset immediate supplere ac- tionem utriusque causae; et tunc si LIBM 111.
LIBM 111.
ponifur voluntas agere ad fruitio- nem, non potest hoc poni sine cha- ritate agente, ut causa subordinata. Si autem teneatur quod posita actione causae magis principalis, potest Deus supplere actionem alte- rius causae secundcB subordinatae, tunc dico quod de potentia absoluta Dei posset voluntas frui, agendo cum causaprimasola, elsi non prius natura daretur gratia coagens. Nec oporteret quod Deus haberet actio- nem moventis moti, quia ex hoc quod supplet actionem illius causae, non oportet quod moveatur, nec universaliter aliquid movetur in- quantum agit; nec sequitur quod visio possit causari sine objeclo ter- minante, sed sine motione activa ejus. Simililer mater se habet pas- sive in generatione prolis, et si cum hoc habeat rationem activi, totam illam actionem posset Deus supplere posita actione patris.
SCHOLIUM JH.
Ad primum explicat quando iDtelligens rem aliter quam esl, fallitur. Ad secundumjntellec- tum creatum videre inQnitum in se, de quo in Oxon. I. d. 1. q. i. et uit. el ostendit hinc non sequi» visionem creatam et increatani edse ejus- dem speciei, neque infinitum comprehendi a finito. Ad quartum, declarat qnando actus po- tesl esse apque perfectus ante habitum, et an ag^e supernaturale supponat tale esse, 12. Ad primum principale prima3 Adi.ar^.i. qu8BStionis, cum dicitur, non potest quffisio- ^j^^g intellectus plus alio inteUi- gere, dico quod abstrahere non est decipere; sic abstrahentium non est mendacium, sed est considerare hoc sine illo, hoc est, non considerando illud. Sic igitur non potest unus inlellectus plus inlelligere rem, si dicat quod illa res est plus in se, nisi alius intellectus, vel iste falla- tur, quia quisquisintelligit rem esse aliter quam [est, fallitur, tamen po- test aliter intelligere rem, scilicet intelligendo ipsam, non cointelli- gendo illud sine quo non existit. Tamen plus potest unus intellectus intelligere quam alius, hoc est, quod actus unus potest esse intensior et perfectior ejusdem objecti, quam acUis allerius inlellectus; neuter tamen fallitur, sed uterque non vi- det aBqueclare.
Ad aliud, cum dicitur quod intel- lectus animae Christi videret Ver- bum sub ratione infiniti, concedo quod sic facit minimus intellectus, si quietetur; non enim polest quietari nisi in infinito sub ratione infiniti, quia quiiibet inteiiectus est totius entis. Ideo non quietatur nisi in illo objecto, in quo est quodlibet objectum suum, quantum potest esse, sed solum in essentia divina sunt omnia intelligibilia eminenter. Et confirmo hoc, quia nullus intel- lectus beatus satiabitur, nisi in videndo Deum trinum, et ista est maxima infinitas, quod sit unitas in substantia, et trinitas in personis.
Ad primam probationem, cum di- citur quod visio intellectus creati et increati essent ejusdem speciei, dico quod non sequitur, quia bonum est ex causa integra, secundum Diony- sium, malum autem potest esse ex una; ideo quando plura requirun- tur ad unum effectum specie, unitas unius concurrentis non sufficit; dis- tinctio cujuscumque prioris sulficit ad diversitatem effectus. Licet igitur distinctio objectorum sufficiat ad distinctionem acluum, unitas taraen lotelligeDs rem aliter quatn est qiioaiodo fullitur.
Ad secundum. De hoc3.d.
uU.
lotellectus non quie- tatur nisi in iofinito.
Ad 1. pro- batioDeoQ.
Unilas ob* jecti DOD identiflcat actus spe* cie.
DIST. XIV. QU^STIO II.
colores concomilarenlur, nisi in illo quod ego video directe continerelur quodlibet visibile, quamquam in concomilante includeretur, non non sufficit ad unitatem. Similiter, si objectum est illimitalum, esto quod tota visio activa sit ab objecto, adhuc potest causare diversas visiones specie in diversis passis. Et esto quietaretur visus meus, nisi vide- quod essent passiva ejusdem speciei, rem illud concomitans; sic in propo- possent visiones distingui specie ab sito.
objecto eodem habente diversas Ad aliud, dico quod in visione 15 visiones in unitate. Neque habetur naturaii non requiritur lumen pro- Ad 3. ar a Philosopho, 2. de Anima^ text. portionabile, nisi quia objectum 33. quodidentitas objecti sufficit ad non est sufficienter lux, vel quia identitatem actus. Et sic 7. Physic. non potest videri sine luce. Sed texi. 21. ex diversitate specifica ter- quando objectura ex se totum sup- mini bene potest esse diversitas plct quod esset requisitum, ibi quse-