Ad quartam rationem, quando ar- 20. guiturquod creatura potest gratiam Ad quar- annihilare, dico quod annihilare qmIm non esl agere aliquid, sed est non ^*^"'^'^*''®- conservare aliquid in esse quod ha- buit; conservare autem, et non conservare, est proprium Deo, ergo et annihilare. Ad probationem an- Peccatum tecedentis, cum dicitur, potens gK' d«.
LIBRI IV.
mcritorie producere unum oppositorum,etiam ^^ HteJ!"*' polest corrumpere aliud, verum est quando sunl formaliter opposita; sed si sicsubsumas, quod peccatum, respectucujus habet causa naturalis aliquam efficaciam, opponilur sic gratise, demeritorie verum est, quod est causa corruptionis ejus, sed nullo modo formaiiter. Quando enim anima avertit se a Deo, et convertitur ad peccatum, facit de- meritorie quod gratia in ea non conservetur a Deo, sed annihiletur. Quemadmodum oculus avertens se a Sole facit quod non illuminatur, non aliqua actione positive, sed ne- gative, et ideo quando anima sic se avertit a Deo per culpam, Deus non conservat gratiam, prius tamen semper se averlit anima a Deo per culpam, quam Deus auferat gra- Habitus tiam. Eodem modo dico ad proba- IQIUSI noQ ' corrum- tioncm dc fide, quia fides infusa et actus con- infidelitas non sunt opposita lor- physice. maliter, sed tantum demeritorie, et ideo fidem infusam non potest for- maliter infidelitas- corrumpere, po- test tamen formaliter infidelitas cor- rumpere fidem acquisitam, cui for- maliter opponitur; non enim est inter peccatum mortale et gratiam, vel inter fidem infusam et infidelita- tem formalis repugnantia, sed tantum demeritoria; posset enim Deus sine contradictione creare Gratiacum ^fatiam iu Diabolo, aut in anima peccatoes- ^ 86 potest existentein peccato mortali, ex quo tiaabso- cst quid absolutum, ncc requirilur ^^^*' forma contraria necessario abjicienda.
21. Ad auctoritatem Augustini de 83.
Ad quiQ- qua3stionibus quaest. etc. ideo arli- ""*' fices non possunl creare, quia agunl per corpns, dico quod hsec cst una ratio, quare artifices non possunt creare, sed non est prsecisa et tota ratio; ideo non sequitur conclusio, quia in causis prsecisis bene tenet talis modus arguendi, sicutaffirma- tio est causa affirmationis, et negatio est causa negationis.
Ad illud Auctoris de Causis, dico ^f„^**" quod sic est intelligenda illa propo- "^/J^? p®'* sitio quarta, quod prima perfectio in rum crearebus creatis ordine origmis et na- esse, expu- turae est esse^ sed non ordine per- fectionis; si enim esse esset unus aclus datus a Deo post formam sub- stantialem, tanquam accidensei, ut alii imaginantur, non video quo- modo esset prima perfectio in rebus creatis, nec quomodo esset primus terminus creationis, et effectus pro- priusDeo.
QUiESTIO II.
Uirum fmc sii per se essentialis defini' iio Sacramenii, quod est invisibilis gratiae visibilis forma?
August. 10. CAvit, cap. 5. Isidor. 6. ElymoL cap. 28. Hugo Victorin. de Sacram. pari. 9. cap. I. Alens. 4. part. qussst. i. memb. 4. e^ qusest. 8. m. 2. D. Thom. hic quast. i. et 3. D. Bonavent. ibid. dub. 2. litlerali. Richard. art. I. quxst. i. Aureol. quvst. 2. art, 2. Da- rand. qusest.i. Suar. 3. part. tom. 3. disp. i. sect. 4. Vasquez 3. part. disp. 127. Scotus in Oxon. htc qussst. 2.
Arguitur quod non. Definitio non i. est nisi illius quod est per se unum; Argum. patet 7. Metaph. text. cap. 10. IIo- p"""™ mo albus ibidem secundum eum, non potest definiri. Sacramentum non est aliquid per se unum; ergo ejus non est aliqua una definitio; ergo praidicta definitio non valet. Minor patet per Augustinum super Joann. Homil. 88. et ponitur 1. qucest. 2. cap. Detrahe, et habetur DIST. I. QUiESTIO II.
SecuD- dum.
Tertium.
Quartum GoDtra.
in littera dist. 3. Accedit verbum ad elemenfumy et fit Sacramentum. Verbum est essentialiter successi- vum,quiaest in conlinua prolalio- ne; elementum, ut aqua, est perma- nens; ex successivo et permanente non fit unum; ergo Sacramentum non est per seunum.
Item, Sacramenlum est forma; aut ergo forma exemplaris, aut forma informans? Non forma exemplaris, quia forma exempla- ris non mutat id cujus est, ut exemplatum, sed e converso; Sa- cramentum autem magis mutat gratiam, quam e converso, ergo non est ejus exemplar. Nec forma informans, patet, quia verba non in- formant aquam, ut manifestum est; ergo, etc.
Item, verbum requiritur in omni- bus Sacramentis, quod non est visi- bile; non ergo est universaliter vi- sibilis forma, sed audibilis.
Item, unius rei una estdefinilio; sed Sacramenlum definitur per Au- gustinum I0.de Civitate^cap.^. quod est sacree rei signum^ ut patet in littera, non ergo haec est ejus defini- tio.
Oppositum patet in littera, et de Consecr. dist. 2. sacrificium.
SCHOLIUM I.
Oslendit hlc possibilitatem Sacramenti, de- clarando Dcum posse creare in anima aliquem effectum invisibilem, per quem homo ordina- retur ad gloriam, et esset Dei amicus; ad quem efTectum significandum potuit Deus ins- tituere aliquod signum, quod illud efficaciter repra^sentaret, et esset Sacraroentum. Pro cujus declaralione adducit signi definitionem, et pr»- missis eju9 tribus divisionibus declarat quale pxillis sit Sacramentum, et ponitcongruilatem inslilutionis Sacramenti.
ToM xxni.
Respondeo ad quaestionem, de- clarando hic tria, quae sunt neces- sario videnda. Primo, estvidendum de re significata per Sacramentum, cui attribuenda est definitio. Secun- do, videndum est si talis res posset habere definitionem. Tertio, an de- finitio illius rei importatee per Sa- cramentum, sit ista preedicta, quae est invisibilis gratise^ etc.
Circa primum, praemitto quod Deus potest aliquem effectum invi- sibilem creare in anima, per quem ordinetur homo ad salutem, et sit amicus Dei; homo enim modo mul- tis defectibus est subjugatus, quia enim homo ille, qui incidit in latro- nes, a rectitudine ordinis ad Deum potesl multipliciter deviare, quia pronisunt sensus ho7ninis ad ma- lum ab adolescentia sua, ut scribi- tur in Genes. cap. 5. ideo indiget aliquo beneficio Samaritani, et ali- quo effectu invisibili per quem, et perveniat ad salutem, et acceptetur a Deo, ut amicus ejus. Ad istum er- go effectum invisibilem in anima significandum efficaciter, potest Deus instituere aliquod signum, quod illud efficaciter repraesentet, quia etiam nos hoc possumus. Nam et nos significantes voiuntates nos- tras de aliquo esse firmas, et in ali- quo firmari, statuimus et facimus signa, quae illas certiludinaliter et efficacitei- repraesentant. Patet in sponsionibus, fidejussionibus, jura- mentis, et hujusmodi pactionibus. Non solum autem potest statuere hujusmodi signum, ut acceptetur sibi aliquis, sed congruebat ei talia signa instituere, ut homo lapsus in peccatum ignorantiae instruatur quoad intellectum, per visibilia cre- 35 2.
Divi.iit qu8e»tio- Dem intres articulos.
ArticuluB primuB.
lD9titutio Sacramen- torum, et fiuiB clHre ostendilur.
LIBRI IV.
Sigoum duo ioiportat.
Deftoitio sigoi.
Prima si- goi divisio io Datura- le et ad placitum.
Secunda sigoi divl- sio io efRcax et ioefficax.
dere et cognoscere invisibilia, et ex- citetur quoad effectum obliquata malitia ad devotius illum effectum invisibilis graticB admittendum.
Istud autem sic a Deo institutum duo importat, scilicet respectum ad signatum quod signat, et ad funda- mentum, in quo est respectus hu- jussigni. Unde signum dicitur res- pective ad aliquod signatum, ut pa- teradfilium; et est etiam alicujus necessario ut fundamenti, sicut pa- tetperejus definitionem, quam Ma- gister assignat in liltera: Est^ inquit, signum res aliqua^ prseter specieniy quam i?igeritsensibuSy aliquid aliud ex se faciens in cogriitionem venire. Et cum signum hoc duo importet, vel necessario requirat, scilicet fundamentum et relationem, ex hoc sequitur quod ex parte utriusque potest distingui. Ex parte autem re- lationis, quam importat signum, distinguitur signum primo in si- gnum naturale, quod naturaliter si- gnificat, et importat relationem rea- lem ad signata; tum etiam, in si- gnum ad placitum tantum, et non naturale, quod importat relalionem rationis, utsuntvoces et nutus Mo- nachorum, quia ista possunt signifi- care alia, sicut isla, si placeret ins- titutionibus, etc.
Alia est divisio signi in signum, quod semper habet suum signatum secum, quantum est ex parte sui, et tale signum est verum et efficax, sicut eclipsis est signum efficax in- terpositionis terrae inter Solem et Lunam; et ita est similiter de aliis signis naturalibus. Aliud est signum, quod non habet suum signatum se- cum, cujusmodi signum est proposi- tio quain proferimus, quia non est in potestate nostra quod tale signum, ut propositio, secum habeat rem quam significat, et hoc signum non est semper verum, sed aliquando falsum.
Tertia etiam est divisio signi in si- Ifi'*]!*!^*^^ gnum rememorativum respectu prae- teriti; et in prognosticum respectu futuri; et in signum demonstrati- vum respectu praesentis.
Ad proposilum, dico quod signum 4. institutum a Deo ad significandam Quaie sit gratiam, non est signum naturale, gnum a quia tale signum non posset esse ve- tutum. rum quautum est ex parte sui, sine signato ex natura rei, quia oritur ex natura rerum; sed gratiam Sacra- mentum non habet ut signalum ex natura rei, sed ex institutione. Nec est signum falsum, quia tunc, vel frustra statueretur, quia nullus illi signo crederet; vel si credatur illi signo quod significet gratiam, el gratia non datur, nec correspondet. signatum, ergo Deus illo signo de- ciperet homines. Est ergo signum verum habens secum semper quan- tum est ex parte sui suum signa- tum, ut gratiam quam significal; aliquando tamen non habet secum id quod significat, ut gratiam invi- sibilem, quiaaliquando tale signum potest adhibere nolenti, vel ficle antecedenti, ut Sacramentum Bap- tismi, et tunc non necessario habet secum quod signat propter impedi- mentum, non sui, quia quantum est ex se, semper habet secum gratiam invisibilem quam significat, sed propter impedimentum ipsius reci- pientis. Istud enim signum ita est verum et efficax, licet ad placitum, quod semper habet secum quod si- gnat, et non quod quandoque DIST. I. QUiESTIO II.
non inest, sed semper quod inest quantum est ex se; et ideo signanterdicitur in ejus definitione, quod prseter speciem, quam ingerit sensibuSy hoc signum, aliquid aliud facit quantum est ex se in cognilionem venire, etest efficax signum ad actionem, quia quae signa non sunt activa, non sunt Sacramenta; unde quantum est ex se, est signum verum, et non aequivocum respectu gratiae, si sit dispositio, vel non indispositio in recipiente Sacramentum, vel istud signum. Nec est etiam signum rememorativum, vel prognosticum, quia illa sunt quantum est ex se, sine illo, quod significant, signatum utriusque est non ens, sed est signum demonstrativum quantum ad tertium.
5. Quantum etiam ad suum funda- Diversa mentum, potest siffnum multiplicisesigoaex tcr dividi. Potcst cnim hoc signum ^damenii. iustitui iu uuo sensibili unius sensus, ut in re visibili aut audibili, vel aliquo hujusmodi, sicut in suo fundamento, vel in pluribus sensibilibus multorum sensuum, vel in multis sensibilibus ejusdem sensus, ut oratio longa, in qua sunt multa sensibilia, et multae dictiones fundantes istam relationem importatam per hujusmodi signum, potest signum institui in uno sensibili, vel pluribus, ul dictum est.
Item, illa sensibilia plura vel unum, in quo instituitur Sacramen- tum, vel signum, vel habent con- venientiam naturalem ad signan- dum ipsum signatum, cujusmodi sunt nomina Hebraea, imposita ab Adam, qui imposuit rebus secun- dum convenienlias earum naturales ad res, ut creditur; vel secundum convenientiam ad placitum, ut haec vox homo significat naturam huma- nam ad placitum nam naturaliter ^?^^^®; non plus rem unam, quam aliam iostituta signihcat; et secundum hoc dico 8j«na sen- quod Deus Sacramentum instituit, es8ent'sa- ut esset signum ex instituente ad^^*"^°*' placitum, verum et efficax, et de- monstrativum in uno sensibili et visibili, vel audibili, vel in pluribus habentibus similitudinem naturalem ad signatum, ut ablutio exterior, quae est Sacramentum Baptismi, et fit in aqua et verbis, significat ablutionem animae interiorem. Si- militer in Eucharistia sensibilis pa- nis exterior, qui naturaliter nutrit, significat animae nutrilionem, et re- fectionem interiorem; vel in uno sensibili non habente similitudinem naturalem ad signatum, ut patet in Matrimonio, ubi tantum sunt verba quae signant interiorem consensum animorum tantum ad placitum. Congruum ergo fuit Deum institue- re aliquod signum sensibile, signi- ficans ex institutione veraciter et de- monstrative gratiam invisibilem in uno sensibili, vel pluribus habente vel habentibus convenientiam natu- ralem, vel ad placitum cum ipso si- gnato, et haec est descriptio et defi- nitio Sacramenti data de re, quam significat hoc nomen Sacramentum. Dicitur autem magis visibilis forma cur speciaquam audibihs, propter nobilitatem fluitione j |. Sacramensensus visus ad omnes alios sensus, ti |)onatur qui quodammodo est omnis sensus, 7orala.^ sicut homo est quodammodo omnis creatura, propter naturalem conve- nientiam cum omnibus, et ideo po- nitur in definitione Sacramenti loco omnium sensibilium.
LIBRI IV.
SCHOLIUIf II.
Explical clare quomodo Sacramentum sit per 86 UQum in ratione signi, et si materialia sunt diversa. Unde resolvit, Sacramenlum esse de- finibile ad modum secundarum intentioQum, quia habet genus et difTerealias suo modo. Secundo, afTert deQnitionem Sacramenti eam- que exponit. Tertio, ostendit suam definitio- nem non difTerre in re ab illa Magistri, scd illam clarius exponere.
6. Dico de re importata per Sacra- Articuius mentum, restat videre circa secun- Disputat dum, an realitas Sacramenii, cui "meui^um compelit hflBC descriptio, habeat po^siir uiiam definilionem? Non enim sequitur, quod si significetur uno nomine, et habeat descriptionem exprimentem quid nominis, quod propter hoc sit unum secundum essentiam, cui competit proprie definitio.
Sic enim IliaSy quod significat uno noniine bellum Trojanum, haberet unam definitionem. Dicitur ergo quod non habet unam definitionem, quia non significat per se unum.
Contra, si unum accidens essel in duobus subjectis, ut una albedo in duabus superficiebus, adhuc esset per se unum definibile, quia nihii esset impediens unitatem ejus es- sentialem, cui semper competit de- finitio; sed relatio signi, quam im- portat Sacramentum essentialiter ad gratiam, ut signatum, est una es- sentialiter, licet quandoque funda- inentasint plurasensibilia, qua3 non statuunt secundum se unum aliquo modo essentialiter; ergo Sacramen- tum quantum ad suum signatum essentiale, est per se definibile.
Dices, quod non est possibile rela- tionem esse unam, et fundamenta esse plura, cum relationes specifi- centurex fundamentis.
Respondeo, sive specificetur, sive non, de quo alias *, dico quod licet *in 2. d. i. hoc non sit possibile relatione reali, Reiaiio Va- scilicet quod ipsa sit una, et funda- poiegt ette menta plura, non tamen est impos- fundamen- sibile de relatione rationis. Nam si- **** cutvidemus in actibus humanis et signis ad placitum, quod circulus ornatus foliis viridibus appensus baculo, et cum multis talibus, est signum expressivum musti, ut si- gnati, quod tamen mustum est in se unum, licet signum ejus fundetur in realiter diversis, ita potest volun- tas divina per actum suum statuere orationem longam esse signum unius rei etgratiaeconferendcB, quod intellectus potest uno conceptu in- telligere per illud, quae tamen oratio multa realiter significat et includit, ut diversas dictiones vel diversas orationes, sumendo syllabas dictio- num. Vel potest statuere plura sen- sibilia, ut elementum, et verbum esse unum signum signati, quod est invisibilis gratia, ad quam refertur relatione rationis una, licet fundetur in multis, ex quibus non potest fieri per se unum.
Sed potestne Sacramentum, quod 7. significat istam relationem rationis ^^"oi^iSa. ad effectum gratiae, definiri? tum, et Uespondeo quod non solum m rauoni» primis intentionibus significantibus ad"u"ni"t^ res extra, est praidicatio per se pri- ^^cTp^tua mo modo, sed in conccptibus signifi- ge^Jefinfrt cantibus res secundae intentionis. Ita enim per se est hcBC: Species est genus admiiltas specieSj sicut haec, homo estanimalj in suo ordine, quia haec intentio secunda, scilicet spe- ciesj habet sub se multas species et secundas intentiones, sicut animal hominem, asinum, et hujusmodi; et DIST. I. QUiESTIO II.
sicut in rebus et conceptibus primcB intentionis fiunt divisiones, per for- males et reales differenlias illius conceptus realis, ita in conceptibus secundarum intentionum, et relatio- nibus rationis fiunt divisiones per differentias rationis corresponden- les. Signum autem in communi di- vidilur in signum naturale, et si- gnum ad placitum, quod dicit rela- tionem rationis, dividitur suis diffe- renliis propriis, sicut signum natu- rale suis, in signum verum et fal- sum, et similiter in signum de- monstralivum et prognosticum; et sicut signum in communi dicitur de Sacramento per se, et genus suum, ita et suae differentiae aliquae, quae dividunt ipsum, ut esse ex institu- tione verum et demonslrativum, di- cuntur per se de eo. Si ergo loqua- ris de definitione, prout dicit unita- tem conceptus significantis quiddi- tatem rei extra animam esse per se unam, sic dico quod Sacramentum non habet definilionem, quia tantum est in se ens diminutum, et ens ra- tionis in anima, cui repugnat esse in re extra tunc esset signum natu- rale, si posset esse in re, et non ad placitum. Si autem loquaris de de- finitione, prout dicit unitatem con- ceptus quidditativi, sive res signata sit in anima, sive non, sic dico quod Sacramentum sit signum inoisibilis gratias ex institutione dimna efficaciter^ vel veraciter eam repraesen- tans, ut signum ponatur loeo gene- ris, invisibilis gratias, loco signati et correlativi, ex institutione, etc. ponitur loco differentiarum. 8. Sed cum relatio non possit esse, Noiabiie nisi in aliquo fundamento finito, ca- sowiiur. detne m definitione Sacramenti finitum, sicut correlativum? Et videlur quod non, quia fundamenta sunt sensibilia unius sensus, vel plu- rium; qua^dam conformia naturali- ter significatis; quaedam ad placi- tuni, quae non sunt conformia, quae non videntur posse cadere in defini- tione abcujus unius.
Respondeo, el dico quod a funda- mentis specialibus omnium relalio- num Sacramentorum, ut ab aqua et oleo, et verbo, et hujusmodi, potest abstrahi unum commune, quod est sensibile unius rationis ad omnia fundamenta specialia, ut ad visibile, audibile, tangibile, et similia; el id commune omnibus polesl cadere in definitione Sacramenli, ut addilum commune. Relatio enim, sicutacci- dentia aliqua, definitur per addita- mentum, et per duplex additamen- tum, quod non convenit aliis, sicut per fundamentum, sicul per subjec- tum; et praeter hoc etiam per corre- lativum, utperterminum, cujus est; et tunc potest sic definiri, quod est sacramea- *^, ^ tidefinilio.
signum sensibile invisibilis gratias ex institutione veraciter et demons- trative gratiam signans.
De tertio arliculo, an scilicet heec 9, definitio sic completa, sil eadem Articuiu» cum definitione illa, qua dicitur, Eipiicaiur quod est invisibilis gratiee visibilis sa^ramea- forma^ dico quod si suppleantur ^' ^^"^'** * differentiae praedictee, quod est ea- dem, aliter non. Cum enim accipitur in illa definilione, quod Sacramen- tum est visibilis forma; forma non accipitur ibi pro forma informante et parle essentialicompositi, sed pro forma declarante et imitante, et sic accipitur ibi pro relatione signi ad signatum; visibile autem accipitur ibi pro fundamento communi ip- Magistro.
Adlerli. um.
tUDl.
»50 LlBRl IV.
sius signi, scilicetpro sensibili, quia tur ibi forma pro forma informanle, visus propter ejus excellentiam ad nec pro forma exemplari, sed pro alios sensus (ut primo Metaphy- forma repraesentanle et imilante sisic3e, text, 3. dicilur) accipitur pro gnatum et demonslratum; et ita omni sensu, ininsibilis gralide acci- proceditur ibi ab insufficiente, etfit pitur pro correlativo et signato ibi fallacia consequentise.
ipsius signi. Deficiunt autem diffe- Ad tertiam rationcm responsum rentiae, et si addantur, eadem defi- est, quia accipitur ibi visibile pro nilio erit cum illa jam data, ut dica- sensibili in communi, quia actus vitur quod Sacramentum esl invisibi- sus extendilur ad actus aliorum senlis gratide visibilis forma, id esl, si- suum; ergo etsensibile ejus ad sengnum sensibile, non quodcumque, sibiliaaliorum sensuum.
sed ex institutione veraciter et de- Ad ullimam dico, quod si expri- ^^^^«{^^*'' monstrative gratiam signans invisi- manlur diclse differentiae, non est bilem; et hanc definilionem ex- alia definitio a praedicta, ut patet, pressit Magistercum dixitquod pro- nam res sacra accipitur ibi pro graprie Sacramentum dicitur signum tia invisibili et correlalivo, et expriinvisibilis gratiae, ut ejus imaginem mitur ibi genus, cum dicitur signum, gerat^ et causa existaty id est, et tunc oportet supplere differentias efficaciter eam signans et repraesen- signi et fundamenti. tans. 10 Ad primam rationem dico quod Ad argum, miuor cst falsa. Licet enim Sacra- QUiESTIO 111.
principaie. meutum, ut importat ista duo fun-,, T,,,..,,. Utrum Sacramenia novae leqts habeant damenta cum relalione, non sitali-,. ^ quid unum, quia relatio rationis non.,^ r y per se includit fundam.entum extra animam, tamen accipiendo ipsum Alens. 4. iparU quassL 5. membro 3. art, 4. et secundum formale SUUm Slgnatum, lart. art. 4. quxst,...D. Thom. guiest. I. et 4.
Ut dicit unitatem COnceptuS quiddi- ^^ 3. part, quxst, 62. art 2, Durand. hic tatlS m inlellectu, quae tamen quxst, 2. Suarez. 3. yart. tom. 3. disp. 7.
P«;f rplatio rationis rplata ad y^sq. 3. part. ditp. iSi. Scolua in Oxon. hic esi reiaiio raiionis reiaia au ^^^,^ ^ ^^ 4 Metaph. quxst. 11.
signatum, sic est aliquid per se unum. Ad probationem, dico quod Arguitur quod sic. Sacramenta 1.
licet ex permanente et successivo novae legis continent gratiam. Unde Argum.
non posset fierialiquid per se unum in quadam CoIIccta dicitur: Perfi- ^^^°^^^' extra animam, possunt tamen ambo ciantin nobisj Domine^ Sacramenta fundare unam relationem rationis ut quodcontinent; sed Sacramenta non diclum est; et tunc abstrahendo a continent realiter et in actu ipsam fundamentis specialibus permanente gratiam, sicut vas continet aquam, et successivo, aliquid commune vel intellectus speciem intelligibiutrique, potest illud poni in defini- lem; ergo continent eam virtualiter, tione Sacramenti. sicut causa continet effectum in sua ^'^dum.'^' Ad aliud, patet quod non accipi- virtute.
DIST. I. QUiESTIO IV.
Secun- dum.
Item, si Sacramenta novae legis non dent gratiam, nisi quia ea susci- pientibus Deus datgratiam, tunc ex vi Sacramenti non justificaret, sed tantum permodum meriti, et tunc non differrenta Sacramentis veteris legis, ergo videtur quod gratiam August. Tertium.
2.
Arg. Degativa. Beroard.
August.
illam quam conferunt, efficiant.
Item, Augustinus super Joan. Homil. 8. et habetur i. quaesl. 1. cap. Delrahe: Tanta est virtus aquse^ ut corpus tangaty et cor abluat; ergo Sacramenta habent virlutem abluendi corpus; sed hoc non est nisi conferendo graliam; ergo, etc.
Conlra Bernardus in sermone de ■ Coena Domini: Sicut investitur Ca-- nonicus per librum, Abbas per ba- culum. Episcopus per annulum^ sic divisiones gratiarum diversis sunt tradilde Sacramentis; sed liber non esl causa efficiens Praebenda^, nec annulus Episcopatus; ergo nec Sa- cramentum est causa efficiens gra- tiae.
Item, si Sacramenta efficerent gratiam, aut ergo ut causse uni- V0C8B, aut aeqiiivocae? Non eequi- vocee, quia effectus aequivocus est nobiliori modo in sua causa eequi- voca quam in se; non sic gratia in Sacramentis. Nec univocse, quia causee univocae cum suis effectibus sunt ejusdem speciei, non sicSacra- menta et gratia.
Item, Augustinus 83. quaestio- num, quaest. 53. Soli Deo convenit illuminare ani?nas: sed animae il- luminantur per gratiam; ergo ipse solus eam causat in anima.
QUiESTIO IV.
Utinim Sacramentis nov% legis insit ali- qua virtus supernaturalis, quse sit ali' quo modo causa creationis gratise in anima?
Alens. 4. parl, qu»sl, 5. membro 3. art. 5. D. Thomas hic qusest. i. art. 4. et 3. part. qusesi, 62. art. 4. et quaest. 6. de potentia art. 4. Pa- lud. hic quasst. i. Hervaeus quaest. i. Suarez 3. part. tom. 3. art. 4. quxst. 62. Ferrar. 3. con- tra Gent. cap. 56. Scotus m Oxon. hic quKst. 5.
Arguitur quod non, quia, ut palet 3. discurrendo peromnia Praedicamen- Argumen- ta, non potest poni res alicujus Pree- "mum! dicamenti, nisi forte Qualitatis. Sed in genere Qualitatis non potest esse, quia in nulla specierum ejus; non in prima, quia non est habitus, nec dispositio; nec in secunda, quia non est naturalis potentia, nec impoten- tia; nec in tertia, quia non est pas- sio, nec possibilis qualitas; nec in quarta, quia non est forma corpora- lis, nec figura constans, vel consis- tens in corpore; ergo, etc. Singulae autem partes terminorum facile pro- bari possunt.
Item, unum Sacramenlum non habet nisi unam virtutem; quaedam autem Sacramenta includunt plura sensibilia, ut fundamenta distincta subjecto, ut Sacramentum Baptismi, verbum et elementum; si ergo ultra virtutem Sacramenti essentialem esset aliqua alia virtus sibi inhee- rens, unum accidens esset in pluri- bus subjectis.
Contra, Augustinus super Joan- nem ubi supra: Tanta est virlus aqude, ut corpus tangaty ut cor abluat; ergo aquae Baptismi inest ali- qua virtus respectu infusionis vel Secun- dum.
August.
Ratio ad oppositum.
LIBRI IV.
generationis gratiee in anima, quia non abluit animam, nisi inducendo gratiam. Secunda. Item, Sacramentum est medicina spiritualis ipsius animae; sed medi- cina habet aliquam virtutem ad sa- nandum, aliter non esset medicina; ergo, etc. Teriia. Itcm, uova relatio non potest ali- cui advenire de novo sine aliquo absoluto novo, ut habetur 5. Physic. text. 10. Sed aqua et verbum, ut concernunt rationem Sacramenti, habent relationem signi sensibilis respectu gratiae invisibilis et insen- sibilis; ergo requiritur in eis aliqua virtus absolutanovarespectu gratiae creandae.
SCHOLIUM I.
SCHOLIUM I.
Adducit pricDo seatentiara D. Thom. pro pri- ma quaestiotie, ucilicet Sacramcnta novs legis esse oausas graliffi, quia instrumenlaliter et physice causant non ipsam gratiam, sed dis- positionem ejus praeviaro, quae in quibusdam est character, in alils ornalus, el sic caasant physice dispositive gratiam. Quoad secundam qua?stionem D. Thomas ponil aliquam virtutcm supernaluralem absolutam per modum eotis incompleti, et in fieri in Sacramenlis novae le- gis, per quam causant instrumentaliler et phy- sice graliam, modo jam explicato, quod aliqui- bus exemplis declarat.
4. Ad primam quaestionem dicitur opinio D. quod Sacramcuta novae legis ali- quam per se efficaciam habent res- pectu gratiae, quia aiiter non essent causee gratiee, nisi causae sine qui- bus non, hoc est inconveniens. De- finitio etiam sacramenti, quam Ma- gister ponit in littera, scilicet quod est invisibilis gralise visibilis forma^ ut gratise similitudinem gerat^ et causa existat, hoc innuit, aliter esset faisa.
Tliom.
Sed ut videatur quomodo Sacra- caasa cfamentum sit causa efuciens gratioe, piex. distinguunt causam efficientem, quia quoddam est efficiens disponens quoddam est efficiens perficiens. Agens autem perficiens est duplex, vel efficiens principale, quod scilicet virtute propria inducit ultimum ter- minum; vel instrumentale, quo in virtute alterius, ut dolabra formam in materia. Neutro islorum modo- rumestSacramentum causaefficiens gratiam in anima, quia nec princi- paliter, nec instrumentaliter attingit gratiam actione sua, sed est agens disponens ad gratiam, et hoc non in virtute propria, sed in virtute principalis agentis attingens et in- ducens quamdam dispositionem in anima ad gratiae susceptionem, ut aliquem characterem, vel quemdam ornatum animae, qui est quodammo- do necessitans ad gratiae susceptio- nem et infusionem.