veritalis, aut exponit Scripturam obscuram per Scripturam manifesscripiura tam. Quemadmodum dicit Auguslide Civit. Dciy cap. 19. exillud Gcnes. de divisione et quod Scriptura sacra non includat aliquam impossibilitatem, quod non est scire contenta in ea esse deter- minate vera. Ideo dico quod majores, ut Doctores, si sciant exponere unum locum ScripturcC per alium, uQa expo- j j nenda IIUS H. ner aliam, vel ralio-' pOUeUS °^°'- distinclione Angelorum bonorum a et solvere argumenta, quod debent nmVis, et dioisit Deus i?ilcr leiiebras scire majores, non tamen habent et lucem; et vocavit lucem, diem; majorem cerlitudinem simpliciter, teuebras vero noctem. Divinus ser- nec deduclionem demonstrativam mo, inquil Auguslinus, cum in ob- simpliciter ex causa, et ideo dico scuro loco intellifjitur, vel attesta- quod nec propter hoc scientiam haiione rerum manifestanimyVel aliis bent.
locis minime dubiis asseritur. Aut exponit Scripturam sacram addendo alia consona secundum rationem. Si vero exponat Scripturam obscu- ram quasi per manifestam, non po- test habere majorem cerliludinem de Scriptura cxposita, quam de Scriptura exponente, sicut non po- terit essemajor cerlitudo de scienlia subalternataquam de subalternante. Quae autem sit certitudo Scripturcje exponentis, dictum est, quoniam non habet principia nota ex tern)i- SCIIOLIUM V.
Apostolos accepisse & Deo noUtiam, qua ila certo el firmiter assenserunt omnibus revelatis, sicut nos principiis vel conclusionibus demons- tratis, ila quoJ non poluerinl dubitare, videlur quod fuorit fiiics, sed perfeciissinna. Et ila senlire vicletur Doctor, quia" forte habuerunt evidentiam de alteslanle, quae non repugnat fidei; vide in Oxon. Scholium hlc num. 17. El resolvil quaestioncm, fidem el scienliam proprie dictam, repugnare de eodem, quia haec petit evidentiam objecti, et ilia inevidentiam.
De tertio, dico quod omnem effec- 21.
nis, nec suaprincipia in per se nota tum potest Deus facere sine causa reducit, sicut nec Scriptura expo- secunda effectiva, quare ut objecsita, sed tanlum assenlio Scripturce tum potest faccre certitudinem, exponenti sicut Scripturffi exposilffi, quoe includit aliquam evidentiam, quffi obscurior est; et ideo per ta- Deus potest facere illam certitudilem expositionem non acquirilur nem cum evidentia, et sine evidenscicntia, sed tantum fides. tia illius causae, quai nata estcau- Si vero exponat Scripturam ad- sare illam evidentiam. Unde tantam dendo aliqua per majorem vel mino- certitudinem de Theologicis in alirem syllogismi de conclusione, non quibus creavit, ut in Aposlolis, majorem habebit certiludinemquam quod non potuerunt dubitare; et de pra^missa, quae si non fuerit sci- illorum cognitio respectu fidei in ta, sed tantum credita, aut probabi- nobis polest dici scientia, vel magis lis, nec conclusio erit scila. Si vero intelleclus principiorum. Non enim schoiastfci geiat solvere, et defendere contra potuerunt non assentire creditis, scieniiam impios Scripturam sacram, non sicut nec ego principiis demonstrapropter hoc acquiritur scientia, tionum, ita quod ista cognitione quia hoc non est nisi defendere, stante, impossibile erat iilos dubi- Theologi bobent?
DIST. XXIV. QUiESTIO UNIC.
Apostoli r.on potue nint dubi- Inre Je re* bus fldei.
ReBolutio Doctoris.
Ad arg. 1. pro opin. D.Thomse.
tare, et talis scientia erat in monti- bus, scilicet in Apostolis, et tantum assensum habuerunt, quod non poluerunt dubitare; et ideo certio- res et firmiores fuerunt ad susti- nendum passiones, quam si de cre- dibilibus scientiam demonstrativam habuissent. Et iste habitus certior fuit fide, et dicilur aliquo modo scientia, scilicet media interscien- tiam proprie dictam et fidem, quia habet certitudinem aliquo modo majorem quam fides in nobis, in- quantum excludit omnem motum quemcumque subreptitium de con- trario fidei. Per hoc convenit in cerlitudiue cum scientia, in qua scientia determinatur de necessitate ad unum, ita quod non potest judi- care oppositum; hujusmodi forte fuit fides infusa majorum, qui primo Ecclesiam fundabant.
Dico ergo breviter ad quaestio- nem, quod de creditis revelalis non potest viator habere scientiam pro- prie diclam de eisdem. Quod patet, primo ex parte revelatorum, quia cum fide non potest stare apprehen- sio terminorum in particulari dis- tincta, quiatuncnon essent credibi- lia. Secundo patet ex parte impossi- bilitatis habituum, nam ad scien- tiam proprie dictam requiritur evidenlia objecti; evidentia autem objecti repugnat fidei, quae est de non visis; ideo dico quod scientia et fides non possunt simul esse in eodem, et hoc respectu ejusdem.
Ad primum argumentum prima3 opinionis, quando arguitur quod subalternata scientia inquantum hu- jusmodi, estscientia, et ut sic, cre- dil el supponit principia demons- traliva in alia scientia, dico quod ex hoc bene concluditur quod est scien- tia proprie dicta, quia reducit suas conclusiones ad principia, tamen probata in alia scientia. Sed haec scientia TheoIogicB non potest dedu- cere conclusiones, et sua principia ad illa a quibus demonstratur; non enim potestaliquis facere sibi scien- tiam, nisi cognoscens illa principia prima, et talis nullus est nisi com- prehensor.
Ad secundum, dicendum quod non sequitur quod Perspectivus, etc. Perspectivus enim non est sciens nisi sit Geometer, quia Per- spectiva non est scientia, nisi cause- tur ab objecto, vel a principio a quo deducitur, et ideo cum depen- deat a Geometria secundum princi- pia sua, non erit Perspectiva scien- tia, nisi causetur a Geometria, et ideo nullus est Perspectivus, ut sciens eam, sed ut credens eam tantum, nisi causetur notitia princi- piorum in illo, in superiori scientia.
Ad tertium, dicendum quod in- duclio potest accipi dupliciter: Uno modo, ut est species argumenti; alio modo pro acceptatione singula- rium a sensu. Primo modo acci- piendo induciio7iem, nunquam ali- quodprincipium notumex terminis cognoscitur per inductionem, quia talis principii non sunt principia priora, sed tamen noscitur ex termi- nis. Unde haec universalis: Omne totum est majus suapajie, est primo et per se nota; nec assentio illi, quia assentio huic: IJoc totum est majus suapartCy ideo quando assen- titur alicui primo principio, non assentitur illi per inductionem, islo modo sumendo inductionem, Sed secundo modo induclio est necessasecuQ- dum.
Ad tertiuiD. inductio est duplex.
Principium eet terminis Qotum,QOii cogQoscitur iQductioQe.
LIBRI III.
8unt, et defendere res (idei, hahere alium habi- tumafide, quem negat essc infusum, est ergo habitus acquisitus Theologiaj. Vide eum in Oxon. hic nura. 20.
Ad illud, quod adducilur pro se- 24. cunda opinione, dicendum quod ^'|j^p^"- habitus ille non est in aliquo lu- mine; non enim principia hujus cognoscuntur ex terminis nolis a nobis, nec deducuntur ex aliis principiis nolis. Unde quod dicit Augustinus, qui non • crediderint Scripturis sacris, laborenl oraiidOy ut intelligant, hoc est necessarium, ut scilicet videre possint concor- diam cum aliis in Scriptura, et solu- tiones eorum quse objiciunlur, et ideo non oportet ponere istum habi- tum in alio lumine; et sic arguitur, quod raliones non deducuntur ex evidentibus, quia principia prima Istius nonapprehenduntur, nec ter- mini.
Ad primum principale, dicendum au arg. ia quod Thomas aliud vidit, et aliud ^'^^'u^^g^. *^ credidit, secundum Gregorium, hom. 26. in Evangelia: Hominem vidity el Demn credens, confessus est, cum dixit: Deus meus^ et Do- minus meus.
Ad illud, quod arguitur contra^^^^^"°- ria ad cognitionem priucipiorum, quatenus est necessaria ad apprehensionem terminorum. Sensus enimfacitad notitiam terminorum, et licet tunc fuerit falsus, inlellectus tamen cognoscit principium, et est de eo. Unde per inductionem, islo modo accipiendo eam, cognoscitur principium, quia accipiendo per sensum singularia, attrahit inlellectus universale, et cognoscit terminos, ex qua notitia principium cognoscilur, non tamen assentiendo perintellectum, quia aliquid senti- tur per sensum.
Et cum dicuntquod sufficit principia esse aliqualiter nola, dico quod oportet esse omnino ex termi- nis non confuse cognitis, quamvis in aliqua scientia, puta subalter- nata, non nisi ex terminis confuse notis principia sunt per se nota, vel saltem cognoscuntur ex terminis confuse notis, ita quod non sit necesse scire definilionem termini. Unde omnis scientia partialis prce- cedens Metaphysicam ordine doc- trinee, sic habet cognoscere sua principia ex cognitione confusa ter- minorum, sed post scientiam Metaphysicae cognoscuntur definitiones terminorum in scientiis particulari- hoc quod Apostoli viderunt Jesum ^^^o.tou^ bus, et principia eorum probantur crucifixum, dico quod habuerunt ^deraoi^ per principia Metaphysica^. Et hoc quilibet unam fidem, quae est om- ^^crudfi- est quod vult Avicenna in primo nium crcdibilium, non tamen ha- Metaphys. sux, cap. 3. quod ordo buerunt fidemde hoc, scilicetye5?^/n hujusscientiffi est, ut discatur post ^^^^ crucifixum. Sed tamen, si non scientias naturales et disciplinatio- fuisset evidens, habuissent fidem ad hoc credendum, et ideo quando viderunt Jesum crucifixum, non asseruerunt per fidem, nec post quando recogitabant, habuerunt fidem de hoc. Ad aliud, dicendum quod quando ^d lernes, cum tamen principia iterum habeant probari per eam.
SCDOLIUM VI.
Solvit argumenta pro Henpico posila num. 7. Ad primum admittit eos, qui explicare pos- DIST. XXIV. QU^STIO UNICA.
tiam. Si effectUS 8UDt iocompoBsibiles, et causffi in causaDdo.
AJ qiiar- tum.
Ad quin- tum.
Ad SGX- tum.
causata sunt incompossibilia, opor- tet quod vel causae sint incompossi- biles, ita quod una destruit aliam, vel una facit quod alia non causet, si sit fortior, ita quod impossibile sit quod ambee causent; et sic est in proposito de demonstratione et syl- logismo dialeclico.
Ad aliud quod arguitur, quod habens Theologiam non amittit fidem, dicendum secundum prae- dicta, quod licet habeat habitum distinctum a fide infusa, non tamen proprie scientiam, ut prius patet.
Ad ah'ud, quando dicitur quod sicut in lumine naturali potest ha- beri scienlia; ergo in lumine super- naturali scientia potest haberi de objecto supernaturali. Dicendum quod sicut naturale lumen perfecte potest facere scientiam de objecto sibi proposito, sic lumen perfectum supernaturale de objecto sibi propo- sito, potest sibi facere scientiam perfectiorem, et hujusmodi est lu- men gloriae; ergo, etc.
Ad aliud, dicendum quod conclu- dit de Apostolis, quia potuerunt habere majorem certitudinem Deo loquente eis intellectualiter cum impossibilitate ad dubitationem, ita quod habuerunt firmiorem assen- sum excludentem dubitationem et possibilitatem dubitandi, non aliqua ex industria naturalis ingenii, sive evidentiaobjecti.
Ad ultimum, quando arguitur Ad^uUi- quod propria principia fidei et. Theologiae, quae cum sint pura necessaria, sunt evidentia ex termi- nis, dico quod verum est potenti cognoscere terminos, non autem non concipienti illos distincte. Nos autem non concipimus illos nisi tantum in universali, non autem secundum rationes eorum proprias, ut sunt termini articulorum fidei. Unde istum terminum iriiius^ con- cipimus, ut est abstractum in trini- tate numerorum vel aliorum; sic autem nonest terminus hujus pro- positionis immediate, Deus est iri- nus el unus; et ideo non concipimus terminos istorum principiorum, sed inter alios terminos inclusos in istis. Unde istos terminos nec clare, nec aliquo modo cognoscimus in parti- culari, sed tantum in universali, inquantum alios terminos cognosci- mus.
LIBRI III DISTINCTIO XXV.
mum.
SecuQdum.
QUiESTlO UNICA.
An anie Christi adventttm fiiit eadem fides necessaria ad salutem, qux post ejus adventum, et an de eisdem cre- dibUibus, quae credit Ecclesia?
1, Quod non, quia non fuerunt tunc Arg. pri- eadem revelata quae nunc.
Item, non fuit necessarium hujus- modi credere, quod Angelus non cognovit, quia intelleclus Angeli excedit intellectum hominis; sed Ephes. 3. Angeli non cognoverunt in lege veteri Incarnationem. Item, Isai. 63. queerunt Angeli: Quis est iste, qui venit de Edom.
Item, ad perfectam obedientiam sufficit iniplere, quee prcccipiuntur curn promptitude implcndi alia §i prsecipiantur; igitur ad perfectam fidem sufficit credere istis proposi- tis, ut credibilia, cum promptitudine ad credendnm alia quando propo- nuntur.
Contra, eadem erant ab eis desi- deranda, et omnia diligibilia ex charitate, qutB a nobis; igitur lene- bantur habere fidem respectu om- nium, respectu quorum modo habe- Tertium.
Kalio ad opposit.
lur, quia charitas non perficit sine fide.
SCHOLIUM I.
Ponendam osse fidem infusam in intelieciu, sicul poniiurcbarilas infusa in voluntate. Hasc est de fide, abstrahendo an sit aclus ve! babi- tus. Quidam tamen putant aliquem posse sal- vari cum nolitia tantum naturali, de quo vide in Oxon. Scbolium hlc, num. 2. et dist. 23. num. Kk. Pro omni slalu adullus (enetur ad ac- lum fidei, elsi tempus non sit certum, quando hoc praeceptum iigat. Objectum bujus actus sunt pr.Tcipue articuli Symboli. Dividil Symbo- lum in arlicuios. Quod vcro Symboium ab Apostolis composilum fucrit, tenet Auguslinus de fideel operibus 9. Ambros, Epistola 81. et serm. 38. Cassian. dc Incarnatione iib. (5. cap. 3. 4. Hieron. Epist. 61. vide in Oxon. Scbolium btc Dum. 6.
Respondeo ad quaestionem: Pri- ^ mo videndum qua3 fides sit necessa- Dandam ria ad salutem hominis pro omni ^fofuf^^^^ tompore, nbi dico quod talis fides est infusa, quia sicut anima non potest esse accepta a Deo, nisi voluntas ornata sit secundum habi- tum charitatis supernaturalem, ita ctiam nisi inlellcctus ornetur secun- dum habitum supernaturalem; et prius naturaliter ordinatur et per- ficitur potentia prior naturaliter, scilicet intellectus, et primus habi- tus intellectus supernaturalis debet esse fides, cum sit medium quo aliquis determinate assentit veritati. Ideo sicut Deus dedit charitatem voluntati ad animam sic perficien- dam, sic fidem dedit intellectui, DIST. XXV. QI.ESTIO UNIC.
Charita8 in ▼ianoD stat sine fide.
* Supra d.
ActuB fidei qnaDdo fit Decessarius.
Divisio quia quando perficit animam, per- ficit totum. Unde modo de faclo non perficit animam charitate, nisi perficiat intellectum fide, licet non sit dispositio necessaria ad charita- tem, sicut patet in patria, ubi est charitas sine fide; non tamen est necessarium fidem infusam esse, sicut dixi prius, nec propter actum secundum, nec propter actum pri- mum, sed est tanlum creditum. Probatio: Fides infusa non est ne- cessaria ad determinate dicendum verum, vel assentiendum credibili- bus, sicut patet supra, licet ad or- nandumanimam in actu primo, et adcausandum aliquem gradum in actu secundo, utprius dictum est '.
Secundo videndum est an actus fidei sit necessarius pro omni statu? Dico quod sicut actus virtutum mo- iralium fuerunt necessarii, sicut aclus pra3cepti affirmativi, eo quod obligant semper, licet non ad sem- per, sic magis actus virtutum Theo- logicarum. Non enim actus virtutis moralis tendit in finem ultimum, nisi per actum virlutis Theologicae, ideo in omni habente usum rationis, positis circumstantiis debilis, quae debent requiri tempore congruo, etc. necessarius fuit quandoque inesse actus fidei.
Sed quomodo, et quando fuit ne- cessarius? Dico quod modo licet omnia in Scriptura sint credenda, nec aliquod potest negari pertina- citer sine haeresi, tamen illa sunt preecipua, quae exprimunturin Sym- bolo Apostolorum, ubi sunt articuli quatuordecim, ex quibus seplem pertinent ad divinitatem, el totidem ad humanitatem.
De primis septem: Primus arliculus pertmet ad essentiam; tres alii symbou ad tres personas; alii tres ad opera articuioa. tria secundum creationem, gratifica- tionem et glorificationem; alii sep- tem sunt incarnatio, passio, resur- rectio, etc.
Sed quae necessitas modo habere 4^ actus circa isla omnia, vel aliquod islorum?Dico quod habere actum implicitum circa hoc, necessarium estomnibus adultis et parvulis, hoc est habere habitum infusum, quo creditur illis, quando exprimuntur; quandoque vero actus est circa illa partim implicite, partim explicile. Terlius actus est omnia crederedis- tincte. Primum est necessarium, sed non sufficit nisi parvulis. Secundus necessarius est adullis, quod aliquid explicitecredant; non autem opor- infenores tet omnia concipi dislmcte a sim- quid cre- plicibus, sed sufficit confiteri quod be^or, et" Ecclesia credit. Ideo communitas ToTa^a^-^ Ecclesiae modernae tenetur habere ^^^' habitum fidei, et tenetur habere actum aliquo modo explicitum circa aliquot articulos, maxime circa hu- manitatem, quae sunt intelligibiliain universali, et facilia. Sed majores in ADmajores Ecclesia tenentur omnia credere ex- credere plicite, quia debentdocere minores, "^*^*®' ut ait D. Augustinus 14. de Trinit. c. I. ideo ipsi tenentur scire illa, quae sunt credenda, et habere actus circa illapro tempore, et docere simpli- ces, ut possint capere.
Conlra, si simplices non tenentur 5. explicitecredere omnia, non tenen- objectio i. tur errorem vitare, quia non potest scire hoc esse haeresim, nisi sciat oppositum.
Item, si tenetur credere doctori, sccuuda. si doceat eum haoresim, tenetur illi assenlire.
LIBM III.
Terlia.
Resp. ad arg. i.
Ilem, quod non omnes articulos tenelur aliquis explicite credere, quia non magis tenetur unus quam alius, nisi ad plus se obliget; sed nullus se obligat ad plura creden- dum quam alius.
Ad primum, dicendum quod sim- plex tenetur vilare omnem errorem circa omnia, quse credenda sunt in Ecclesia, et quae conlinentur in Canone BiblicE, sicut patet in aliis moralibus; tenetur enim quilibet cavere omne peccatum mortale, lamen non tenetur scire omnia peccata mortalia, quia maximi vix sciunt, ct hoc, cum sint opiniones de aliquibus, an sint peccata morta- lia, an non; sic licet non quilibet tenetur explicite scire omnia credi- bilia, tamen tenetur vitare errorem. Unde circa illa quse praedicantur in Ecclesia communiter non sunt opi- niones, et si simplex potest illud apprehendere, tenetur explicite illud credere. g^ Ad aliud, dicendum quod si aliqua Ad «ecun- dc novo proponuutuT ab aliquo, qui NiiiTie- tenet vicem doctoris, non tenetur °flde"ni^*^ quis assenlire, sed tenetur neutri id^i^n**at P^^^'^' assentire, sed prius tenetur ' consulere Ecclesiam, et sic errorem vitare, quia vel intelligit hoc, et tunc tenetur vitare errorem; vel non intelligit, et tunc tenetur neutri parti assentire, quousque illud Ecclesia praFidicaverit. Similiter est in moralibus, non tenetur assentire hoc esse peccatum, nec esse lici- tum, quousque Ecclesia dixerit, si ibi sint opiniones, sed debet se tenere in communi. Sed ubi una opinio dicit aliquid esse peccatum mortale, et alia opinio dicit quod non est peccatum, est difficile.
Ad aliud, majores in Ecclesia Adierti- obligant se ad plura ex hoc, quod accipiunt sibi statum alios illumi- nare et docere.
SCHOLIUM II.
Fides implicita Chrisli fuit necessaria omnt tempore, Act. 4. Nec enim aliud nomen est sub cctlo dalum hominibus, in quo oporleat nos salvos fieri. Est communis, et habetur ex cap. 3. 4. et 5. ad RomaD. ad Galat. 2. et i. Corinth. 10. At Gdea explicita Cbristi ante Evangelium non fuit necessaria; Augusl. 19. coDira Faust. cap. 14. fuit tamen post Evaageiii promulgationem • esi 3ontra Soto el Veg. citatos, sed tenet D Thom. hlc, quaB3t2. art. 2. Gabr. qujeat. unica art. 2. Sed muiti putant (ubi est invincibilis ignoranlia) sufficere fldem Christi implicitam, pro quo plures citafi in Oxon. in Scholio btc Dum. 9. Doctor explicat dod esse idem credi- bile: Chhstus nascetur, ct Christus natus est, et quomodo isla maleriaiiler sunt idero.
7.
7.
Sed tenebanturne antiqui habere fidem circa ista? Dicit Magister quod non fuit unquam aliquis sal- vus, nisi in fide mediatoris, qui est caput Ecclesiae, et nullus salvatur sine capite. Sed ista credulitas de Fidcs mc- mediatore potest esse explicita sic, impiidta quod ipse est Deus et homo, et talis Iaria°anic persona, et sic natus et passus, etc. ^hu^' et sic credere explicite non fuit ne- cessarium, sed implicile credere quod aliquis est mediator indis- tincte, sive sit homo, sive Deus, vel alius quisquam. Secundum hoc ne- cessarium fuit semper credere me- diatorem necessarium, non autem quae persona esset, nec quis modus salisfaciendi; et qui erant in lege Mosaica, magis tenebantur credere quam prcBcedentes. Et antiqui te- nentur habere actum ad quem incli- nat habitus, et qui per doctrinam exprimitur a majoribus, qui habent doctrinam a Deo immediate fere; et DIST. XXV. QUiESTIO UNIC.
tunc majores tenentur audire illos, et tunc tenentur illi ad hoc creden- dum. Sed non ilaexplicite teneban- tur docere, sicut modo docemur, quia non habuerunt fidem ita ex- pressam, vel non habuerunt sic immediate a Deo, nec proinde te- nenlur expresse docere, et ideo non tenenlur alii quaecumque horum posila ista distinctione credere sicut nos.
Sed fuitne fides Patrum (si fuerat in eis) circa hoc quod Christiis esset moriitmis, de eodem credibili, de quo noslra fides? g Aliqui dicunt quod idem verum, An fides 6t eadem proposifio est: Christus ▼et*^Test. fif^itmorititrus^ et de eodem credi- codem de ^"^' ^^ ^^^ uostra fidcs. AHi dicunt quo no8- quod idcn] verum est, et eadem propositio: Christus fuit moriturus, et modo est mortuus, quia eorum- dem extremorum eadem est unio; hic sunt eadcm extrema, scilicet Christus et mors; tamen credo quod hoc non est verum secundum Logicam. Unde non est de eodem credibili, q»iia hcec vera est modo: Christus est natuSy hcec est falsa: Christusest uasciturus; ideo non est eadem complexio, quia eadem com- plexio non est vera et falsa. Cum igitur Abraham credidit secundum, nos primum, non credimus idem, quia non est eadem propositio: Christus est nasciturus, et Christus est natus; et sicut propositio de preesenti, de praeterito et futuro non esteadem, nec idem objectum cre- dibile formaliter.
Item, hcBC est necessaria: Chris- tus est natus, quod est de praeterito, et haec fuit tunc contingens: Chris- tusest nascituruSj et ideo noslrum credere est de necessario, istorum autem de contingente. Ideo non est idem credibile, cum eadem propo- sitio non sit simul necessaria et eontingens; tamen est de eodem materialiter, quia extrema istarum complexionum eadem sunt. Unde possumus in hoc verbo est^ ut ter- tium adjacens, concipere significa- tum, vel unionem sine modo consi- derandi illius verbi, scilicet praete- chrmus riti vel futuri, quia unio extremo- °e*t*n\\"Jg' rum potest concipi, scilicet signi-.|||»^»?^^^ ficatum huius verbi est, ut est teriaiiier, terlium adjacenssine modo conside- do? randi, scilicet temporis. Unde acci- piendo in se, et concipiendo compo- sitionem, non solum abstrahendo ab omni modo significandi, sed abstra- hendo ab omni ordine ad tempus. Sic de eodem est fides nostra, et istorum, quiapro eodem potuerunt concipere: Christus est nascilurus, tamen quia respectus consequentes sunt alii, ideo complexiones sunt alise formaliter per comparationem ad tempus praeteritum et fulurum.
Ad primum, licet Deus daret habi- 9. tum credendi, non assentiret quis Ad i. arcreditis, nisi doceretur immediate cipaie. fi. a Deo, vel ab Ecclesia; habitus fadtassen- enim scientiee inclinat ad objectum, doctore?et quia causatur ex evidentia objecti; <i"*^« • sic non est hic, quia habitus non includit objectum. Et ideo oportet habere doctorem, qui suppleat vi- cem objecti, ut patet in baptizato de novo, et non edocto, qui etsi appre- hendat mori et resurr/erey et faciat compositionem, non assentit quod sitpossibile, nisi doceatur.
Ad aliud non valet, cum Angeli Ad secun- L dum.
omnes non possint cognoscere om- nianaturaliter, quae homo superna- LIBRI iri.
ADgeli.
turaliter, lamen Deus secundum Maria fuit ordinem quandoque revelat. Tamen pius quam credo quod beata Virgo luit illumi- nata de aliquibus, de quibus non illuminatur Angelus, et tunc tenetur credere; sed minores distincte non sciverunt, ideo non tenebanlur dis- tincte credere.
Ad aliud, non tenetur credere, nisi propositum per doctrinam, ve- rum est; sed secundum aliquos, omnia dicebantur tunc qucE nunc.
Si quaeratur, quid sit subjeclum fidei? Patet responsio, quod intel- lectus est subjectum ejus, quiaper- feclio prirha ipsius intcllectus est fides.
Si dicas, tunc crederet quis sine voluntate, et sic voluntas non erit causa aliquo modo, quod est contra Augustinum tract. 26. in Joan. Quia credere non potesl nisi volens, dico quod habitus scientiae non inclinat ad assensum, nisi sit evidentia Ad ler- tium.
sioc doc- tore.
NoD suffi- obiecti, qu3e habetur aliunde. IIic iufususad aulcm, ct si objcctum proponitur, non est habitus infusus sumciens ad assentiendum objecto, nisi sit habi- tus acquisitus per doctrinam, vel doceatur a Deo, et in talibus homo non assentit nisi volens, quia per- suasio cogit intellectum suum, ideo respectu fidei acquisita^ estvoluntas causaaliquo modo.
Sed quid de Deo? Dico quod potest causare assensum certum in intellectu, et si intellectus sit certus quod Deus causavit istum conceptum in se, non est in potes- tate ejus ut dissenliat revelato, ta- men est in potestate voluntatis ut intellectus consideret hoc quando- que, ct potest impedire ne conside- ret.
SCHOLIUM in.
Putat Doctor, ut quis per habitum fidei eli- ciut actum, noncsse necessariurn aclum voIuq- talis (sailem supernaturaiem) neque habilum lalem; primo, quia potest quis opinari sine his; secundo, nou sunt alii habitus infusi vo- luntatis, nisi churitas el spes, et bi non praece- dunl fidem. Adde quod crediraus Romam et Jenisalera esse sinc actu, vel habilu voluntatis. Item, daemones credunl sine ulla pia affectione in volunlate. Conlra hoc objiciuntur mulla, pro quorum solutione vide in Oxon. Scboiium hlc quaDst. 2. num. 2. et Doctores ibi post litu- Jum quapslionis citatos pro hujus rei solutione. Aliud hlc ait Doctor, volunlatera non posse imperare inlellectui ut assentiat sine ulla ra- lione. Est contra Cajet. i. 2. quaest. 65. art. 4. Sed manifeste verum, alioquin posset voluntas tollere omnem raelum et tristitiam imperando inteliectui, ut proponat nullum esse horum cuasam, et semper deleclari jubendo ut propo- nantur delectationis causas, etsi in rei verilate non sint; item, possetsine ulla ratione tollere orane dubium. Tertio, est conlra Aristotelem 2. de Anima texl. 65. ubi ait, posse nos phan» tasiari quodlibet, non tamen opinari. Quod hlc ail in fine, fidem augeri actibus nostris, sed non adibus fidei, intelligendum est de actibus fidei praecedentis charitatem, si praecedit, vel alias informis, quia subdit actum relatum ad aug- mentum fidei illam augeri, etsi actus ipsius fidei sii5 referantur per charitalem (ad hanc cnira speclal hujusmodi relatio) augebunt, sicul actus aliarum virtutum.
Sed si fides est in intellectu, re- n quiriturnealiquis habitus superna- o. Thom. turalis in voluntate? Dicitur quod /"^^^1. sic, quia quando actus perfectus ^- ^- *• dependet a duobus principiis, opor- tet illa principia perfecta esse. Assensus autem intellectus per fidem, est actus supernaturalis, et dependet ab intellectu et voluntate, quia ad hoc quod aliquis credat, oportet quod concurrat actus volun- tatis, cum secundum Augustinum ut proxime citatum: Cceiera potesi homo 7iolenSj credere autem non nisi volens.
DIST. XXV. QUiESTIO UNICA.
Contra, habitus supernaturalis in voluntate non ponitur, nisi spes vel charitas; sed fides infusa potest manere sine charitate informis, nec requiritur alius habitus supernaturalis in voluntate, quia voluntas potest habere causalitatem suam respectu actus credendi ex fide acquisita.
ppinari Item, si intcllectus habet habitum sinehabitu opinionis potest opmari, hcet volunuie. tas non habeat habitum; igitur si habet fidem acquisitam, quam potest habere sine habitu supernaturali in voluntate, et similiter infusam, potest credere sine habitu in voluntate.
j2. Ad argumentum, dico quod a voiuntas voluntatc non movetur, sicut a "acer^e^ad^ <^ausa immcdiatc supplente vicem d^^ suradt <^bj^^tij nam non possum credere quodvo- jyiij^i ipsi ut gi dicat mihi voluntas, luoiaB non r 7 7 conira mo- credo quod hsec astra sunt paria; ideo certum est quod voluntas nec sic movet sine objecto. Non potest movere me ad videndum sine oculo, nec sine causa potest movere ad actum alterius potentiae^ et dico quod ci^edibilia movent aliquo modo quandoque ex fide infusa; unde posita fide acquisita, non est volun- las necessaria. Habila enim appre- hensione terminorum, et facta com- positione et fide acquisita, quam causat voUintas, et fide infusa in- clinante, non virtute objecti, sed virtute voluntatis habet intellectus, unde credibilia moveant ad actum credendi. Dices, non sufficit tamen, sed cum fide acquisita et infusa, voluntas movet ad actum. Dico quod sufficit quod non contra mo- veat contra fidem acquisitam. Ad illud, quod soiet objici de in- ToM. XXIII.
Tea.
ToM. XXIII.
Tea.
slrumento, si virlus motiva potest agere perfectius cum cultello acuto quam cum obtuso, igitur alia vir- tus requiritur cum virtute motiva in quantum agit cum uno et cum alio, non sequilur; ita enim volun- tas potest imperare actum perfec- tum perfecti objecti, sicut actum imperfectum imperfecti objecti, sine aliquo addito in ipsa.
Dices, in principali movente re- quiritur aliquid, ut actio sit perfec- tior; igitur et secundo modo mo- vente, quse instrumenlalis est. Dico quod minor est falsa; non enim omne agens secundum est instru- mentale agens. Similiter iicet in diversis instrumentis vel causis se- cundis sunt diversee disposiliones, non tamen oportet in principali agente differentem esse perfectio- nem.
Sed quaeritur de unitate fidei, 13. an sit unus habitus? Dico quod ob- ^°-^® ^^®* 1 unitas, va-