Ad aliud quando dicitur, mutatio- jies sunt ordinatae secundum prius et posterius, elc. verum esl si tem- pore et lempore, si natura et natu- ra; hic autem tantum est oi^do naturae inter mutationes, et talis est inter lerminos.
Ad quar- tum.
UQ.
CoDtingeui quando est, cootiQgeater est.
Ad quiQ- tum.
DIST. XVIII. QUiESTIO I.
SCHOLIUM VI.
Angelum potuisse pcccare in primo instanti Buae creationis, sicut et mereri, hoc late probat contra D. Thom. 2. d.5. q. 2. et habel htc pro se evidentem locum D. Augustini i 1. Civit. cap.
21. Ad aliud quando arguilur, quod Ad sex- si Chrislus potest mereri in primo Angdus instanti, ergo et Angelus peccare carrfnpri^i'^ primo instanti. Dico pro nunc, ™2.d*5*^q' quod potest peccare in primo in- 2- stanli, et libere, et voluntarie, ut voluntas est prior natura actu eli- cito; nec video in hoc aliquam con- Iradictionem, quia habens esse pri- mum perlectum, etobjectum appro- ximatum, si non impeditur, et actus ejus sit permanens, potest habere actum. Omnia ista poterant esse in Angelo in primo instanti, ut supra dictum estde merito Christi inprin- cipali articulo qusestionis, et hoc est, quod dicit Augustinus 11. de Civit. Dei, c. 13. quod qui sentiunt malum Angelum peccasse a princi- pio, hoc est, quod semper fuerit sub peccato, non ex hoc cum Ma- nichseis sentiunt ponentibus unum Deum malum, et ita non esset Deus auctorillius mali; sic igitur tenens oppositum, quando Angelus pecca- vit, non fuit peccatum a Deo effec- tive, quia tunc induceret peccatum ejus in Deum. Sed dicendo quod peccavit in primo instanti, diceretur quod peccavit inquantum est de nihilo, et non ut est a Deo, sicut dicunt dicentes quod peccare potuit in alio instanti. Et quando dicitur, quod omnis effectus, qui sequitur rem a principio secundum esse, est aDeo, et sic peccatum Angeli esset a Deo; dico quod si proposilio sit vera, est de positivis, non de pri- vativis. Peccatum est formaliter privatio boni, quod deberet inesse ipsi actui elicito, quando elicitur, et non inest.
Aliter potest dici, quod propositio 22. est falsa, scilicet quod omne cocB-Non omne creatum vum effectui inest sibi effective a efifeciui causa sua, quia non est contradic- acausa. tio deopposito. Unde si Deus faceret substantiam ignis, et ignis creatus a Deo crearet in se quantitatem et calorem, et alia accidentia sua, aut si generans naturale generaret tan- tum substantiam, ignis haberet cau- salitatem in se in eodem instanti in quo esset generatus et calidus, quamvis non in eodem instanli naturae, in eodem tamen temporis, posito quod generans ignem anni- hilaretur, quando creavit substan- tiam ignis. Unde quando isti dicunt quod generans dans formam, dat et ea quae consequuntur formam, licet verum sit de facto, quia ignis ge- nerans sufGciens est ad causan- dam substantiam istam ignis, et ca- lorem in igne, tamen licet non cau- saret calorem, ignis generatus ha- beret efficaciam respectu caloris. Et fundamentum, super quo fundat Wem pose, lalsum est, quod idem non est Btmui in in potentia el in aclu. Iloc enim potenua. soluni verum est in generatione, et molu univoco, nec est contradic- tio quod in eodem inslanli in quo generatur ignis calidus, quod cau- set in se alium calorem, nisi quia secundum opinionem eorum, con- tradictio est quod duo ejusdem ra- tionis sint in eodem subjecto; sed hoc fundamentum sic est falsum, nisi forte in illis, qua3 inducunlur per motum. Dicere autem quod ve- LIBRI iri.
ritatem habeat in proposito, nihil valet, quia polest esse a Deo sub- stantia actus, licet quantum ad ipsam deformitatem sita voluntate tantum. 23. Ad ilhid de Angelis, dico quod Adprimain ipse fingit uuum Augelum in affec- ^uonem^' tione commodi, non in affectione justitia3, ita quod deficiat sibi esse primum affeclionis justitiae, et tunc dicit quod potest habere primum velle de se, vocando primum velle affectionis justitiae. Nec mirum, quia lalis Angelus, si esset, non posset plus mereri quam bos. Sequitur enim effraenate intellectum, sicut appetitus sensilivus sensum, et hoc affectione commodi; ideo in Angelo et homine ipsa voluntas secundum affectionem justitiae, et secundum affectionem commodi, est totale principium perfectum in esse primo respectu actus volendi.
Et ad rationem ejus, diccndum quod concedenda est quantum con- cludere potesl. Quando enim argui- tur, quod hic habet primum de se velle, dico quod si dicas quod vo- lendo actu elicito, ita quod non po- test habere aclum volendi elicitum, nisi praevia alia volitione, qua mo- vet se ad volendum, falsum est, imo iretur in infinitum, et non esset dare aliud velle, sicul nec primum velle. Sed si vult aliquid actu eli- cito, prius natura saltem vult habi- veiie aii- tualitcr sc sic velle; virtualiter pro voiun- euim prius habet prmcipium vomitnr. leudi lu esse prmio quod vult actu elicilo. Iste est sensus verus, et quia Angelus a seipso hoc non ha- bet, ideo dicit, et bene, quod non potest habere primum velle a se, accipiendo velle pro perfecta vo- luntate in esse primo. Nec mirum est si accipiatur velte pro actu pri- mo, quia si accipitur volitio pro potenlia voluntatis, eadem ratione potest velle accipi pro actu primo.
Ad aliud quando arguitur, quod 24. in primo instanti fuit in Angelo Ad secun- motus naturalis rectissmius, dico quod si ista ratio concluderet de primo instanti, concluderet de quo- libet alio, quia motus naturalis est prior ipso actu libero elicito, saltem natura, et ut sic prior, est rectissi- mus, et ita non potest simul in eo- dem instanti habere actum obli- quum liberae voluntatis, et ita in nullo instanti peccabit. Unde eadem ratione, quare non possunt simul esse in primo instanti, nec in ali- quo alio sequenti.
Dico ad argumentum, quod mo- inciinauo tus naturalis non est aliquis actus estipsares elicitus, sed solum dicit inclinatio- *°'*°*^ nem naturalem voluntatis in bo- num, et illud nihil aliud reale dicit ab ipsa voluntate, sed si est relatio, est idem per identitatem voluntati, quia non potest separari sine con- tradictione; et ideo in daemonibus manet iste motus rectissimus, si- cut natura, quia secundum Diony- sium, naturalia manent integra. Si autem accipias motum naturaleni pro actu elicito conformi tali incli- nationi naturali, iste potest esse malus et immoderatus, stante na- tura inlegra, nec actus malus mi- nuit inclinationem naturalem, sicut nec naturam.
DIST. XVIIl. QUiESTIO II.
QUiESTlO 11.
Utrum Deus potest remittere culpam sine infusione gratias?
1. Secundo quaeritur: Utrum Deus Argumeni. pQssil remittere culpam mortalem sine infusione gratise? Arguitur quod sic, quia talis culpa non videlur nisi duo importar.e: Unum per comparationem ad animam in se, scilicet privationem nitoris, vel cujusdam pulchritudinis refulgentise; aliud in comparatione ad Deum, scilicet reatum, quo quis obligatur ad pcenam; sed Deus potest utrumque istorum tollere sine gratia; ergo, etc. Probatio minoris quantum ad primum, quia illa privatio non est nisi privatio alicujus nitoris naturalis in anima, quo anima magis illuminata esset disposita ad rccipiendum refulgentiam supernaturalem, scilicet gratiam, et non est privatio alicujus supernaturalis, quia talis privatio est etiam in homine in puris naturalibus existente, in quo tamen non esset peccatum; sed Deus potest restituere hujusmodi nitorem naturalem sine gratia; ergo, etc. Nec propter reatum necessario est simpliciter gratia, quia talis reatus non dicit nisi habitudinem ad Deum, utpunitorem; Deus aufem potest punire et non punire.
Unde nihil absolutum ponit in Deo, nec in peccatore. Sed talem habitudinem tollere potest Deus sine gratiae infusione, quae est quid absolutum; ergo, etc.
SecuD- dum.
Secundo sic, in quocumque statu 2. potest Deus hominem producere, ad eumdem statum potest reducere, quiaannihilatum vel corruptum po- test reparare; sed Deus potest ho- minem in puris naturalibus creare sinegratia; ergo ad illum statum potest reducere.
Tertio sic, quia si Deusnon potest TerUum. hoc, sequitur quod homo viator po- terit esse obstinatus, quia Deus non necessitatur ad inlusionem gratiae, nec ad aliquid agendum extra se; ergo existens in peccato mortali quantumcunque se disponat, cum ad hoc se disponere non possit sine gratia, ut dicis, sequitur quod erit obstinatus, quia non poterit ab illo resurgere sine gratia, quam Deus non necessario infundit; ergo, etc.
Item, si Deus non potest culpam Qaarium remittere sine gratia propter obsta- culum maculee, aut ergo illud impe- dimentum ponit aliquid in anima privativum aut positivum; modo non privat aliquo dono supernatura- li, quia nunquam infuit gratia exis- tenli in peccato originali; si vero privat aliquo dono naturali, illud potest restitui sine gratia; ergo, etc.
Contra hoc videntur esse dicta Sanctorum et Doctorum, et prseci- pue Augustini libro de natura et gratia in fine^ ubi dicit quod dicens aliquem sibi posse cavere a peccato sine infusione gratiae, ore omnium anathematizandus est; sed non est majus posse cavere a peccato com- mittendo, quam resurgereacommis- so; ergo, etc.
SGHOLIUM.
Potest Deu8 dc polentia absoluta morlnlo re- iDiltere sine gratia, quia talem polesl reparare Ratio iu oppofiit.
LIBRI 111.
homiDem, qualem potesl creare; sed potost creare hominem in puris naturdlibus, at de potentia Dei ordinaria id repugnat.
o Respondeo, opinio Magistri Sententiarum videtur fuisse in quarto li- broy quod Deusnon solum potestcul- pam remittere sine gratia, sed quod facit, quia per Circumcisionem gra- tia non dabatur, et tamen peccatum dimittebatur. Sed non videtur ve- rum, quia tales salvabantur, nullus autem salvatur sine gratia; ergo etc. Poiest Dico ergo quod Deus hoc potest ^remiiti"^ de potentia absoluta, sed non de po- Binegraia. ^^Qtig^ Qp^jjnata. Probatio primi, quia non includit contradictionem, pecca- tum dimitti, et gratiam non dari, quia quando aliqua duo habent me- dium, non est necesse quod fiat transitus ab extremo in extremum sine medio, imo potest fieri status super medium, ut in coloribus. Sed inter statum culpae et gratise medium includitur, scilicet quod homo sitin Adam puris naturalibus, sicut Adam concre&tuB sinegra- ditus fuit sinc omni pcccato, et sine Taclente™ gratia gratum faciente; ergo ad eumdem slatum potest reduci ille, qui est in peccato morlali sine contradictione, quia factibile est, et non repugnat rei in se; ergo nec Deo repugnat. Et pro hac parte faciunt argumenta posita in principio quaestionis.
4 Secundum probatur, quia non decet Dei sapienliam, bonitatem et justitiam, secundum ordinem, quem instituit, quia ordinavit quod nullus beatiQcetur nisi gratia, tanquam veste nuptiali vestiatur; ergo omnem hominem, cui remittit morlalem culpam, vestit lali veste graticB.
De facto Tamen si aliter fecisset, vel facere utur^m^r- vellct, co ipso quod sibi placeret, justum esset; secundum tamen or- laiesine dinem*istum non potesl Deus cul- Nemo^ponnm rnmiMnm ainri rrratiaa infiicw^_ test din pam remitlere sine gratiae infusio- ^^^^^ ^ ne. Hoc etiam necessarium est ho- peccato «imini pro statu naturae lapsse, quia utsic, nec potest proficere homo in bono, nec diu a peccato sibi cavere sine auxilio gratise, quia natura lalis infirma est propter peecatum, licet forte in statu innocentiae posset sta- re, et a peccato sine gratia sibi ca- vere.
Ad auctoritatem Augustini, dico 5. quod loquiturde statu naturae lapsse, Ad ratio- et verum est quod talis homo sine oppcFit gralia non potest diu stare, maxime quando mortaliter peccavit, quin iterum peccet, nisi gratia adjuve- tur.
Contra, dona Dei ordinata sunt, quorum primum est dilectio; dilec- tio autem Dei reddit hominem sibi acceptum; at acceptus non est nisi per graliam; ergo ante omnia dat homini gratiam; non ergo potest ab- solute peccatum remittere, quod esl magnum donum, nisi fuerit prius gratus Deo.
Respondetur id verum esse se- cundum potenliam ordinatam, non vero secundum absolutam; posset enim Deus ita statuere, ut homo li- ber a peccato, etiamsi gratiam non haberet, sibi esset acceptus, et po- tuisset eum in suam gratiam admit- tere.
Ccmlra, si non potestfieri secun- dumpotenliam ordinatam, ergo nec secundum absolutam, quia sicutnon potest fieri contra bonitatem et sa- pientiam Dei, sic nec contra ordina- tionem suam. Ordinavit autem sic ab seterno; ergo absolute non potest aliter ordinare, vel potuit. Deinde, DIST. XVIII. QUiESTIO III.
quia aut hoc potuit quando ordinavit, aut postquam ordinavit.
6. Dico quod cum Deus libere ordi- Nunc non uavit, et ab ffiterno, in aeternitate Deus oW suteu^ nihil transit, ita nunc potest "quaoT^ar ^litcr ordiuare pro quolibet instanfensScom- *^ ^"'"''^ sicut in primo. In primo positionis. autem instanti, in eodem scilicet, in quo sic ordinavit, potuit aliter sub distinctione, id esl, aliam partem postponere, amota ista, sicut in omnibus actibus voluntariis est in nobis, quia quando curro cum voluntate currendi, possum non currere disjunclim, id est, potest ponialtera pars contradictionis, cessante altera, et e converso; ideo in quibuscumque talibus, et pro quolibet instanti, et in Deo, et in nobis est sophisma compositionis et divisionis.
QU^STIO III.
Utrum sit necessarium ponere habitum charitatis in anima Christi propter actum fruitionis verse?
l Videtur quod non, quia effectus Argument. nobilissimusest acausa nobilissima; *' fruitio est lalis effectus; ergo est a Deo immediate. Major patet, quia debet esse proportio inter causas et effectus. Probatio minoris, quia frui- tio conjungit et unit subjecto nobi- lissimo.
Secundo sic, quando aliqui effec- tus sunt inseparabiliter ordinali, unus est ab alio, et ambo a causa communi, ut patet de calefactione et rarefactione aeris, quia contin- Secnn- dum.
genter et inseparabiliter se habent, et ideo rarefactio est a calefactione, vel utraque a calefaciente aerem; sed visio beata et fruitio sunt inse- parabiliter ordinalee; ergo fruitio est a visione, vel ambae ab objecto beatifico visio; sed sive sic, sive sic, non est a charilate; ergo non est necessaria.
Gontra, operatio non est delecta- ^JJpw*'* bilis, nisi sit apotentia proportiona- ta objeclo; sed fruilio est operatio maxime delectabilis, objectum bea- tificum est supernaturale; oportet ergo voluntatem, quae est polentia naturalis, perfici per charitatem, habitum supernaturalem, per quam proportionatur objecto tali.
SCHOLIUM I.
Animam Chrisli habuisse charitHtem inhae- rentem, probat tribus rationibus claris, et sol- vit argumenta.
Respondeo exponendo intellectum 2. quaeslionis, quod non queerit de po- tenlia absoluta, quia sic Deus pos- sel causare in voluntate Christi, et cujuscumquealterius actum fruitio^ nis sine omni habitu medio, quia volunlas secundum se est receptiva fruitionis, sicut et charitatis; intel- ligitur ergo de necessitate indigen- tiae, ut scilicet anima sit perfectior et efficacior in actu fruilionis. Et charitae luit in anisecundum hoc dico, quod anima machrieu. Chrisli indiget habitu charilalis res- pectu fruitionis verae, cujusratio est, quia omnis potentia nata est habere habitum disponentem ad actiim; sed voluntasChristi est nata perfici cha- ritate disponente ad actum perfec- tum fruitionis; ergo,etc. Major patet 2. Elhicorum cap, G.quia virtus ha- LIBRl 111.
bentem perficit, et opus ejus bonum reddit.
Item, virtus est dispositio perfecti ad oplimum, id est, potentiae ad ac- tumperfectum; omnisautem poten- tia, quee est nata perfici aliqua per- fectione, ex qua omnis operatio red- diturmelior, indiget illaperfectione; ergo etc. Minor patet, quia perfecti- bilia unius rationis indigent perfec- tione ejusdem rationis; sed fide te- nemus voluntatem Christi esse ejus- dem speciei cum nostra; nostra au- tem indiget charitatead merendum, ut fide tenemus, quia dicit Apostolus primse ad Corinth. 3. Si lingtds homi' num loquar et Angelorum etc.chari- tatem autem nonhabuero^ nihil sum. 3 Item, eodem cap. dicitur quod Fides cur charitas nunquam excidit; ergo in non^ma^- P^tria manet; vsed non maneret, nisi °®*^- esset necessaria ad actum fruitionis, quia propter hoc dicitur quod fides non manet in patria, non propter incompossibilitatem ejus ad visio- nem, quia per nuUum actum in no- bis possumus corrumpere habitum supernaturalem, unde nec charita- tem corrumpimus, nisi demeritorie; sed ideo non manet fides in patria, quia non est necessaria ad aliquem actum qui sil ibi. Unde si esset ibi, frustra esset, quia non posset exire in aclum propter incompossibilila- tem cum visione clara, quee semper ibi est, cum qua non stat actus fidei, licet possit stare habitus; non ergo manet fides, quia si esset, essetotio- sa; sed charitas manet; ergo est ne- cessaria propter actum fruitionis beatee. Si igitur necessaria esl in aliis, ita et in anima Christi, vel voluntate ejus, cum sint ejusdem speciei omnes.
Nec valet si dicatur quod non in- diget propter unionem ad Verbum, qua3 omnia supplet, quia hcBC unio est natura3 humanse ad suppositum. Suppositum autem divinum ex hoc quod terminat istam unionem, nul- lamperfectionem absolutam ponitin anima Christi; et ideo cujuscumque perfectionis est receptiva secundum se, si non esset Verbo unita, sic ejusdem est receptiva, ut est Verbo unita.
Ad primumargumentum, respon- deo secundum duas vias: Primo si voluntas est pure passiva respectu fruitionis, tunc dico quod tam visio quam fruitio est immediate a Deo agente, ut a causa nobilissima; sed non sequitur quin charitas sit ne- cessaria propter fruitionem, quiasi- cut agens naturale non solum indu- cit formam ultimam, vel perfectio- nem, sed et dispositionem necessa- riam, vel congruam ad hoc; ita agens supernaturale, constituens beatum in esse perfecto beatifico et supernaturali, non solum inducit actum beatificum, qui est actus se- cundus, sed etiam dispositionem, id est, charitatem, quse est actus primus, quo natus est perfici beatus, cum sit omnino perfectus, sicut na- tus est perfici. Perfectior enim est habens utrumque, quam alterum solum.
•Si autem voluntas eliciat actum fruitionis, tunc charilas necessaria est, ut informata ipsa melius agat. El cum dicilury cffectus nobilissimus, etc. verum est de cirectu perfectissi- mo simpliciter, qualis est supremus Angelus, qui non potest esse nisi a Deo; sed fruitio nonestnobilissimus efTectus, nisi secundum quid, id est, 4.
Ad arg. «, PoDenda estcharitaa etiamai yolufltat Don efflceret fruitionem.
Frnitio Donestno- bilissimus effectuft Dei.
DIST. XVIII. QUiESTIO III.
qui potest convenire creaturee ratio- nali. Talis enim est accidens, sub- stantia enim nobilior est accidenle; ergo fruitio est operatio nobilissinia conveniens creaturae, quia unit ob- jeclo nobilissimo. 5. Ad secundum,juxtaprimam viam, Adsecun- scilicet, si voluutas sit passiva, con- ^*™' cedo quod visio et fruitio sint a Deo immediate agente; sed non sequitur ulterius quin charitas requiratur propter causam dictam, ut scilicet anima sit magis perfecta; si vero vo- luntas sit activa respectu fruitionis, tunc esl falsum. Habentur ad pro- positum dufle instantiae: Prima in motu gravis, qui sequitur remolio- nem prohibentis; motio gravis et remotio prohibentis sunt effeclus ordinati inseparabiliter, et lamen removens prohibens, ut frangens trabem, non movet grave nisi per accidens, ex 8. Physicorum cap. 4. nec effectus primus, scilicet remo- lio prohibentis, movet grave.
Alia est instantia in applicatione activi ad passivum, nam ad motum local:}m, quo applicatur ignis ligno, sequilur calefactio ligni, non tamen motus localis generat illum calorem in ligno; motus enim localis solum adducit generans, ex secundo de Ge- neralionej et applicans lignum igni, non generat calorem, nisi per accidens; ergo illa major est falsa.
Et ad propositum sunt istae duse instantise, quia non considerare est impedimentum voluntatis, ut sit in actu volendi, et necesse est quod objectum voluntatis applicetur vo- ViRionem luutati, ut ipsa possit agere. Per ^o«J!^® hoc autem quod intellectus con- 'tanium* siderat, amovetur impedimentum, et applicatur objectum bonum ^^^^^^J^^^^ per ostensionem ejus; ideo ta- d. 45. q. 2. men non sequitur quod inlelle- ctus vel intelloclio sit causa volitio- nis, nec etiam objectum, sicut dic- tum est de removente prohibens, et applicante ignem ligno.
SGHOLIUM n.
Adducit el solvit duo argumenta iEgidii; item tria argumenta' Magistrt Alani contra conclueionem positam.
Sed contra hoc arguit frater iEgi- 6. dius, primosic: Illud quod continet eminenter perfectionem charitatis, conjunctum illi, potest in commu- nem operationem sine charitate; es- sentiadivina esl hujusmodi, et ani- mae Christi conjuncta; ergo, etc.
Secundo sic: NuIIa formasuper- naturalis potest ab agente creato produci, quia nullum agens natura- le potest in effectum supernatura- lem; sed fruitio est supernaturalis; ergo est a solo Deo; ergo charitas non est animee necessaria propter hujusmodi actum, cum ipsum non eliciat. Major probatur, quia super- naturalis actus, vel creatur, et sic habetur propositum; aut de poten- tia sui subjecti educitur, ^t tunc vel de ejus potentia naturali, et sic ei corresponderet potentia activa natu- ralis, quod falsum est; aut educitur de potentia obedibili, et sic solum a Deo, quia nullum creatum potest supra potentiam obedibilem, sed so- lus Deus cui omnia obediunt.
Contra arguil idem ^Egidius sic: Subjectum perfectibile forma dispo- nenle ad operationem, indiget illa forma vel dispositione; sed chari- tas disponit voluntatem ad fruitio- LIBRI III.
nem, quia facil animamDeo gratam. Essenlia aulem divina, licel unita sit animae, quia non est dispositio animae Ghristi formaliler inhaerens, nec potest esse, non potest animam Christi disponere formaliter tali dis- positione; ergo charitas est ei ne- cessaria ad talem operationem.
7. Ad primum, dicitur quod Deus Ad argum. continet eminenter omnem perfeconde ne- tionem, ideo posset active ehcere jn C688&rift voiuniati. voluntate quidquid posset cum cha- rilate. Id autem absolute dico, quia cum essentia divina non potest esse principium agendi formale ipsi vo- luntati, et Deus sic res administrat, secundum Augustinum 7. de Cwila- te Deiy cap. 30. ut proprios motus eas agere sinat, ideo charitas ne- cessaria est volunlati, ut sit ei for- malis ratio agendi talem operatio- nem beatificam, quia voluntas non esset omnino perfecla sine charita- te. ^^dum"°" Ad secundum dico, si ille actus beatificus sit a voluntate elicitus, educitur de potentia naturali volun- tatis; nec sequitur quod sit natura- lis, quia summe inclinatur secun- dum naturam suam in summam perfectionem, quam tamen habere non potest ex puris naluralibus, hanc tamen summe naturaliter re- cipit. Sed dicitur actus supernatu- ralis, ut distinguitur a naturali, ut per comparationem ad potentiam in quam recipitur, sed non in comparatione ad objectum; et quia forle ad actum illum indiget poten- tia, auxilio vel habitu dato super- naturaliter, quo tamen habito utitur potentia naturaliter: 8. Tunc arguil Magister Alanus pri- mo sic: Sicut se habet volunlas ad dileclionem praesupposita fide in ^^''^in^lS"' viatore, sic videtur habere ad ac- Argumen- ' ^ ta suadeDtum fruitionis praesupposita perfec- tia chria- ta visione patriae; sed voluntas via- habuitse toris non requirit habitum, ut frua- tem in- turbono ostenso sibi per fidem, sed ^^^^ *"' sine charitate potest frui tali bono; ergo, etc. Major est evidens ex pro- portione actus ad actum. Probatio minoris, quia nisi voluntas sine charitate posset ferri in bonum, vel frui bono sibi ostonso per fidem informem, posset quis habere cer- titudinem, quando est in charitate, et quando non, quia quando aliquis actus non potest haberi sine ali- quo principio elicilivo, sciens se posse exire in illum actum, scit se habere principium elicilivum, quia non potest sciri utrum aslra sint paria, vel imparia, sine medio de- monstrativo, ideo percipiens se non. posse in illum actum, scit se non habere medium, et si perciperet se posse exire in actum sciendi illam conclusionem, sciret se habere me- dium; ergo si nullus posset frui bo- no sibi ostenso perfidem informem, nisi haberet charitatem, cum possit scire quando elicit actum fruitionis, etquando non, posset scirequando est in charitate, et quando non.
Secundo arguitur quod ratio posi- 9- tionis non concludit, quia secundum ^um!" Magistrum Sententiarum, primo li- bro ", charitas necessaria in via non * ^"^- *''• est nisi Spiritus sanctus, et non aliquishabitus.
Terlio sic: Inter formam et ejus Tertium. inclinationem, non requitur habitus medius; sed velle non est nisi incli- nalio voluntatis in actum, ut dicilur communiter, ut patet in appetitu sensitivo; ergo propter actum vo- Ad ter- iium.
DIST. XVIII. QU^STIO III. 397 lendi quemcumque non requiritur opinio Magistri non tenetur, si sic habitus medius charitatis. intellexit, ut videtur littera so- Conlra, operatio supernaturahs nare.
sequitur suppositum rationeaHcujus Ad tertium, dicendum quod incliformai supernaturalis; fruitio est natio fbrmee nihil absolutum addit operatio supernaturalis; ergo, etc. supra formam ipsam, ut inclinatio 10. Ad primum, dicendum quod vo- gravis deorsum non est nisi forma ^j*| J5|2p- luntas in via praesupposita cogni- gravitatis. Et quia operatio formee hT^^Si'". tione fidei potest in actum aliquem est a forma, ideo operatio formae uie posset fruitionis, sed imperfectum nimis, non est eius inclinatio naturafrui objec- i. ^.!• lociarevi- sed lu pcrfectiorem posset cum hs.
imperfec- charitate; sic etiam in patria, viso De quo 1. Deo clarc, voluntas possel frui ipso SCHOLIUM ui.
fecte, Sicut si esset informata Chari-. 0""^"^'' argumenta Goffredi (suadentia nulluin habilum ponendum in volunlate propter tate, et per COnsequenS tahs actUS actu.) solvuntur peroptimam doctrinnm.
non esset proprie beatificus, quia non est adaequatus cognitioni, ita Deinde arguit GofTredussic, quod H.
quod tantum ametur summum in voluntate nullus est habitus ^''&°"- bonum, quantum proportionaliter propter actum, quia ad illum aclum, cognoscitur. qui necessario et quasi naturaliter Sed contra, si voluntas sine cha- sequitur actum alterius potentiae, ritate Deo viso clare posset frui, illa non requirilur habitus; sed actus fruitio esset naturalis vel superna- voluntatis sequitur necessarjo acturalis? Si supernaturalis, ergo pro- tum intellectus, et quasi naturaHter; pter actum supernaturalem non ergo, etc. Major patet^ quia ad ea oportet ponere habitum supernatu- qua3 necessario insunt, non indigeralem, quia lunc per actum natura- nius habitibus, 2. Ethicorum^ cap.
lem posset atlingi objectum super- 4. Minor probatur, quiasicut actus naturale, quod falsum est, quia ac- appelitus sensitivi sequitur naturalitus elicitusex puris naturalibus non ter et necessario actum sensus apest nisi respectu objecti proportio- prehensivum, quia non habet appenati, quod non est objectum super- titus sensitivus aliquid unde impenaturale. diatur, quin feratur concorditer in Dicitur quod si poneretur talis apprehensum per sensum, ut conhypothesis, ille actus partim esset veniens, ita actus voluntatis nece§- supernaturalis, partim naturalis; sario et inseparabiliter sequitur acnaturalis quidem in comparatione tum intelleclus, quia non habetfvoad potentiam, in qua est; superna- luntas unde impediatur a tali actu.
turalisin comparationeadobjectum, Quia si dicatur quod in voluntate quod nullus ex puris naluralibus est impedimentum a fomite peccali, potestfacere illud objectum sibi prse- et pro corpore corrupto aggravante, sens, ut est in se. saltem in homine existente in puris ^^dum.°° Ad secundum, dicitur quod naturalibus, actus voluntatis neces- LIBRI III.
sario sequitur actum intellectus, cum in illo non sit impedimentum. El cum voluntas hominis existen- tis in puris naturalibus sit magis,vel saltem non minus libera quam modo est, non erit de ratione libertatis vo- luntatis quod non moveatur necessa- rio ad actum suum; tum quia si actus voluntatis non necessario sequitur actum intellectus, tunc Deus posset videri ab intellectu clare, et non di- ligi a voluntate, quod falsum est; tum quia voluntas non potest aliter eligere, nisi quia intelleclus potest aliter sententiare, quod non esset, nisi actus voluntatis neccssario se- quitur acLum intellectus. 12. Secundo sic, quod non sit habitus