has ver if similes.
^ap. 16, v. 16: “Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit; qui veronon crediderit, condemnabitur.”
8V. 14: “Quomodo credent ei quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante?”
4B has studiosam. 6B has magnifeste. eCap. 16, vv. 15-16.
7V. 12; Vulgate has: “Nec enim aliud nomen est sub caelo datum,” etc., as above.
8B has Secunda. 9M has propositio. 10B omits immo.
UB and S have seu. The reading of B is accounted for by the fact that B might easily have misread “& f$ua” in the manuscripts. M, who saw B as well as the manuscripts, evidently intended correcting B. S, who saw only B and M and not the manuscripts, followed B.
12“ Respondeo dicendum quod infidelium quidam sunt qui nunquam susceperunt fidem, sicut Gentiles et Iudaei. Et tales nullo modo sunt ad fidem compellendi ut ipsi credant, quia credere volun¬ tatis est.”
De Indis, Sect. II.
autem multum minuit de voluntario (tertio Ethicorum ) et ex timore servili dumtaxat accedere ad mysteria et sacramenta Christi sacrilegum est.
Item probatur ex can. de Iudaeis,1 Dist. 45: “De Iudaeis autem praecepit Prob. 3. sancta synodus nemini deinceps ad credendum vim inferre. Cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat. 2 Non est dubium quin sententia Concilii Toletani sit, ut non agatur cum Iudaeis minis et terrori¬ bus ad recipiendam fidem. Et idem dicit expresse Gregorius (in can. qui sincera,3 eadem Dist.): “Qui sincera,” inquit, “intentione extraneos a Christiana religione ad fidem cupiunt perfectam perducere,4 blandimentis debent, non asperitatibus studere,5 nam quicumque aliter agunt, et eos sub hoc velamine a consueta sui ritus voluerint cultura removere, suas illic magis, quam Dei causas probantur6 attendere.” Item probatur Prob. 4. propositio7 ex usu et consuetudine Ecclesiae. Nunquam enim Imperatores Christiani, qui sanctissimos et sapientissimos Pontifices a consilio8 * habe¬ bant, bellum intulerunt infidelibus eo, quod nollent recipere Christianam religionem. Item bellum nullum argumentum est pro veritate fidei Prob. 5. Christianae. Ergo per bellum barbari non possunt moveri ad credendum, sed ad fingendum se credere et recipere fidem Christianam, quod immane ^ ^ et sacrilegum est. Et, quamvis Scotus (in Quartum, dist. 4, qu. ult. ) re sententia dicat quod religiose fieret, si infideles cogerentur a principibus minis et exponitur, terroribus ad fidem, hoc tamen non videtur intellegere nisi de infidelibus, qui alias sunt subditi principum Christianorum, de quibus postea dicetur.
Barbari autem non sunt tales. Vnde puto quod nec Scotus hoc10 * adserit de barbaris istis. Patet itaque quod neque iste titulus idoneus est et legitimus ad occupandas provincias barbarorum.
Alius titulus praetenditur serio et est titulus quintus, scilicet peccata Quintus ipsorum barbarorum. Dicunt enim quod, licet non possint bello infestari tractatur, ratione infidelitatis suae aut quia non recipiunt fidem Christianam, possunt tamen bello peti propter alia peccata mortalia, quae multa habent et ipsa gravissima, ut aiunt. Circa peccata autem mortalia distinguunt.12 Dicunt enim quod, cum sint aliqua13 peccata, quae non sunt contra legem naturae, 1Decr., 1, 45, 5, which is an excerpt from the Proceedings of the Fourth Council of Toledo, cap. 56, Friedberg adopts the spellings Iudeis, precepit, and sinodus, and the reading vim ad credendum.
3Decr., 1, 45, 3, which is an excerpt from Pope Gregory I, Epist. ad Pascasium Lpiscopum Neapolianum (lib. xi, epist. 15).
4Instead of perfectam perducere, Friedberg adopts the reading rectam adducere.
6Here Victoria omits the following: “ne quorum mentem reddita a plano ratio poterat provocare, pellat procul adversitas.”
'Friedberg adopts the readings ritus sui volunt and probantur causas. B has quaestio.
*B has concilio, while S has consiliis. There is no need, however, to change to the plural here.
Hn Libros IV Sententiarum, lib. 4, dist. 4, part. 3, sect. ult. (De parvulis Iudaeorum et infidelium: an sint invitis parentibus baptizandi): “Istud autem de parentibus infidelibus cogendis per minas et terrores videtur probari, quia sicuti commendat illud Concilium Tolletanum supra allegatum.
UM has assereret, which some later editor, mistaking the ff for ff, changed to afferret, tound in S.
Here again is seen the resuit of the improving hand of M. 12M has distingunt.
i3M has quod sunt aliqua, while S has quod sunt alia. This seems to be an instance of M trying to secure symmetry of expression (see p. 252, n. 3). Because he finds alia sunt and et probis in the parallel clause which follows, he changes the cum sint and pro his to sunt and et p™ his in the first clause. It is a later editor who completes M’s Work, by changing aliqua to alia, which is found in S.
Francisci de Victoria Recitatur et explicatur sententia Archiepisco- pi, Augustini Anconitani, Sylvestri, Innocentii docentium hunc titulum esse legiti¬ mum.
Respons.
auctoris.
Prob. 1.
Prob. 2.
sed solum contra legem divinam positivam, pro his1 barbari non possunt in- 375 festari bello2; alia autem sunt contra naturam, ut esus carnis humanae, con¬ cubitus indifferens cum matre, sororibus, et cum masculis, et pro his pos¬ sunt infestari bello et cogi ut ab his desistant. Et ratio utriusque est, quia circa alia peccata, quae sunt contra legem positivam, non potest eis ostendi evidenter quod male faciant; circa alia autem3 contra legem naturae, potest eis ostendi quod offendunt Deum et per consequens possunt4 * coer¬ ceri ne offendant Deum.6 Praeterea possunt cogi ut servent legem, quam ipsi profitentur. Ea autem est lex naturae. Ergo.6 Haec est opinio Archiepiscopi Florentini (part. 3, tit. 22, cap. 5, § 8) post Augustinum Anconitanum,7 * idem Sylvestri (in verbo Papa, § 7); et est opinio Inno¬ centii in cap. quod super his,s De voto,9 ubi expresse dicit, “Credo quod si Gentiles, qui non habent nisi legem naturae, contra legem naturae faciant, poterunt per Papam puniri. Arguitur10 Gen., 19, ubi Sodomitae puniti sunt a Deo. Cum autem Dei iudicia sint nobis exemplaria, non video quare Papa, qui est vicarius Christi, hoc non possit.” Haec Innocentius.
Et eadem ratione poterunt auctoritate Papae puniri a principibus Chri¬ stianis.
16. Sed pono conclusionem11: Principes Christiani, etiam auctoritate Papae, non possunt coercere barbaros a peccatis contra legem naturae nec 376 ratione illorum eos punire. Probatur primo, quia isti praesupponunt falsum,12 quod Papa habeat iurisdictionem in illos, ut supra dictum est. Secundo, quia vel intellegunt universaliter pro peccatis contra legem naturae, ut pro furto, fornicatione, adulterio, vel peculiariter pro peccatis contra naturam, de quibus S. Thomas ( Secunda Secundae, qu. 154, art. ii13 et 1214), quo modo peccatum contra naturam dicitur non solum quia est contra legem naturae, sed contra ordinem naturalem, quod15 (II ad Cor., 216) vocatur immunditia, secundum glossam, ut concubitus puerilis et17 bestialis, vel feminae ad feminam, de quo ad Rom., i.18 Si secundo modo solum, contra arguitur, quia homicidium est ita grave, vel gravius peccatum, et ita manifestum quod, si pro illis licet, ergo et pro homicidio. Item blasphemia est ita grave peccatum et ita manifestum; ergo.19 Si primo modo, i. e., generaliter pro omni peccato contra legem naturae, 1See note 13 on page 251. 2B omits bello.
3M inserts quae sunt perhaps to secure symmetry with preceding parallel clause.
4B omits possunt. 6M has offendant eum amplius. 6B omits Ergo.
''Summa de ecclesiastica potestate, qu. 23, arg. 4, resp. After making a distinction between eternal, natural, and positive law, he says: “Nam unusquisque iuste potest puniri pro transgressione illius legis quam recipit et quam profitetur observare...Pagani vero et omnes barbarae nationes per legem divinam veteris vel Novi Testamenti convinci non possunt. Nec per legem positivam, cum neutram recipiant. Unde sicut per legem naturae quam coguntur profiteri convinci possunt, ita per ipsam possunt iuste puniri.”
sDecrtl., 3, 34, 8, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad Cantuariensem Archiepiscopum. 9The full title is De voto et voti redemptione. 10M has Et arguitur ex.
UB has corollarium. This may be an improvement of M’s. 12M inserts videlicet here.
13“Sed contra est quod II ad Cor., 12, connumeratur aliis luxuriae speciebus, ubi dicitur: ‘Non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicatione et impudicitia’; ubi dicit glossa: ‘Immunditia, i. e., luxuria contra naturam.”’ 14B has arti. 11. ad secundum. 16B has de quo.
16The passage referred to is not in cap. 2, but in cap. 12, v. 21. 17S omits et, 18V. 26: “Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum, in eum usum qui est contra naturam.”
19B omits ergo.
De Indis, Sect. II.
contra pro fornicatione non licet; ergo nec pro aliis peccatis, quae sunt contra legem naturae. Antecedens patet (I ad Cor.y 5): “Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis.”2 Et praeterea,3 “ si quis4 frater nominatur inter vos5 fornicator, aut idolis serviens,”6 etc., et infra: Quid 377 enim mihi de his, quae foris sunt, iudicare”7; ubi S. Thomas8 dicit, Praelati acceperunt potestatem super eos tantum, qui se fidei9 subdiderunt. Vbi aperte patet quod Paulus dicit non spectare ad eum iudicium de infidelibus et fornicariis aut10idololatns. Item nec omnia peccata contra legem natui ae possunt evidenter ostendi, saltem omnibus. Item hoc tantundem est dicere, ac si quis dicat quod propter infidelitatem liceat barbaros debellare, omnes enim sunt idololatrae. Item non licet Papae inferre bellum Chii- stianis, quia sunt fornicarii aut fures, immo quia sunt11 cinaedi; nec ideo potest publicare terras eorum et dare aliis principibus; hoc enim modo, cum in omni provincia sint multi peccatores, cottidie possent mutari regna.
Et confirmatur; graviora enim peccata sunt haec apud Christianos, qui confirm. sciunt illa esse peccata, quam apud barbaros, qui ignorant esse peccata.
Item mirum est quod Papa non possit ferre leges infidelibus et possit Prob. 3.
exercere iudicia et inferre poenas.
Item arguitur, et certe videtur convincere, quia vel barbari tenentur Prob- 4- ferre poenas illatas pro illis peccatis vel non. Si non tenentur, eigo nec Papa potest inferre. Si tenentur, ergo tenentur recognoscere Papam tanquam dominum et legislatorem. Ergo, si non recognoscant,12 iam 378 propter hoc solum potest eis inferri bellum, quod tamen13 isti negant, ut supra dictum est. Et profecto14 mirum est quod possint15 impune negare auctoritatem et iurisdictionem Papae et tamen teneantur subire iudicium eius. Item non possunt acceptare iudicium Papae, qui non sunt Chn- Prob. s- stiani, nullo enim alio iure Papa potest eos condemnare aut punire, nisi quia vicarius Christi. Sed isti fatentur, tam Innocentius quam16 Augu¬ stinus Anconitanus,17 quam etiam Archiepiscopus et Sylvester, quod non possunt puniri, quia non recipiunt Christum. Ergo nec quia non recipiunt iudicium Papae, hoc enim praesupponit illud.
Et confirmatur quod nec iste titulus nec praecedens sit sufficiens, quia etiam19 in Veteri Testamento, ubi tamen20 armis res gerebatur, unquam j,ujus et populus Israel occupavit terras infidelium, vel quia essent infideles et lB omits quae sunt..., * ad Cor., cap. |, v. 9...3So M; B has et primum (cf. p. 195), while S has simply et. _ S has sitis qui, Vulgate si is qui.
6S has est (following the Vulgate) in place of inter vos, which is found in B and M.
6I ad Cor., cap. 5, v. 11; Vulgate has aut avarus before aut idolis serviens, etc.
7I ad Cor., cap. 5, v. 12; Vulgate has iis qui for his quae.
'Commentarii in Epist. ad Corinth. I, cap. 5, lectio 3: “Praelati enim Ecclesiarum accipiunt spiritualem potestatem super eos tantum qui se fidei subdiderunt.” _.
9M improves the word order by having fidei se. 10M omits aut. M omits sunt.
123 has recognoscatur; concerning the confusionof the third person singular passive with the third person plural active, see p. 271, n. 4. 13M has etiam.
i<S omits et and has dictum est profecto. 16B and S ha xt possunt. B omits quam. < 17 Summa de ecclesiastica potestate, qu. 23, arg. 3,on obj.3: ‘ Cum, sc. Saraceni et infideles, Chri¬ stianis velint pacifice conversari, non debent eis tolli illa quae sine peccato possunt possidere.
wln verbo infidelitas, § 7. 19B and S have enim. 50B has tam. 2lM has gerebantur.
Francisci de Victoria i.
ii.
m.
Sextus titulus tractatur.
Respons. auctoris. Prob. i.
Prob. 2. Prob. 3.
Septimus titulus.
Refutatur ab auctore.
2.
idololatrae vel quia haberent alia peccata contra naturam (qui multa habebant, quia erant idololatrae et alia peccata contra naturam habebant, ut quia sacrificabant filios suos et filias suas daemoniis), sed vel ex speciali1 dono Dei vel quia transitum impediebant vel eos offenderant. Item quid2 isti vocant profiteri legem naturae? Si est cognoscere, non totam co¬ gnoscunt; si est velle servare legem naturae, contra etiam volunt servare 379 totam legem divinam, si enim scirent legem Christianam esse divinam, vellent servare. Ergo non magis profitentur legem naturae quam Chri¬ stianam. Item profecto maiores probationes habemus ad probandum legem Christi esse a Deo et esse veram quam ad probandum quod forni¬ catio est mala, vel querenda3 alia, etiam lege naturali prohibita. Ergo si possunt cogi ad observandum legem naturae, quia potest probari, ergo etiam ad observationem legis Evangelicae.
Restat alius et sextus titulus, qui praetenditur,4 * scilicet per electionem voluntariam. Hispani enim cum ad barbaros perveniunt, significant eis quemadmodum Rex Hispaniae mittit eos pro commodis eorum, et admo¬ nent eos ut illum pro domino et rege recipiant et acceptent, et illi retulerunt placere sibi. Et “nihil tam naturale est, quam voluntatem domini, volentis rem suam in alium transferri, ratam haberi” ( Inst., De rerum divisione, § per traditionem?). Sed ego pono conclusionem6 quod7 nec iste titulus est idoneus. Patet primo, quia deberet abesse metus et ignorantia, quae vitiant omnem electionem. Sed haec intervenit in illis electionibus et acceptationibus; nesciunt enim barbari quid faciunt, immo forte nec 380 intellegunt quid petunt Hispani. Item hoc petunt circumstantes armati ab imbelli turba et meticulosa. Item, cum illi (ut supra dictum est) haberent veros dominos et principes, non potest populus sine alia ratio¬ nabili causa accersere novos dominos, quod est in detrimentum priorum. Item8 nec e contrario ipsi domini possunt novum principem creare sine assensu populi. Cum ergo in huiusmodi electionibus et acceptationibus non concurrant omnia requisita ad legitimam electionem, omnino ille titulus non est idoneus nec legitimus ad occupandas et obtinendas illas provincias.
Septimus titulus est,9 qui possit praetendi, scilicet ex speciali dono Dei. Dicunt enim nescio qui quod Dominus in suo peculiari iudicio condemnavit istos barbaros omnes ad perditionem propter abominationes suas et tradidit in manus Hispanorum, sicut olim Chananaeos in manus Iudaeorum.
Sed de hoc nolo multum disputare, quia periculose crederetur alicui pro¬ phetiam adserenti contra communem legem et contra regulas Scripturae, nisi miraculis confirmaretur doctrina sua, quae tamen nulla proferuntur ab huiusmodi prophetis. Item, dato quod ita esset, quod Dominus per¬ ditionem barbarorum facere constituisset, non tamen ideo consequitur 381 quod ille, qui eos perderet, esset sine culpa, sicut nec erant sine culpa Reges *B has spirituali. 2M has quia.
3So M; B has qu^reda, and S has cavenda, but in the margin alias querenda.
4M has qui potest praetendi vel praetenditur.
6Inst., 2, 1, 40; Krueger has nihil enim tam conveniens est naturali aequitati, quam, etc.
6B has Et est conclusio. 7M omits quod. 8S has Sicut. 9B and S omit est.
De Indis, Sect. II.
Babyloniae, qui contra Ierusalem1 ducebant exercitum et filios Israel ducebant in captivitatem, licet re vera totum fuerit ex peculiari provi¬ dentia Dei, sicut saepe illis2 erat praedictum. Nec Ieroboam recte avertit populum Israel a Roboam, quamvis hoc factum fuisset consilio3 Domini, sicut etiam Dominus per prophetam comminatus fuerat. Et utinam, 3- secluso peccato infidelitatis, non sint maiora peccata in moribus apud aliquos Christianos quam sunt inter illos barbaros! Scriptum quoque est 4- (I Ioan.y 45): “Nolite credere omni spiritui, sed probate spiritus, utrum ex Deo sint.” Et, ut6 ait S. Thomas {Prima Secundae, qu. 68), dona dantur a Spiritu sancto ad perficiendum virtutes. Vnde ubi fides aut auctoritas aut providentia ostendit quid agendum sit, non est recurrendum ad dona.
Haec de falsis et non idoneis titulis occupandi provincias barbarorum sufficiant. Sed notandum quod ego nihil vidi scriptum de hac quaestione Excusatio nec unquam interfui disputationi aut consilio de hac materia. Vnde fieri 382 posset, ut alii fortasse fundent titulum et iustitiam huius negotiationis et principatus in aliquo praedictorum locorum, non sine ratione aliqua. Sed ego hactenus non possum aliud intellegere nisi quod dictum est. Vnde, si non essent alii tituli quam isti, profecto male consultum esset saluti pnn- cipum, vel potius eorum, ad quos spectat haec detegere7; nam principes sequuntur aliorum consilium, quia per se haec examinare non possunt.
“Quid prodest,” inquit Dominus,8 “homini, si universum mundum lucretur, seipsum vero perdat et detrimentum sui faciat? Matth., 16, et Mare., has Ieroboam, perhaps through confusion with the same word farther on.
2B has illud. 3B has concilio. 4B omits quoque.
*V. i; Vulgate has credere after spiritui and has si in place of utrum.
6B omits ut.
7So M; B has dirigere and S has dedegere. This may be an improvement otMs.
8B omits inquit Dominus...9V. 26: “Quid enim prodest homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur?”.
10V. 36: “Quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, et detrimentum animae suae faciat?”
UV. 25: “Quid enim proficit homo, si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat?”
\ SECTIONIS TERTIAE,1 De titulis legitimis,2 quibus barbari potuerint venire in dicionem Hispanorum, SVMMA.3 1. Barbari quomodo potuerunt venire in dicionem Hispanorum ratione naturalis societatis et communitatis.
2. Hispani habent ius peregrinandi ad Indorum barbarorum provincias et illic degendi, sine tamen eorum nocumento aliquo; nec possunt ab illis 383 prohiberi.
3. Hispanis licet apud Indos barbaros negotiari, sine patriae tamen incommodo, importando merces, quibus illi carent, etc., et efferendo inde aurum et argentum vel alia, quibus abundant; nec illorum principes possunt impedimento esse quominus subditi exerceant commercia cum Hispanis, etc.
4. Barbaris non licet prohibere Hispanos a communicatione et participatione illorum, quae apud eos sunt communia, tam civibus quam hospitibus.
5. Liberi si apud Indos nascuntur ex parentibus Hispanis illic domicilium haben¬ tibus et velint esse eius cives, non possunt arceri vel a civitate vel a commodo aliorum civium.
6. Barbari si vellent prohibere Hispanos quominus exercerent cum illis com¬ mercia, etc., quid esset agendum.
7. Hispani si, omnibus modestissime tentatis, non possunt consequi securitatem cum barbaris seu Indis, nisi civitates occupando et subiciendo illos, an hoc facere licite possint.
8. Hispani quando et in quo casu possent saevire in barbaros, tanquam in per- 384 fidos hostes, et in illos omnia belli iura prosequi, eos spoliare, immo et in captivitatem redigere, quin etiam et dominos priores deponere et novos constituere.
9. An barbari causa religionis Christianae propagandae potuerint in Hispanorum dicionem venire. Et Christiani habent ius praedicandi et annuntiandi Evangelium in provinciis barbarorum.
10. Papa potuit negotium conversionis Indorum barbarorum solis Hispanis demandare, et omnibus aliis, non solum praedicationem, sed etiam com¬ mercium, interdicere, si ita expediret ad Christianae religionis propaga¬ tionem.
11. Barbari non sunt debellandi neque bonis privandi, si permittant Hispanos libere et sine impedimento Evangelium praedicare, sive illi fidem recipiant sive non.
12. Barbari, sive eorum domini sive ipsa multitudo, impedientes Evangelii pro¬ mulgationem, quomodo ab Hispanis (absque tamen scandalo) possint coerceri. Et quid dicendum de his, qui praedicationem admittunt, conversionem tamen aut interficientes aut punientes sive terrentes ad 385 Christum conversos impediunt.
13. Barbari quomodo potuerunt in Hispanorum dicionem venire eo, quod, cum essent conversi et Christiani effecti, eorum principes vi aut metu volentes eos ab idololatria revocare, ab Hispanis fuerint protecti et sub eorum tutelam recepti.
XB and M omit sectionis tertiae.
2B and M omit legitimis.
De Indis, Sect. III.
14. Barbari in Hispanorum venire potuerunt dicionem, quia, cum bona pars eorum esset ad Christum conversa, Papa, illis petentibus aut non peten¬ tibus, potuit ex rationabili causa dare illis Christianum principem, ut est Hispanorum Rex, aliis dominis infidelibus repulsis.
K. An barbari in dicionem Hispanorum venire potuerint propter tyranmdem suorum dominorum vel propter leges tyrannicas in miuriam innocentium.
16. Barbari Indi quod potuerint in Hispanorum dicionem venisse per veram et voluntariam electionem...u.
17. Barbari societatis et amicitiae titulo potuerunt venire in dicionem Hispanorum.
18. An Hispani potuissent barbaros redigere sub suam dicionem, si certo constaret eos esse amentes.
386 Nunc dicam de legitimis titulis et idoneis, quibus barbari venite potuerunt in dicionem Hispanorum.
i. Primus titulus potest vocari naturalis societatis et communicationis.
2 Et circa hoc sit prima conclusio: Hispani habent ius peregrinandi x Prop. in illas provincias et illic degendi, sine aliquo tamen nocumento barbarorum, nec possunt ab illis prohiberi. Probatur primo ex iure gentium, quod vel est ius naturale vel derivatur ex iure naturali (Inst., De iure naturali et ro. i. gentium2): “quod naturalis ratio inter omnes gentes constituit, vocatur ius gentium.”4 Sic enim5 apud omnes nationes habetur inhumanum sine aliqua speciali causa hospites et peregrinos male accipere; e contrario autem humanum et officiosum se6 habere bene erga hospites; quod non esset, si peregrini male facerent, accedentes in7 alienas nationes.
Secundo, a principio orbis (cum omnia essent communia) licebat Prob. 2. unicuique, in quamcumque8 regionem vellet, intendere et peregrinau.
Non autem videtur hoc demptum per rerum divisionem; nunquam enim fuit intentio gentium per illam divisionem tollere hominum invicem com¬ municationem, et9 certe temporibus Noe fuisset inhumanum...387 Tertio, omnia licent, quae non sunt prohibita aut alias sunt in miuriam ro. 3. aut detrimentum10 aliorum. Sed (ut supponimus) talis peregrinatio Hispanorum est sine iniuria aut damno barbarorum. Ergo est licita.
Quarto, non liceret Gallis prohibere Hispanos a peregrinatione Galliae, Prob. 4. vel etiam habitatione, aut e contrario, si nullo modo cederet in damnum illorum nec facerent iniuriam. Ergo nec barbaris..
Item quinto, exsilium est poena etiam inter capitales. Ergo non licet Prob. 5.
relegare hospites sine culpa., _ _., Item sexto, haec est una pars belli, prohibere aliquos tanquam hostes Prob. 6.
a civitate vel provincia vel expellere iam exsistentes. Cum ergo barbari non habeant iustum bellum contra Hispanos, supposito quod sint innoxii, ergo non licet illis prohibere Hispanos a patria sua.
'M omits this sentence and B has it before Nunc dicam.
2'phe full title is De iure naturali et gentium et civili...B has constituitur, vocat.
*Inst 1 2 r Krueger has: “quod vero naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud U» gentium, quasi quo mre omn g»» utuntur _ For explanatiori of Victoria’s subst.tution of gentes for homines, see H. F Wright, trancisci Z.D, I.r, S.IU Re,.Uio (Washington,.9.6), p..6, and the amhotu.es here e.ted.
Francisci de Victoria Prob. 7.
Prob. 8.
Prob. 9.
Prob. 10.
Prob. 11.
Prob. 12.
Prob. 13.
Prob. 14.
II Prop.
Prob. 1.
Item septimo, facit illud poetae,1 Quod genus hoc hominum? quaeve hunc tam barbara morem Permittit patria? hospitio prohibemur arenae.2 Item octavo, “Omne animal diligit sibi simile” ( Eccli., 173). Ergo videtur quod amicitia inter homines sit de iure naturali, et4 contra naturam est vitare consortium hominum innoxiorum.
Item nono, facit illud Matth., 255, “Hospes eram, et non collegistis me.” Vnde, cum ex iure naturali videatur esse6 recipere hospites, illud Christi iudicium statuetur cum omnibus. 388 Decimo, “iure naturali communia sunt omnium, et aqua profluens et mare, item flumina et portus, atque naves iure gentium undecumque licet applicare” ( Inst., De rerum divisione7); et eadem ratione videtur publice.8 Ergo neminem licet ab illis prohibere. Ex quo sequitur quod barbari iniuriam facerent Hispanis, si prohiberent illos a suis regionibus.
Item undecimo, ipsi admittunt omnes alios barbaros undecumque. Ergo facerent iniuriam non admittentes Hispanos.
Item duodecimo, quia, si Hispanis non liceret peregrinari apud illos, vel hoc esset iure naturali aut divino aut humano. Naturali et divino certe licet. Si autem9 lex humana esset, quae prohiberet sine aliqua causa a iure naturali et divino, esset inhumana10 nec esset rationabilis et per consequens non haberet vim legis.
Decimo tertio, vel Hispani sunt subditi illorum vel non. Si non sunt subditi, ergo non possunt11 prohibere. Si sunt subditi, ergo debent eos bene tractare.
Item decimo quarto, Hispani sunt proximi barbarorum, ut patet ex Evangelio ( Luc., io12) de Samaritano. Sed tenentur diligere proximos {Matth., 2213) sicut se ipsos. Ergo non licet prohibere illos a patria sua sine causa: (Augustini, De doctrina Christiana ) “Cum dicitur, ‘Diliges 389 proximum tuum/ manifestum est omnem hominem proximum esse/ ” 3. Secunda propositio: Licet Hispanis negotiari apud illos, sine patriae tamen damno, puta importantes14 illuc merces, quibus illi carent, et adducentes illinc vel aurum vel argentum vel alia, quibus illi abundant.
Nec principes illorum possunt impedire subditos suos ne exerceant com¬ mercia cum Hispanis; nec e contrario principes Hispanorum possunt com¬ mercia cum illis prohibere.18 Probatur ex prima.
Primo, quia etiam hoc videtur ius gentium, ut sine detrimento civium peregrini commercia exerceant.
*V ergil, Aeneid, lib. i, 11. 539-540. 2B has patriam hospitio, prohibemur arena?
3The reference is to Ecclesiasticus, cap. 13, v. 19: “Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo proximum sibi.” 4M adds quod. 6V. 43. 6B has cum iure naturali videantur.
1Inst., 2, 1, 1, et seqq.: “Et quidem naturali iure communia sunt omnium haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris...Flumina autem omnia et portus publica sunt...Riparum quoque usus publicus est iuris gentium, sicut ipsius fluminis; itaque navem ad eas appelere...cuilibet liberum est.” The readings naves and applicare are listed by Krueger as variants.
8S has videntur publica. 9B omits autem. 10B and M have inhumanum. US adds eos.
wVv. 29-37. 13V. 39: “Diliges proximum tuum, sicut teipsum.” 14B has exportantes.
16B has nec e contrario cum illis; S puts prohibere after possunt.
De Indis, Sect. III.
Item secundo, eodem modo probatur, cum hoc liceat iure divino.
Ergo lex, quae hoc prohiberet, sine dubio1 non esset rationabilis.
Item tertio, principes tenentur3 diligere Hispanos iure naturali. Ergo ro • 3- non licet eis, si potest fieri sine detrimento illorum, prohibere illos a com¬ modis suis sine causa..
Quarto, quia videntur4 facere contra illud proverbium, Non facies ^ob. 4.
alteri, quod tibi fieri non vis.” Pr0b. 5.
Et in summa, certum est quod non plus possunt barbari prohibere Hispanos a commercio suo quam Christiani possunt prohibere alios Chri¬ stianos. Clarum est autem quod, si Hispani prohiberent Gallos a com- 390 mercio Hispaniarum, non propter bonum Hispaniae, sed ne Galli participent aliquam utilitatem, lex esset iniqua et contra caritatem. 01 autem hoc lege caveri iuste non potest, nec etiam facto fieri (quia lex non est miqua, nisi propter executionem legis). Et ut dicitur De lustitia et mre, 1. ut vim5, “inter homines omnes cognationem quandam natura constituit.
Vnde6 contra ius naturale est, ut homo hominem sine aliqua causa adversetur.'
“Non enim homini homo lupus est, ut ait Ovidius, sed homo.
4. Tertia propositio: Si quae sunt apud barbaros communia, tammProp. civibus quam hospitibus,8 non licet barbaris prohibere Hispanos a com¬ municatione et participatione illorum. Exempli gratia, si licet alus pere¬ grinis vel effodere aurum in agro communi vel ex fluminibus vel piscari margaritas in mari vel in flumine, non possunt barbari prohibere Hispanos, sed eo modo dumtaxat quo aliis licet,9 dummodo10 cives et naturales incolae non graventur. Haec probantur11 ex prima et secunda. Nam, si licet Hispanis peregrinari et negotiari apud eos, ergo licet eis uti legibus et commodis omnium peregrinorum...Prob 2> Secundo, quia, quae in nullius bonis sunt, iure gentium sunt occupantis