Utrum inimici si?it diligendi ex cha- ritate?
I Circa dislinctionem trigesimam ArgumeDt. queeritur: Uirum necessarium sit primum. cliligere inimicum ex charitate?
Quod non, Auguslinus in EnchiridiOy cap. H. et habetur in littera: Non est tantse, etc.
Item, Matth. 25. Dictum est anti- quisy odio habebis inimicum. Sed eadem sunt praecepta moralia in nova lege et antiqua, et non alia, secundum Glos. 3. Reg. 2. super illud: Fecit quoque mare. Et de- cem preeceptis in lege omnia, quas facere debemuSy expressit; igitur cum nos non aliter teneamur ad praeceptum, quam illi,etipsi ad hoc non tenebanlur, igitur.
Item, LucseQ. dicit Glossa: Dili' gere inimicum est perfectorumy non parvorum; igitur hoc non est de necessitate salutis. Unde Augusti- nus super illud Psalm. 118. Revela oculos meos. Mirabile amicum diligerey mirabilius tamen diligere inimicum; nuUus autem tenetur ad mirabiliora. 2. Item,Lucfie 10. quaerit legisperitus, Qaartnm. qnis est proximus meuSy et dicit Tertium.
Quintum.
quod iste qui facit misericordiam^ et iste est diligendus; unde et ibi- dem dicit Dominus, ettufac simili' ter. Sed inimicusnon est hujusmodi, quianon facit misericordiam; igitur, etc.
Item, in contrariis tenet conse- quentia in seipsis, ex 2. Topic. Amico autem oportet benefacere; igitur inimico malefacere; igitur non diligere.
Item, hoc videtur naturae repu- sextum. gnare. Unde hocest naturale in om- nibus aliis, quod nociva et inimica naturae odiuntur; igitur sic erit in voluntate.
Contra, Matth. 5. Diligite inimi- contra. cos vestros. Dicitur hoc esse consi- lium.
Ibidem etiam dicitur: Si amicos tantum ditexeritisy quam mercedem habebilis? Item, Mattheei 18. Chris- tus dixit Petro: Dimitle usque ad sepluagies septies.
Item, Malth. IS. ubi legitur Domi- num misisse servum nequam in carcerem, quia non est misertus conservo suo, et tandem dicit ibi- dem: Sic faciet Pater meus coelestisy etc.
SCHOLIUM I.
Primum dictum, inimicus qua talis non est diligendus, quia malus, positive habens babi- tuin vitiosum odii. Secundum, qua bomo dilec- tione habituali diligendus est, potest tamen non diligi actu. Tertium, non debeo nolie ini- mico amare Deum in se, vel sibi, sed neque LIBRI III.
LIBRI III.
teneor ista sibi vslle posili?e, absolute, id est, efficaciter, sed lantum si Deo ita placueril, et non est necesse explicite ponere talem condi* tionem, quia inclusa est in omni petitione or- dinate facta Deo. Quartum, bona corporis, et externa possumus velle ot nolle proximo et ioimico, prout ei, secundum Deum magis ex- pedit.
3- Dicendum quod inimicus dupliciqaa laiis ter Dolest cousideran, vel ut inimiligendus. cus, vcl ut homo. Primo modo, in- quanlum hujusmodi, malusesl, non tanlum privatione boni moris, sed ex habitu vitioso conlrario positive. Sicut injustus non tantum dicitur, qui caret habitu justitise, sed qui habet habitum justitice contrarium, elicitum ex actibus contrariis. Ita cum amicitia respiciat bonum virtu- tis in amato conveniens bono virtu- tis in amante, et ex hoc fit dilectio, ita inimicilia dicit proprie habitum causatum ex actibus contrariis, sci- licet odii, propter bonum virtutis in eo, quem non imitatur. Unde inimi- citia ut hujusmodi, est pessimum vitium, quia optimoe virtuti, scilicet amicitiae, opponitur, et eam privat. Undesic diligere inimicum est dili- gere ejus inimiciliam, et hoc est odire Deum, quia ut sic non debe- mus diligere inimicum. Poteat ioi- Si vero consideretur ut homo, sic homo non possumus loqui de dilectione habi- diiigi ac- ^^^jj ^^^1 actuali. Si de actuali, nec sic tenemur pro semper, nec aliquando habere actum elicilum dileclionis erga inimicum. Convenit enim ex causa justa et licita, ut ex occupatione circa contemplationem, sicut sunt solitarii, nunquam ha- bere actum elicitum circa cognilio- nem aut dileclionem alicujus, nisi solius Dci, et sic possumus non dili- gere actualiter.
Sed utrum possimus habere actum contrarium positivum circa eum,uf odire, vel nolle ei bonum?
Dicendum quod quinque sunt ge- nera bonorum, circa quse diversi- mode estdicendum, scilicet duo in comparatione ad Deum, summum, justum, volendo scilicet eum dili- gere Deum propter se. Secundo, ut summum commodum sibi, et ma- xime volendo sibi Deum. Tertium est bonum vita) et esse. Quartum est bonum corporis, ut castitas, decor, fortitudo. Quintum, bonum tempo- rale, ut prosperitas et divitia^.
Quoad primum et secundum, vi- detur dicendum quod cum debeam ex charitate, non amore privato di- ligere Deum, cavendum erit mihi, ut tantum dilectio mea sit ei ac- cepta, nolendo habere compartici- pem in amando ipsum in se amore justitise, quiavolendo eum sic mihi ex affectione commodi, hoc esset veile privatum, quod Deus vuit ha- bere commune, et per consequens moraliter amare, et non ex chari- tate. Ideo non debeo absolute velle ei talia bona, nec tamen absolufe nolle ei ista, quia absolute velle eum habere Deum carum, vel amare, cujus amorem Deus non ac- ceptat, vel quem non vult habere amicum, sed inimicum, esset inor- dinate velle, quia velle talia alicui, Deo displicet, est potius non amare, sicut vclle Regi alicujus amicitiam, quae sibi finaliter displicet.
Sed de actu posilivo non oportet, quia potest subtrahere se ab actio- nibus, ut nunquam sit necessitas diligendi eum actualiter positive, cum hoc possit etiam circa amicum efficere, ut patet supra *; ideo di- 4.
Quioque geoera bonorum proximo Toleuda.
Quomodo ooD debe- mua abso- lule velle ioiroico Dei aniici- tiam.
D.
* Dittiocl preced. q.
DIST. XXX. QUiESTIO UNIC.
cendum esset, quod non deberet velle alicuiDeum absolute, sed sub conditione, si non displicet Deo se communicare sibi, et sicnon debe- mus absolule velle velnolle inimico illa, sed utrumque sub ista condi- tione, si Deus hoc acceplet, debe- mus velle; si non, non debemus ex charitate velle, ut Deus acceptaret eum, sed ex abundanti hoc orare. Verumtamen aliquando oportet ha- bere aliquos actus elicitos interiores et exteriores ordinantes justum ad diligendum Deum, si habeo curam ejus, sed si non, non teneor. Aliter teneretur ire praedicare, hoc tamen non oportet, quia scio aliam viam possibilem, ideo non teneor abso- lute sibi actu interiori, nec exte- riori. Ubi vero hoc non possetfieri nisi per me, non possum sine pec- cato subtrahere me sibi, ubi incum- bit mihi cura.
Secundo quoad alia bona, et pri- mo quoad duo ultima. dicendum ^^^vlu^et Q^^d positive diligendo eum et pri- vative possemus ei velle ista bona, scilicet temperantiam, sanitatem, vigorem, etc. positive quidem vo- lendo eum converti ad bonum, et emendari. Si autem istis utatur ut ad exercitium malitice suae, possum ei noUe illa, sive velle, ut auferan- tur, quia sic majus bonum volo ei; similiter privative, nolendo eum plus male uti, sive nolendo eum plura mala multiplicare ad majorem damnationem suam.
SCHOLTUM ir.
Nou licel velle mortom inimico, autpeccalori absolute (quia hoc esset velle eum damnari), sed coodttionate, si Deus non decrevit eum salvare, vel si sit muiliplicaturus peccala, iicet ToM. xxni.
Bona cor- poris et eiteroa, DoIIepro ximo ut expedit ei tamen velle mortem ei, qui secundum leges eam meruif, ac persecutori Ecclesiae et Reipu- blicae. Tanjritur hlc quaestio de Tyranno, an scilicet a quolibel occidi possil. El Doctor in Oxon. hic num. 10. negat. Et Concil. Constant. sGss. 15. partem affirmantem damnavit, ut haBreticam. Vide Alens. 3. part. quiBst. 31. ro. 2. arl.2. §i. D. Thom. 2. 2. quajst. 64. art. 3. Cajet. Binnes. Arag. Valentia ibid. dist. 5. qiiasst. 8. part. 3. Vide etiam D. Thom. opusc. de regimine Princip. lib. i. cap. 6. el 2. ad ullim. qu®st. 2. art. 2. ad 5. Doclores commu- niterdistinguunt de Tyranno, invasore et ad- mioistralore.
Sed quoad tertium, scilicet bonum e. vitae, non possumus positive ei Quaodo velle auferri bonum vitae, quia hoc *'morlem nuUo modo esset revocalivum ejus p*^*^*'°"- ad bonum, quia post mortem non est locus emendse, et ideo tantum privative possum sub conditione nolle ei illud bonum, volendo sibi mortem, ut si Deus non decrevit ipsum salvare, nec aliquando habe- re amicum, possum sibi velle mor- tem, et nolle vitam, ne addat pecca- tumpeccatis ad cumulum damnatio- nis ejus. Quod etiam probatur ex inLegenda vita Anastasiae de viro sub Publio, * '^^^^* quae oravit ut si Deus praeyidisset eum in infidelitate sua mansurum, juberetlocum dare culloribus suis.
Videntur tamen alii duo casus, in wors ini- •u II A.. miciappeti quibus possemus velle mortem ini- poteet, Bi mici, non peccando. Namjudex, pu- meruu*"- niendo secundum justitiam, non ^^Teges? peccat mortaliter, nec per conse- quens executor juste exequendo, quia actor elicite potest velle quod judex juste judicavit; igitur licitum est utrique velle mortem inimici. Unde videtur quod possum sibi velle talia mala, quia dignus est talibus.
Item, si sit inimicus publicus Ec- Licet ap- clesiae, vel persecutor, videtur quod mortem possum recte velle mortem ejus, Rli^p^ubiJ* 32 LIBRI III.
cffi, aut quia semper bonum commune prae- ^ru Eccie*." poneudum esl bono particulari, et si *^®' unum alteri repugnat, magis dcbemus velle bonum particulare non esse quam commune, quodabsolute estvolendum, et bonum particulare sibi oppositum absolute nolendum.
Sed malavita hujus impedit cuUum divinum, etest contra bonum communitatis, et sic esset iicitum velle ejus non esse, vei mortem, inquantum est contrarium bono communi, vel inquantum aiiquis est membrum putridum in Ecclesia corrumpens alia.
Judex cum Scd potest dici ad primum de jubet'ieiie' dicc punicnte, quod aliquid est vocrUDi^iosi. lunlarium simpliciter, el per se, sicut volo comedere, etc. aliquid vero est voluntarium ex aliqua causa praecedente simpliciter nolita, et tunc est voluntarium aliquo modo in eo quod prsecessit causaliter, sij5. DDm. lest judex licite velle mortem illius, ^*"* ^^J^Sr^ et similiter executor justiticB, volennum. 21. do scilicet illud propter malum commissum non esse, et ideo velle reum damnari, et sic cum tristitia facere sententiam, et velle mortem. Unde si nihil aliud instat, non vide- tur ordinate volendum, scilicet effundere sanguinem absolute, et ' ideo nec actor, nec judex debet hoc velle absolute, sed cum tristilia, quia magis deberet velle quod bene esset sibi, et quod fecisset bona, quam quod sic moreretur.
Si vero ab inimico crescit Eccle- sia, sicut filii Israel ex oppressione yEgyptiorum, non est propter hoc volenda mors ejus. Quoad aliquos vero, qui sunt membra putrida Ec- clesiae corrumpentia aliquos vel exemplo, vel suggestione, eadera sententia est, quae et de morte ini- mici, quia talis inimicatur virtuoso cuilibet, inquantum est contrarius bono virtutis. Unde vel est vitanda ejus conversatio, vel ab aliis mem- bris ejus separatio procuranda, sci- licet a comfnunitate fidelium, et hoc sub conditione, sicutpraedictum est. Ad primum argumentum princi- pale, dico quod auctoritas ilia in- 8. telligi potest quantum ad bona ex-Adargom.
teriora, sic ut non sunt diligendi inimici, sed creatura in ordine ad Deum. Unde loquendo de bonis temporalibus, tunc non est tantae multitudinis loquendo de bono aeter- no. Vel non intelligitur in tempore necessitatis, sed congruilatis, ita quod distinguitur de casu congruita- tis et necessitalis.
Ad aliud, in tota lege non sciibi- ^^d*um"°" tur: Odio habebis inimicum: sed Ju- Nnnquam . ' Deu« dixit daei dixerunt hoc, quia dictum est eis: aotiquis DuKjes proximum luum sicul tei- micos. psum, et intellexerunt, if/itur odies inimicumyiper locum a contrario ma- le arguente, sicut videtur Christus dicere et docere, Matth. 5. Ego autem dico vobisydiligite inimicum cestrum, non dicif, scriptum esty sed diclum eslantiquis. Quod autem non erat Argomen- praeceptum tantum de dilectione SSJiose^^* amici, patet, quia dilectio talis non '" ^aie?.*^' esset tantum bonum sine dilectione inimici, sicut patet hic Matth. o. Si diligitis illoSy qui vos diligunty quam mercedem habebitis? Unde requiritur ut amplius procedatur ad diligendum inimicum. Unde argu- mentum a contrario sensu non va- let, quia ratio diligendi utrobique est ibi, sicut hic. Sed quando ratio communis est opposita in utroque DIST. XXX. QUiESTlO UNIC.
sensu opposito, tunc valet ex oppo- sita ralione inferre opposilum in consequente.
9. Ad probationem de decem pra3- ceptis, dicitur quod non tenemur de communi lege nisi ad decem pree- cepta, et praeceptum de dilectione inimicorum spectat ad illud: Non occides; et hoc inquantum est pro- hibitum, non inquantum affirmati- vum. Praeterea, alii dicunt quod decem praecepta fuerunt exposita in nova lege, et exponens statuit ea sub praecepto, non tamen hoccredo, sed sicut illud: No7i conciipisces uxorem alterius^ est praeceptum nunc, ita ettunc.
Ad aliud, verum est, quantum ad bona temporalia est mirabile, non quantum ad aelerna, sed tempore necessitatis ad hoc tenetiir. Unde distinguendum est, sicut prius, de bonis temporalibus et aeternis; vel distinguendum est de casu necessi- tatis et congruitalis.
10. Ad aliud, de eo qui fecit miseri- ^*^ium°'' ^^^^^^^ proximo, Christus praesup- omnis in- ponit ex responsione Pharisaei, quod sericordia istc qui fccit miscricordiam, habemu». bat illum, ut proximum, scilicet Samaritanus.Judaeum,licet illa natio habebat Judaeos pro extraneis. Ideo Ad ler- tium.
tunc si habere debet pro proximo omnem, qui indiget necessaria mi- sericordia tua, nam indigens mise- ricordia est proximus, ideo tu fac sibi sicut iste alii indigenti. Unde non ex sola responsione Pharisaei, sed ex hoc quod Christus conclusit: Vade^ et fac simililer^ patet quod omnis indigens misericordia, est proximus.
Ad aliud, quia quando ratio est eadem in utroque antecedente, non tenet locus a contrariis, sicut sequi- tur, albumy ergo coloratnm^%\m\\\leT sequitur, niyrum ergo coloralum^ quia quod est praecise ratio opposi- tionis in contrariis, non est ratio omnis consequentiae, sed solum quando ratio consequentiae opposi- tioni est opposita, ut supra patet; unde consequentia in contrariis te- net, quando illud quod est ratio consequentiae in alio non sit. Hic autem est communis ratio amicitiae in amico etinimico, quia uterque di- ligilur propterDeum.
Ad ultimum, dicendum quod ini- micus diligendus est non sub illa ratione nocivi, et repugnante natu- rae, sed quatenus Dei creatura est, et nostro indiget adjutorio, tanquam proximus.
Ad quio- tum.
Quaodo ratio est eadem in utroque coQtrario, DOQ teoet locu9 a coDtrariis.
Ad sextum.
/ LIBRI 111.
DISTINCTIO XXXI.
DE DURATIONE GHARITATIS Secun- dum.
QUyESTIO UNICA. Ulrum sola charitas manet in patria?
Circa dislinctionem trigesimam *' primam qua^ritur: Utrum,^ola cha- If^m^m.^ ritas non evacuatur in patria, sed manef} Quod non, primcB Corinlh. 13. Cum venerit quod perfectum est\ charitas autem haec est imper- fecta et ex parte, sicut et actus ejus; ergo, etc.
Item, idern habitus est princi- pium ejusdem actus; igitur si ma- nct idem habitus, erit idem actus hic et ibi, et actus seque perfectus; igitursic aliquis erit beatus in via, et eequalis ejus beatitudo hic et in patria.
Item, quod manebil fides in pa- tria, probo, qua^dam creduntur, qua3 nunquam sciuntur, aut viden- tur, sicuthistorise de rebus geslis, ut ait Auguslinus lib. 83. qq. qiissst. 48. igitur talium nunquam potest esse cognitio certior quam sit fides; igitur illa in patria non intelligun- tur, sedtantum creduntur.
Item, quod mancat spes. Ex eo- dem dcsiderio et habitu aliquid fen- ditin fmem cum dislat, et quiescit in eo, cum est prsesens; cum igitur Tertium.
Quartum.
ex habitu spei desideremus bonum divinum, cum est absens, eadem quiescimus in eo per actum tentio- nis, cum est praesens; igitur eodem habitu spei, et principio speramus et tenemus quod sperabamus; igi- tur, etc.
Contra, 1. Corinth. 13. Fides, et spes evacuabuntur, charitas nun-- quam excidit.
SCHOLIUM.
In patria non nianet fides, nec spes. Ei Hebr. II. et I. Corinth. 13. quia ibi essent frustra, manent tamen iu animabus Purgatorii, juxta communem. Vide Patres ad hoc citatos in Oxon. h!c in Schol. num. 2. non tamen repu- gnant visio et tentio fidei et spei, habitualiura, ut constat ex raplu Pauli. Quod vero Paulus videril divinam esseniiam, (ut saepius tenet Doctor,) cst communior sententia Patrum, ut oslendi dicto Scholio. Explicat quomodo chari- tas eadem manet in patria, quia ralio ejus ibi manet cum circumslantiis et perfectionibus, et ideo tripiiciter excedit charitalem viae.
Dico quod omnis ilia virtus eva- cuabitur, cujus inclinafio ad actum est incompossibilis beatitudini pro statu illo in patria, sic est de fide et spe. Probo: Fidesenim est habitus incHnans ad assentiendum vero complexo, cujus evidentia non ap- paret, ideo, ut habetur secundum Apostolum ad Rebr. 11. est arqu- ^'^^^ det- mentum non apparentium, etc. Et est proprie de vero complexo, ut de objecto, quod respicit intelleclus se- cundum portionern superiorem, sci- licet de Deo. Inclinat autem ad as- 2.
DIST. XXXI. QUiESTJO UNIC.
sentiendum vero complexo de Deo non propter evidentiam, sod propler elficaciam causantis. Sed ibi non in- clinabit ad assentiendum alicui de Deo non evidenti, quia de ralione beatitudinis est omnia ibi esse sub evidenlia, ideo, etc. Potest tamen esse fides in patria de aliquibus quae creduntur, sed acquisita, sicut dicil auctoritas Auguslini dist. 85. qiidest. supradicta. Fides ac- Similiter spes, cum sit desiderium U8t*eMe?n ^bseutis, uou cst ibi; unde Rom. 8. pairia. gpf.^ ^q^^ potest esse in patria, spes qu3e videtur, uon estspes. Nam quod quis videty quid sperat? Si autem quod non videtur speramus^ per patientiam expeclamus. o Sed tunc est dubium hic, quae est ratio evacuationis istorum in patria, . aut quse sit incompossibilitas ibi in intellectu, vel in voluntate? Dicunt aliqui quod propter formalem in- compossibilitatem eorum in beatitu- dine, autquianon sunt necessariae, sed superfluse. Si pro primo, tunc alius est habitus gloriae quam visio, etsimiliter alius habitus tentionis, per quem tendit in objectum, quod non video, sicut patet prius in • supra qusestionibus ' de scientia. Cliristi. NoD **t Ouodsi hoc non ponitur quod alius formaiis habitus sit, nou vidctur quod sit in- Bibiiitasin. compossibilitas illarum ad bealitudinem, et dinein; actui enmi visionis non re- spem!* pugnat habilus spei et fidei, ut patet in Paulo in raptu, neque enim tunc evacuabantur ista, quia post habuiteas; ergo sibi non infuit tunc aliquod incompossibile fidei, neque spei. Si secundo modo, non est pononda in patria ista duplex virtus, quia non est necessaria, quia neque ibi erit inevidentia objecti beatitudinis, scilicet Dei, propler quod ponitur fides hic, neque erit ejus absentia, propter quod spes ponilur aclualiter; ideo enim sunt hic necessaria, quia sunt perfectio- nes supplenles imperfecliones in nobis, ad habililandum potentiam ad objeclum, qucB non potest sem- per manere ibi in actu elicilo. Cha- ritas autem non evacuabitur, quia ejus inclinatio manet ad actum, ct quodammodo est ejusdem rationis, posita differentia ex parte objecti charitalisnuncet tunc. Objectaenim modo apprehenduntur in universali a nobis, tunc autein in particulari; similiter modo abstractivo nunc at- tingitur objectum ejus, tunc nude et intuitive.
Ex his sequitur alia differentia in 4. actu charitatis, quod scilicet actus Diffcreotia .. ioterchariejusnunc est remissior, quam erit tatemviaB tunc,quia quanto objectum diligibile ®^p*^"*- distinctius et prsesentius appre- henditur, tanto actus est perfectior et intensior, sed istud non variat habitum. Probatio, eodem enim ha- bilu quo volo aliquid in se, ut alicui bene esse in se apprehensum abs- tractive, eodem volo bonum appre- hensum nude et intuitive, eteodem quo volo remisse, eodem volo inten- sive. Unde charitas inclinat ad idem quocumque modo ostensum, et dif- ferentia ostensionis non distinguit habitum. Unde quia ad aclum vo- luntatis perfectum concurrit volun- tas, ut una causa partialis, et habi- tus charitalis, ut sit bonus moraliter et merilorie, ideo manente habitu eeque perfecto potest esse actus per- fectior, vel minus perfectus ex alia et alia ratione ostensionis objecli, scilicet ut praesentia3 ejusvel absen- LIBRl III.
5.
Objectio.
BespoDBJo.
Spem DOD maaere iD patria dod ratiooe, sed ex Scriptura habetur.
tiae. Manifeslumest enim quod idem habilus aeque perfeclus cum polen- tia sequaliter se habente in se lanlo perfectius inclinal in bonum aliquod ad quod ordinatur, quanlo dislinc- tius et sub propria ratione videtur, et similiter quanto ipsum est magis praesens in propria et actuali exi- stentia.
Sed contra, si voluntas, ut appe- tit summum honeslum per charita- tem, possit per eumdem habituni tendere in ipsum, ut praesens, ctut absens abstractive et intuilive, igi- tur eadem ratione, utappetit sum- mum commodum ex spe, aequaliter ex ratione habitus se habebit ad ta- le commodum appelendum, ut pra3- sens habendo actum lentionis, et ut absens habendo modum imperfec- tum desiderii sicut et charitas potest habere actum circa bonum justum prsesens et absens.
Dicendum quod non videtur in- conveniens ponere hujusmodi unum habitum, sicut et in naluralibusea- dem virtute tendit aliquid in termi- num naluraliter, et quiescil in eo- Tamen quia Scriptura ponit hunc habitum evacuari, non autem cha- ritatem, idco dicendum quod sicut fides inclinando in assensum respi- cit inevidens, et ideo estalia ratioob- jecti specialis, secundum quam res- picit ipsum habitus fidei, ab illa, se- cundum quain estobjectum visionis, et spes per se respicit summum bo- num, utconferendum, vel ut absens, secundum quod est objeclum actus expectationis, et ideo uterque habi- tus ex se et essentialiter respicit objectum specificatum secundum rationem imperfectam, secundum quam non eritobjectum alicujusactus inpatria. Sed charitas nuncsicut tunc inclinat ad summum bonum amandum in se sub omni ratione, qua estamabile, et ideo istae difTe- renticE praesentis et absentis non fa- ciunt diversitatem in charitate se- cundum se.
Ad rationem primara, quod im- 6. perfeclio accidit charitati secundum Ad argum. se, quia idem habitus non variatus a ^ parte sui est nalus habere actum perfectiorem circa objectum, ut prae- sens summa prcftsentialitate, quam circa speculariter praesens. Si autem de ratione sua esset, utesset tantum ordinatus perse ad objectum, ut ab- sens, vel sub alia ratione imperfec- ta, esset habitus essentialiter imper- fectus de ratione sua, nec natus es- set habere actum circaobjectum sub ratione communiori, sed ex determi" natione ad perfectum et imperfec- tum. Unde fides, quae est hujusmodi, hic supplet imperfectionem intellec- tus, quianon potest perfecte intelli- gere Trinitatem; sed ibi non supplet, quia ibi erit manifesta visio.
Ad aliud, objectum ut cognitum, est causa volitionis, sed est partia- <Jaoi. lis causa, et quando est praesens vi- sum in particulari, perfectius agit quam alias.
Unde licet aequalis sit habitus, non tamen aequalis actus, quia est parlialis causa, et non tota causa actus, scd cum potentia et objecto, quod imperfeclius praesens est hic quam in patria.
Conlra, cum objectum sit idem formaliter, erit et idem actus specie; igitur bealus hic, elc. Respondeo, prima consequentia non valet. Idem enim objectum est respectu actuum diversorum specie et genere.
7.
DIST. XXXI. QUiESTlO UNIC.
Conlra, si. beatitudo est a.chari- tate, aliquis est beatus hic, imper- fecte tamen, quia actus charitatis et dilectionis sunt ejusdem rationis hic et ibi.
Si vero non sit ejusdem rationis, igitur evacuatur, sicut el cognitio abstractiva respectu Dei evacuabitur et visio dabitur; dicitur autem evacuari, quia est alterius rationis. Dico quod non, quia beatitudo non est nisi in tali gradu, quem potest causare objectum cognitum etvisum; et objectum non est natum facere ita intensum actumabsens, sicut quando est praesens.
8 Ad tertium, dicendum quod ali- Adiertium qua suut crcdita, quorum visionul- ^net^fides '^ modo cst dc substantia beatitudinis, nec aliquo modo ad eam perti- quoad aii- nens, sicut sunt historicE de rebus '^"Via.^*' gestis, et ipsorum fides potest ma- nere in beatitudine, quia in nuUo derogatstatui illorum, sed nunquam aliter cognoscuntur. Aliqua vero sunt credita et de rebus gestis, qua- rum cognitio aperta pertinet ad sta- tum beatitudinis, sicut illa quai res- piciunt Deum in se, et per illam simpliciter evacuabitur fides, quia derogat statui illi. Alia vero sunt gesta el credita nunc, quorum co- gnitio aliquo modo respicit beatitu- dinem, sicut Incarnatio, et Christi Passio, etc, qua^ tunc videbuntur in Verbo.
Ad ultimum patet ex dictis in coi- pore quaestionis.
Ad quar- tuiu.
LIBRI III.
DISTINCTIO XXXII.
DE DILEGTIONE DEI.
UUiESTIO UNICA.
Utrum Deus diligat omnia eequaliter ex charitate?
Alens. I. part, qusest. 31. rnemh. 2. efd. et quspst, 32. per lotum. D. Thom. hic qusest. i. art. 2. et 4. D. Bonavent. art. i. quxst. 2. et 3. Ri- cbard. art. \. quxst. 2. Durand. qugest. i. Argenl. qvxst. i. art. 4. Gabr. quxst. 2. Piti- gian. art. 2.
I^ Circa distinctionem trigesimam Argument. secundam qiiaeritur: UtrumDeusdi' ligat omnia aequaliler ex charitate? Et videtur quod non, quia charitas est habitus fornjaliter perficiens vo- luntatem; igitur preesupponit vo- luntatem de se imperfectam. Volun- tas autem divina est perfectionis in- finitcB, igitur esl sine charilale, et tamen fertur in omne diligibile per- fectissime. Secundum. Itcm, uou omnia sunt diligibilia; ergo non omnia «qualiter diligit.
Item, ita opponitur charilati, quia est odium impcrfectum. Deus ira- scitur peccatoribus, quia punit vin- dicla, el ilaest appetitus vindiclte; igitur, etc.
Item, qui diligit, diligendo eligit; sed non omnes eligit; ergo, etc.
Item, Deum diligere aliquid, est velle sibi bonum; igitur si aBquali- ter diligeret, a^qualiter bonum face- ret omnibus, cujus oppositum vide- mus; igitur.
Tertiunc.
Quartum.
Seztum.
Item, ordinatediligens,diligit om- Quintum. niasecundum quod sunt diligibilia; sed aliqua sunt magis diligibilia quam alia; ergo non a^qualiter di- ligit omnia.
Contra, aequaliter intelligit omnia; Contra. ergo aequaliter diligit, quia ita per- fectaest voluntas, ut intellectus.
SCHOLIUM I.
Deus diligit omnia, probat, quia est intclU- gens et volens, ez Oxon. i. dist. i. quasst. 2. num. 20. quia ietce sunt perfectiones simplici- ter, in quibusconsistit Dei beatitudo, ibi. dist. i. quaBst. i. Et sicut onTinia inlelligit, (quia ejus intellectio est infmita), ita diligit omnia diligi- bilia actu, alioquin esset in polentia ad ea, quod ei repugnat, seddiligit po&sibilia ineffica- citer, seu complacenter, et ea quibus tribuit verum essr^ efficaciter, de quo i. dist. 47.
Dicendum est primo, quod Deus 2. diligit omnia. Secundo, quod illa dilectio est amor, et non est pro- prium alicui personae, sed commu- ne toti Trinitali. Tertio, quod illa dileclio est una respectu omnium diligibilium. Ex hoc etiam sequitur quomodo potest in dilectione Dei esse eequalitas et inaBqualitas.
Ratio primi est, quia Deus est for- oeus om-...•. II-. 1. oiuni amamaliter intelhgens et volens, quia tor. omnis perfeclio simpliciter est for- maliter in Deo; sed omnis voluntas, sive potentia, inquantum praecedit actum, est imperfecta; igilur non est in potentia, cui succedit actus simpliciter; nec distans ab actu,vel difl^erens, quia sic esset perfectibilis DIST. XXXII. QUiESTlO UiNlC.
36. quaesi.
1.
Co^oitio Dei DOD eeset iofigooflcibile.
per aclum; cum igitur habeat sum- mum bonum praesens, habet volilio- nemsummi boni in actu.
Similiter patet de omni volibili, quia omnis potentia simpliciler per- fecta, quae habet aliquid objeclum commune adaequalum, potest in omne illud quod continetur sub communi ratione subjecti, alioquin non essetsimpliciterperfecta. Potest igitur habere actum circa omne bo- num diligibile, non autem respectu alicujus diligibilis de novo, et ex tempore, ita quod nunc diligit ali- qua, quae prius non diligebat, quia nihil Deo convenit ex tempore, nisi quia importat respectum ad rem, ut in aptuali existentia extra. Amor au- tem Dei respicit rem, ut est ia esse cognito, quod non dicit aliquod esse cogniti in se, sed tantum in cogno- scibilitate Dei,ut ostensum est in pri- mo libro \ Et ideo necessario ab eeterno ordinatur ad esse diligibile, quia licet cognitio vel dilectio co- gnoscibilis, vel diligibilis, quod est aliud ab essentia divina, nun faciat causaliter ad perfectionem cognitio- nis divinse vel dilectionis, tamen consequitur de necessitate, ita quod non esset actus summe perfectus, si non extenderet se ad orania alia ob- jecta.
Et sic patet primum, scilicet quod amat omne diligibile ab aeterno, et quod hic respectus diligendi est ad creaturam, secundum quod habet esse extra Deum; unde aeternaliter lapis habet esse extra Deum, quod est esse possibile.
Contra, non est esse possibile, nisi esse dirainutum, et illud esseiion potest esse novum, nisi propter ali- quod novura in Deo, et sic Deus mutaretur. Et ideo dico quod potest omnia cognoscere et diligere, non habendo aliquem novum respectum realera ad illud quod est extra ip- sura.
Itera, oranis perfectio sirapliciter emc vou- dicitur de Deo forraaliter; esse voli- pVrSctlo tivura est hujusraodi; ergo, etc. Sed *'°'p"*'^*«''- hoc volitivura est in actu respectu cujuslibet objecti, et hoc ratione vo- luntatis. Probatio rainoris, sicut enira quae dicuntur de oranibus en- tibus, ut convertibilia cura ente di- cunt perfectionem sirapliciter, illa quae sub disjunctione convertuntur cura ente, etdicunt passionera con- vertibilera cura ente, illud niera- brura quod est perfectius, dicit per- fectionera sirapliciter; tale est voli- tivura, et non volilivum, intelligibile etnon intelligibile, antequam dicitur infinitum et finitura, quia istasunt comraunia finito et infinilo. Igitur cum non volitivum non sit perfeclio sirapliciter, erit volitivuni perfectio; igitur Deus potest velle orania.