ÀSSERTA PER JirsTITIAM EJUS,&C. Jfi agendum fub pocentia comprchcKdendo, )3.m ai- hii intus extiaqtie a£Hom dcefle ponatur. Nc^ae vcrô aliquid félicitait perfeâionique volcntis Ueî ' dccedit, dava non omnis ejus Voluntas efieâum plénum fintitur: quia etum t»iia non vult nill pf» gnda bonitatlB qine in unoquoqùe eft} tum tnaxî- - lUè YoiuaCau JàtisBt* tium optàmm nfiihans 'd>tlnctar.
a8. r^erhr viiummls divlfic eft in frodulfi- '^vMn dftS-pWprios aâus, & pirmipvam circa alie- BOS, Quxdam cnim interdum permittere Jicet, , -(id citnoa impedirc) que facere non licet, vcIuc peccata> de quo mox. £t pertniOivEe voluntatis objeâum proprium non id eft quod permittitur, icd permifilo iplà.
ip. HaAcnus de voluntatc, nunc de râtime Vo- hndi feu Bonâ à" Muh, Utrumque tricot cft,M^ "taphyficum, Pbyficutn 8c Morale.
^o. Metafbyjîeum generatim codSftit- îit rentm etiam nOn întdligoitruin perféâiooe Se imperfèé- tiAnc Lilioniin campi tt paflêrum assm i r^. tre coàeM geriCbifitHâisit, Scbratorum dniman- tSuffl rattonem Deus hriiet apud Jocam. ' ji. PAjyTewf» accipitUT fpcciatim de lùbfhntia- rum intelligentiam commodis & incommodis, quo pertinet malftm taenit.
ji. Mortle de earum aâïonibus *irtuofis 8c vitiofis, quo pertinet malum eùlpa-: & malum phyficûm hoc fenlù à morali oriri folec j «fi non ièmpcr in iifdem fubjeâîs, iêd hîcc tamea qax Vtieci pdlBt abOratio cum fruâu eorrigî- txa \ et innocentes fidlltat paffi noa dK. infrà,. 5. ff.
- 3;. Deas fuk bona per fe, ontecedcnter ad riti- tlimum; nempc Tain rerum perfeaîoiiei in unî- ïerfum, quim fteciatim foblRiatfarum întrib'gen- tium omniiim felicîtaïem'& virtutem, 8c unum- -cfUDaque bonoium pio gradu fax bonioids, ut jam Ift CAUsi Dki 34. Mala, etli non cadant in voluntatcm D^i antécédentes > nfî quatenus ca ad remMioaem coniiB tendit, cadunt tamen interdum, Icd indi- teètè 1 ia conlètjueiitem: quia ioterduio ni^nti bona ipili remotis obtioeri non polTunti <]uo caSx rcmotio malorum non plané perducitur ad cffec- tum i Se conCftens intra voluntaEcm anteceden- - tem, non prorumpit in confèqucntem. Unde Thomas de Aquino poil Auguftinum non inconi'^ mode dixit, Deum permittere quxdam mala fiefi,; ne multa bona impediantur.
3f. Mala Mctaphyfica & Phyfica, (veluti im- pe^âiones in rébus, Sx. mala pœnœ in perlbnis) inteidum fîunc bona itibûdïata, tanquam média ad majora bona, . 3$. At malum morale fni maluih culpx nua^' .quam latîonem.medii faabcrt, neque.eniai (Apos- tolo inoomte),'âcienda itmt nsda at éventant bo- na; lèd interdum tamen ratlonem babct condifio- nis quam vocant fine qua non, iive coUigati fie concomicantisiid ell line quo bonum debitum ob^ tineri nequit, fub bono autem debito etiam priv^ tio mali débita contioerur. Malum autem admic- titur non ex princïpio necefiitatis abfolutîe, fed ex prjncipio convenientiEC. Rationem enim elTe opoi- tet cur Deus raaium permittat potiùs quim non ^mittat: ratio aucem Divinx voluntatis non niQ a bono fumt poteft.
37. Malum etiam culpK nunquam in Dec objeâum eâ: voluntatis prpduâirv, fed tantùia aliquando permiflîra j quia, iplè nuaquam pce- catum &ati £d tantàm ad. uimmum aliquando pcrmittit,, " 38, Gcneralis aiitcm>'R(Sii1a.eft permïttendi pce ' cati, Dco iMHninîqne communist. ut ncmo pevniïttat.peo^tum alieuim, oilî impcdiendo ipicmet Aâum pçiyuQi^eitercituins.GJ]^ ■ Et ut vetio dir Digilized Qy Google ASSERTA PER JusTITIAM EJOSj&C; 3Ç? . am; peccatum permit ci nunquam Ucit, oi& cuta dtbit, de quodtlUnâiùs infra %.66.
35. Deus itaque inter objcâa voluntatis Iia- bct optimum, ut fincm ultimum; lèd bonom ut ^uaiemcun^ue, etkm fiibaltcrpum, res ve- rô indifiéreotcs. ïtcroquc mala pcnise £çpe ut ' média; at malum culpx noa nîfi ut ici dio- Ï|ut debitx conditionem fme qua non eflct î eo cnfu quo Chriflus dixït oportere ut fcandala . 40. Haiftenus de magnitudinc & de bonitatc fe- paratim ea diximus,quie prKpacatoria hujus Trac- latfonis videii poirunt; nutic agamus de pertinen- tlbus ad utramque ^aaÙÂm.Communiatx^omagnt' judmii ^ bonitut'u hîc funt, quK non ex fola bo- nitatc 1 Icd etiam ex magnitudine, (id cil fapicn- tia 8c potcntia } proficifcuntor: fecit eoim magnï- tudo, ut bonitas cffcâum fiium conlêquatur. Et bonitas refcriur vd ad creaturas in univerfum yd Ipeciatim ad intelligentes. Priorc modo cum jnagaitudine conftituit pio«idctiiiam_ in Uni?er< fi> crcando Se gubemando; poftcriore, juAî- tiam in regendis Tpeciatim fubmtntits latlone piz- ditis.
+r. Quia bonitatem Dei in creaturis fefe genc- ratim exerentcm dirigit fapicntia; confequens eft {rovidtntiam divinam Icfe oftcndcre in tota fcrie Iniverlî; dicendumque Dcum ex infinitis pofli- bilibus feriebu^ rerum elegiCTe optimam ) camquc 9deo cfîè hanc ip&m qux aâu exiflit. Omnia cnim in Univerfo funt harmonica Intci lè inec fa- picntifllmus niH omnibus pcrfpcâtis ^ecernit, atqua adeo non nifi de toco. In partibus fingulatim ititnp> tis, voluntas prxvia ei& poteft* in toto decrfto^ rîa intelligi débet.
41. Unde accurati loquendo non opns cftoitl^' ne Decretonim DivinoTumi &à dici poteft uni- £um untùni ^ùS& Deciettua X>eii ut axe miicet _ ■■ ~- ' ftrîçi C A U s A D B I ieries rerum ad exifUntiam perreoïreti poftaan fcilicet omnia firiem ioeredicntta fiieie conliden^ ta I 3c cum lAaa alias Mus ingredïcntïbiis homparata. / 43. Itaque etiam Decrctum Deï e(i immilttibt- ]c, quia omnes ratîoncs qux ci objici poÏTom jam in confiderationcm venêre: fed hinc non alja orf- tur nectjfit»! <^uàra eonfequentu, feu quam M/fitht- tieAmvoant, eX fuppolîu fciiicet prsevîliotie 'iSc prxordinatiooe; nulia autem {ùbell ncceilitas filut* icu conftquentii \ q^uia atius ctiam icnim or- do polTibiiis cHtt te în panïbus,!c in totoiDeai- que cgntingcntinm ièriân digent, contîngeotîsiii corum non munvic. " 4+. Nc.jue ob rcruni cerrimainem prcees labo^-' refque fiunt inutiles ad obtincnda futura quœ ddf- dcramus, Nam in hujus fcrici rerum, tanquam poiTibiiis, reprKfenta;ione apud Heum, antequam icilicet deccrni intclligcretur; utique & preces in ea((iclii;eretur)futur3r,&a,ixefFeiauum in eaconi- prehendendorum caufa: incnnc, £c id eleifbioneni ^crici, adcoque & ad cvcntus in ca comprchenfOs» ût par erat, valuêrc. Et qu* nunc movcnt Deum ad agendum aut permictenduni.jarat.umcunr mo* vcrunc ad ijecernendum quid afïurus elTct ftut fer" niifrurus.
4r- Atquc hoc jam fuprà monuîmuî, res et âiïifia prsElcîentîa Se providcntia effe deierminata's, nttn aliiblutè, feu qmcquid agas aut non agas, Icd J)Cr fuas Caufas rationefque. Ttaquc Jîvc quis prc-* «î, fivc (tudium & laborcm inutiles dictret, in- cirfcrct in Sephifmt, quod ]sm vetercs ignavitm ap- pelUbant. add. infrà, §. loô. 107, 4fi. Sapientii autem infinita omnipotentis, bo- niuti ejus immenfa! jundlitfecicut nifiii potacrie fieri meliusi omnibus computatis, quâm quod à Deo eft fààiim; atquC adeo, nt omnia fmt per- ftaè hartnonKï, coofpireDtcpeTulcherriniè iot»" ASSERTA PER JusTITIAM EjUS,&C. ^JÇ &: caaËe formalEs &u ammx cum caoÂs matciis- 13>UB &u corporibusgCBnû^ efficientes lèu natoiales . cum lîiulîbtK &a mùa^kmi regmon gratise eum ngno naOtfgt.
47- -^^ tT<Anâcapotie&Mu^eaiic]aid reprehenlt- I»lc videtur in opeiîbus Vei, judicaadum cft id rOfÂAa non &tis nolci'i -fie' Ëpicocem qui intel- .IfgCTet, jil(iicttmum « optaii quidem pofTe me- . liora, 48. Unde {)orro' fêquitur nthil eflc (èlicttisjquàm itam iMEfo Doibiao urvirc, atque adeo Deum -fùpcr omnia cQè ajaiudum eigue pcnitus conft- - 49. O^imx aatem &rid nntm {ttcBipe hujus .jpfiùs) élîgetxïx- Diaxitm ratio fmt Chrinus ,#Hir^wr<^f lèd qui,, qutteffits cKatnra cft ad fammiiin provcâa, in ea lène.niAîIî6iBHi can- -tîiKiîâckcMtt téiqiAaiUnimficreatî Ws. imà- caput > cUï amtài tandem poieftas data A in eoéia 8i in um* in ^oo beUedid déboeruat onmes gén- ies, per quem omnïs creatura libcttibîtur à &t- -Vitute cOTrUpttobîi, islibcrtatem doriK fiUoruni' Dei.
j-o. Hiftenusdc Providentia. nempe generali, porro bonitas relata Ipeciatim ad creaturas iotclii- gentcs, cum Sapientia conjanâa, Jufiitiam con- ftituic, cujus fummus graduE eft SdsâfVitf. Itaque -tam lato lènfu Jultitia non tantàm jus ibiâum, Jèà ficxquitatem, acque adeo ScmiièiicoTdjam laudi- bilcm comprchendir.
■ yi, DiJccmi antétn ^allitia generatim lûmCi poted in jullitiini ftiecialiùs fumtain Sclàaâiti- tem. JufiitU ffteiMiiu fumt» Tcrfitur cirea bc»-. .nnm malumque phyficum, alioium nempe in- .ielligentium; iânâitas cîrca bonum malumque ' fa. SùM malaqae fhyjtc» evcniunt tam in j'Ai qnàm ta futur». Irt bue vit* multi quenu- - -■. tu"; Causa Dei ■ tur in unîrerfum qaùA humana nitura tôt nuHfl expo/îta ett, parum cogitamés magnam eorum partcm ci culpa hominum ânere, & rcren non iàeis gratè agnofci divina in nos beoeficia, laagîi- -quc accenttooem ad mala qoàm ad bona noftra vcrti.
f j. Aliis dirpltcct io primîs quàd bona mftlai^e phyflca non funt diftributa lêcundùm bona m^a- quc moralia, feu quàd fxpc bonis cfl milè, mal!* cil benè...f4..Ad bas querehs duo refponderi debent: .afium, quod Apïftoius attulit; non cITe condi- gnas afflictioilesnujustcniporisad futuram gloriam .qusc revelabitur in nobis; altcrum, quàd pulcher- • rima comparationc Chiiflus iplë fuggeflit, nKi gra- iDum frumenti cadcns in teiiam morcuum fucrit^ fruâum non feret.
f f. Itaque txm tantùm largi compcD&buntar aflSiâioacs, fcd & infervicnt ad fttlicitatîs augoien- tum, nec tantùm profiint hxc mala, fed Se requi- rutitur. Add.;t.
j-i. Cire* futurtmi viiam gravior adhuc eft dif- ficulta";: nam objicitur ibi quoquc bona longé vin- cî à malis. quia pauci funt clcÉti. Origenes qui- dem ECternatn damnacionem omninô fuftuliti qui- dani vetcrum paucos fakcm afternùm damnandos .bufdam placuit omnem Chriftianuni tandem Alra- .tum iri.quorfum alîquando înclioairc vifus «ftHie-. Tonymus.
- f 7- Sed non eû cur ad hxc paradoia 8c reji- cienda con(ugiamu£: Vcta lelponGo eft| totatn amplitudinem regni cœleftia non cllè ex noftn cogaitione acSimandam { nam tanta eflë poteft beatorum per Divinam rifionem gloria, at mais damnatorum omnium comparari huic bono noii polfinc, &: AngeUi htates incredibllt multitudine agoo&it Sciiptujfa >. 8c magaftia (rtstmarum ««• credidèrciquorur rittitwn ASSERTA PER JUlTlTIÀM IJUSj&C. 357 rhtatem iplâ nobis flperît natma» mm ïnrcntis U> luflrata i quôd fàcît ut commodiûs qnàm Augufti- nus 8c alii veteres pncnkatiam boni premalo neri pafliinus.
fS, Hempe tUliu aoflra non eft niS âttllei unitn Solu, 2c tôt funt Solet qàot Stdbe fixx; 8c crcdibfle efï maximum eflc fparïum trans omnes fixas. Itaque nihil prohiber, vd Soles, vel maïi- mè regionem trans Soles habîtari felicibus cicitu- ris. Quaoquam & Planeta: efle poffint aut ficri ad indar Paradili felîccs. In domo Patris noftri muU tas ellë manlîones. de cccio beatorum propriè Cbriftus dixit, quod EmOTrcuiii »ocant Tncologi quidam, & trans Sidera ftu Soles collocant, «li nihil ceni de loco beatorum afSrmari polTit: intc- nra 8t in ipcftabili mundo multas crcaturarum ra- tionalïum nibitationes eflê reiilimile judîcari po^ teîi, alias aliis feliciorcs.
. - ff. Itaque fli^umentum i multitudine dam- «atariun non dt fiindatnm' nifî. ja igoorantîa' Sifii innnimus; fi omnia nobîs pciïlpeâa fo- '' lent, appariturum ne optari quidcm poiTe mc- Jiora quàm quse fceît Deus. Pcrti^ eiîam dam- aatorum ob perfcïcramcm eorum malitiam pcr- fivcrant i undc iofignis Theologus joh. Fechtius in eleganti libro deStata damnatorum eos bene rc-- fiitat, qui in fiitura?ita peccata pccnam dôrâereri" negant, quaâ jtilHtîa Dco eScntialb oellâre un* ' quam pofler.
60. Graviffim» tandem funt difficultates cir- ca S»nSitatem Dei, Icu circa perfeaionem ad. bona malaquc inoralia aliorum rclatam, quK cum amirc virtutcm, odillê vïcium etiam in atiîs fecit, & ab omni peccatî labc atquc concagîone quàm maxime removct i & tamen pallîm icclê- ta régnant in mediopotcntifTimi Dei imperîo.Sed .quicquid lipc eft diffiçultatis, diriaî htminis III IIW tuflHIII Causa Dki lio ctîam in hac vita in fupcracuT, ut piî 8c Dei amantes Abï, quantum opus cil;, ûtUfiïceie. pol&nt.
6t. Oèjieiiur ncmpe Deum tiimis concurre-^, re ad pcccatum, hominem non &ns. Dtum m- ' tem nimii cot>enrrert ai maUtm mer»U pb/ficè 8c moralirer, volimtatt Sx. pioduâîva 8c pcrmiffiTa pcccati, âi. ConcurHim moralem lacum habitunim ob-' &rvant, etiî Dcus nihîl conférict ^^endo ad pcc- catum, Ëltem dum permittcret feu non impediret- càm poUct.
6t. Sed rcreraDcum concurrcre moralicer £c phyiicà fimul: quïa non tantùm non impedit pcccantcs, (ed ctiam quodammado adjuvat, vi- res iplïi occalîonefque pixftando. Uide phrafès Scripturx Sacra;, quoi Ueus induret incicerque malos.
£4.. Htnc quidam inferic audent Deum vd utroque, yd ccrtè altcrutro modo, pcccat^ complicem, imà auâorein dSi t atgue adcà diviuam iàn£titaccm, juftidaûi, bmitatetn cvertUDC.
6f, Alii igalunt dîvinam omnifcientiam & omnl- potentiam verbo, magnitudioem, labe^âarei tanquam aut ncfcirce minimère curaret mala, aut. malorum torrenti oblîflcre non poflêt. Qax Epi- curcorum, Maniclucotumve lèntend? fiiît: cui cognatum aliquid', ctlî alio niitiorc modoi doccnt Socinlant, qui leâè quidcm cavere voluot, ne di- TÏnam Sanâitatem polluant tftd non leâè alias Dcî pcrfcâioncs dclcrunt.
66. Ut pdmum ad etncurfum Moralem ftrmit- re{pondcamus> profcquendum ell c^uod fu- prà dtccrc capimust permiirionem peccaii eflè li-. dtamt {&a mtnaliteT polTibilem) cum débita (ica moialiter ncccf&riaj invcnitur: fcilicet cùm non poteft pcccatum alieaum ioipçdvi S\tx p^ïtprja of- fén£t» ASSERTA PER JOSTITIAM EJUS,&C. 5Ç9 fcnfa, idcftfme viokcione cjus, quod quis aliis Tcl fibi débet. Excmpii gratii miles in ftacioiie lo- catus, teniporc pralcclim periculofo, ab ea decc- dere non débet, urduos amicos întcr Ce duellum mrantcs à pugnando avertat. Add. fuçià §. 36, Debcii autem aliquid apudDeum inteilfgîmus, noa bumaiio more fod SwrpiffSf, givtndo aliter £us pcrfeâîonîbus derogaret.
67. Porro fi Deus optimam Univerfi Seriem^ (in fjUî jiercaciim intcrcurrit ^ non clegiflêi:, ad- miliiibt aliquid pejus omni crcaturarum peccato; nam propria; pcifeitioni, & quoii hinc lequicur, alienxeciam, dcrogaflét: divinaenim pcrfeâio à perfcâiflimo cligendo difccdcre non débet, ciini minus bonum h^ieat ritïonem niali. Et toUcrc- tur Deus, toUcrentur omnia, Si Deus vel bbora- ict împotentià, vel enaret intelieflu, ve! labere-_ tur voluntate, 6S. Coneurfus ad peccatum TkyJ!a4s fecit ut Deum peccati caulâm auâorcnu^ue conHicuerent Qiiidami itst matum cutptr ctiam objcâum pro- duâiv» in Deo volunmis fiïret:' ubi maximà' îniùltuit oobîs Epîcurei 8c Manichaei. Sed hic quoquc Deas raentem illulirans fui eft vindcx in anima pia 8c veritatis ftudiofa. Explicabimus igitur quid fit Deum concunere ad peccari ma- teriale, feu quod in malo bonum cft, non ad formalc, ûp. Reipondendum eft fcilicct, nihil quidem ■ perfeaîonis 8c realitatis pure pofitivw clTc in creaturis eirumquc aâibus bonis malilque, quod- non Deo dcbeaturi fed impcrteflionem aâus in privatione couiîllerc, 8c oriri ab ovîginali limi-' tatione crcaturarum, quam jam tum in ftatu purx pofTibilitatis (id eft in Kcgionc veriuium «teraarum lèu îdeis Divino ïateliéâiii obverfan- tibus) habent ex edêntia fua: nam quod limita- tîone cvciet >. non cieanira, lèd Deus foret.
\66 CausaOei \66 CausaOei Ii»)iM(*autem dicitur crcïtura. quia limites fid' termines ihx magnitudinis, potentia:, fcicnri*, & cujurcunque pcrfsdiionis habet. lia fundamen- tum mali cit neccilirium, fcd orcus timcn con- tiagcnsi id e(t ncceUarium eft ut makiintpo(&> bilia, fed contingent eft ui maia lîat aâualia: non contingens autem per harmoniam rerum i poEentia tranfit ad aâum, ob conveoicntiam cum optîmarerum ferit, cujuî partem fàdt.
70. Quod auccm d<; privatisa mali conftitutio-' ne, poft Auguftinum, Thomam, Lubinum,aliOî- ^uc vetercs 8c rcccntiores aflcrimus, quia mul- tis vanum, aut ccrtè perobfcurum habcturj' i[a jeclirabimus ex iplà rerum naturai Ut nibil Iblt" diiàs-efic apportât: adhjbentes in fimilitndinem fènfibile quiddam 8c matcriaie, quod etïam in pri-' Tativo confilUc. cui intrtU tar^um ruturalis somcn Keplcnis, inGgnis natune indagator, tm-' poAiit.
71. Nimïrnm (ut fecili eitcmplo utamur) cùm flumen naret fècum dcfert. velocitatem illis imfrimit, (cd ipfarum înertîâ limitatam ut qua: ^ CKtcriî parîbus) oneratiores funt, tardiùs féran- ' tur. Ita fit ut celeritas fie à flumine, tarditas ab onere; pofitivum à virtutc impcllentis,privativum " ab incrtia impolli.
71. Eodcm plané modo Deum dicendum elt crcaturis per&âionem tribucre, fcd quv rccepti- vitate ipucum llmitctur: ita bona erunt sk DiTiiKk vigore, mala à torpore crcaturx.
7 j. Sic dcfefiu attentionis &pe crrabït ïntcllec- tus, dcfêâu alacritatis fcepe refringetur Voluntasj- " quoties mena, cùm ad Deum ufqiie Cca ad fam- mam bomum tcndcrc dcbcat, per mertiam creatu- ris adbsrcfcic.
7^. Hue ufque ils refpanfum ell, qui Deum nimis ad malum concurrcrc putant: nuiic illis îa- {ùfitci^usi qui htmmta ajunt (murrin nsn (s- ASSBRTA KR JUSTlTIAM EJUS» &C. ^St ih, am non fiuis culpalnlem cSë ta pëccuulo, ut Micct nirfai accuattowni in Deum nfuDdant. Id CTgo fTobare conondunt AntagoniOx tum et imbetillitate humana Nuivx, tum ci dcfcâu iiviax gratise ad juvaadam Boftnm naturam ne- ccflàrix; infraquc in oatun hominia ^wâabimiu tum cocruptionem, cum Screlîquiasimagiaûdiviax ex Aatus integritatis.
jf. Carrupiunii hHmima confidcrabimus por» ro tum ortum, tum 8c confticLitioncm. Ortus eft tum 3 lapfu ProtoplalVorum, tum à contagîi pro- pagatione. Lt^às fpcâanda eft cauû Se natura, 7$. Caitf» Lapftti, cur homo Tcilicct lapJus llti Critnte Deo, permittente, concurrente, non qua:- renda eA in i^uadam defpotica Dci poteftatc > quaS ^ulUtia vellaaâitas attribut u m Dei nooeHëtiquod in eScGta verum foret, f\ nuUa apud cum juns 2c tteà ratio haberetur.
77. Neque quxrenda ell la[ilbs cauià inquadam Dei ad bontim malumque, juftum K injuHum indiffcrcntîa, quafî hxc ip& ^>ro arbitrio:confti« tuillcti quo poitto Jcqueretur quîdvis ab eo coaC- titui poOc.paii jure aut ntiooe, id eft fluUaiquod rurfus omnem ]ufttti« atque etiam fipieotùe lau- dem in nihilum redi^em, fiquidem iïknulkim de- leâum habcret in fuuaâjfniUxuiaut ddeâût fiin* dameotum, 7S. Neque etiam in voluntat« qoadam Deo afHâa, minimè lanâa, mimméque amabilîi cauià lapins ponenda efl: tanqaani' nlhil aliud quim magnitudinis Six çioriam ^eâaas, bo* nitatiique exon, cnidcli nu&ricordia mi&w fe* «rit, ot eflèt quorum mUèreretur i 8e pcrver* fi ju^tla peccantes nouent, ut cffimt quoi pu* nlrét: que omma tyiannica Se a ren glorù per' feâkmeqoeiilîeniffima iiiiic, cojus decns dm tao' tÙBi ad m^tàndiaegit fidctam ad boiÀtteta rc&itan - ^ t -am Ui Q 79. Sed . C'A V «A B I I.
7«. S#i WTft radïx eft in impcrfcflionc &U «B^«çi^lItatc crcaturanim originali, quse w1)AC 11'- pcccatum optinue Icrici terum poflîbili yaStti àvVio fupsà.. Undc )am foûum cft, ut WÏHi, qon qbftHUe tUviiM' virtute làpieatift, Hâ^ ^««aînaieair, mà lus Jalvu uoa po&t noa peroivtû, „ - ■ j A 80. NtftwK non >t2 coocipiendsi elt cum Bodio, qnafi.Dcus Adamum in parnam peccatï Coniemnavcrit ad pono peccandum cum poftcri- me. eiquc (exfequenda Scateatix cauû) pecca* winoiitMew mfuderiti cùm potiùi ïpfa vi primi pccctti, vcl«t pliyûco iiexu, conlÈcuta (k pecca- miooritas, «^ucoiadmodura ex cbii^Eatc mulk alâ peccata nafcirotur.
Si. Scquitur Frof^4tk mt^gh à fapfa Proto- riaflorum. oii(...perrouços ift «imw. poûerorum; Ea non vîdetur commodius G»pliçui pcw& quùn tngntin^'\ antfgas- ppltermum ia Adamo jam îuiOè in^dof* Qïl^ iqt^iisitui reâiùt, fciiEadum «ft «K «centicffUia obfcvMie ratiOBibuiqiic ipp». tt^t aiuataluidi ii {tlaotaFtfO} fors^tioncm non HiQ v>aailûl pntfopfliAto ta âmipe {(Mate...^ ) evekerctur.,. • . 8t. Undc etiam apparCt iftia flXinii qulttein ra. 'tjoiialituts prxczïlhâimm, cenlcrî tsMCn poflè, inpi^xil^ntibtûprxlbbilitajamdlvinitus &prz. parata dlë proditura aliquando. non organîfmiini tantùm faumaiium, ftd & ipJàm rationalitatcm, fignito, ut fie dicam, a£ta exercitum prasfe- mentc i limulque St corruptionem anima, crfi nondum humanas lapJu Actami induaam, poftet acccdcntc rationilitatis gradù, demutn in peci- çamipofitatis orjginaliS' vim tranâflc. Cxiemni apparct exnovïiTimisinveDtîs.algtdiatre aoinmot ànimamquc eflc.atà inàCrc la conécptu vdut In^ duraentura, ( ovuli fornia,ut arbiCfantUf,) increî meotumquc ad novi corpoiû âfgaulci pérfcâîo* jwmsccdanum pnc^rt.
83. ïta' idHiratur, difficultatcj. tum Ffiflofo. phtc» de ori^pc ^ïbrjiuruni Se animarum, a- jùaûeqilB imnuicrialitaféj adedque imnartiabi- Htattr, que ficiti ut "aniiltt Bx ibîiiia naici aoil 'yoflit. ■■ - " '84. Tiim Theologigjs dis aiùmarum cdwip. tione, ne anima rafloiialis pûra, M pi»i Cïiftens, rel fovîtpr.oeat», -iii inàfllml cori ruptam, cçrnimpeaâa «è ipB'. '-iaftOdi î Ûtô dicitur.., 8î- Efit ergo Tradux-qiiidam,- IcJ'ft.uTi ■ triflabilior quam ffle,qucm Auguftinu^ rffutiut ytri egregii flatucru^t., non animac ex" anîma Irejeaus vetcritius,.uÉ.çli Prudcnlio catet, nfcé natur» rcrum confcntaiieuV) lèd «Uniati ex ^ mate...• 8fi. HaScnus de cauià, nunC Je naturd 8t c&a- flitutionc compiims noftrae: ra cbnfirtit în pce; ■gto Ori^ali Bc dçrWaiivo. ■ Peecitium eriginali ■^'^'F •woct, ut Iiomines rcddat'îa natu- ntibua dAiiCT.'iQ fpiritualîbus mortuos intc rei genentionem; intelleûu ad Jènllbilia, Tobratatt àa ctLnuUa veriGsi ita u namrâ Glii irx fimos.
87. Intcrim Baclïo, ialiî(que adtrerfsriis iit'ulm benignintem impugnantibus, aut Jakem |ier obi- jcâtones quafilua uus obnuÛluirïbus. concedere non oporttt.eot odI fi>ti pecato originaU obnoiH lîm flâualiantefumcientemTatioitÎEuliim moiitnf tur (velud in&ntei ante baptifinum 2c esnra Ec> eklî^ dccedentci] neceflânà «tenùi ftuninit ad- dici: taies cnim cletnentitc Creatorfs r^nqtH praËflaC.
88. Qui in rc etiatn Johannis HuHêmanmi To- Iiannis Adamt Ofiandri, altonimque nonnullô- Tum inlîgniuai AuguftansE Confêdionis Tbëolo- jroTum modcratîoDem lauilo, qui fubindc hue in- clinlnint.
89. Neaueetiam cxfiinâEefunt pcnïtùs {cintilIsB imaginis lïïvins, de quibus paulo poftj Crd pn gratiam Det çraiveaicntem 1, cdam ad jtînritualia rariUs «xcitari pofliiat,: ha tamea nt wl» gratia eomaCwoem operetuR. ' ' 99. Sed nec. originale peccatum corruptam generis humani mafSm à tïd benevolcntia uni- vcrfàli penitus alicnam reddït. Nam nihilomi- niû lîc Deus dilexii mundum, licèt is malo ja- centcm, ut Filîum iaam nnigenituoi pro homi'. nibus darct 5)1. Ftceatum Vàivatïvtim dopléx e&, aûua- e 8c habitwdc, in cjuïbus ronliftit, excrcitium corruptionis, ut fdlicet hicc gradibus noilîFï- cationibufque rartet > variéque In aûioiKs pro^ rumpat.
^1. Et nSuttlt quidem confil^it tum ïaa^oni-, bus intemistantiïiiii twn in^âionibus compo- ex intenlis -Se. exterms; & efi tum com» îniflionis, tum omifltonjs>' Cctnm ctdpofiiiii ex iiatuï.c înfinninte, tum 6c nnUtîoSiin tz anjiiué praviMte. ■ I' - ■ A83ÏRTA PEU JUSTITIAM EJUS, &C, fi. itatitunli ex aâionibus malis vcl ercbris Tcl certè fonibus oritur, ob impreffionum mul- titudiiicm vcl magnitudinem. Èt ïta habitualis malttia aliquid oiïginali conupcioni pravitmie addit.
9+- Uxc tamen peccitî lèrvitus, eifl CeCe per pmnem irrcgenïti viiam ditfundat, non eo uC- "que extendenda ell, tanquim nullœ unquam ir- rtgenitotuin aâiones fint vcrè virtuoCe, imô riiillK inaocen[es, fcd ftmper formalitcr pccca- minolx.
" FoiTuDt raim «iam irrcgenïti in civili- bus ^çre aliquiodo amore viituds & boni pu- blie! > impuUuque reâx nrionis, imà Ec intui-^, tu Deî t fine admixta aliqua prava înicntioae ambitunif, commodi pnnui, auc «f&âus car- 'lulis.
96. Scmper tamen ex radice infeâa proceduitt qiix agunt,'Sc aliquid pravî ( etfi intcrauin lubi< tuatitcr tantum } admifcetur.
97. Cxtcrum hxc corruptio depravatioqne hu- mana, quancacunque lîc, non ideo lamcn ho- min«m exculabilem rcddit, autàculp eximîti tanquam non Sixu ipontè libneque agit i fupei- {iint cnira niif** tuviiu imMpmi 1 qux âciuot ut jullitii Dei In puDien^ peccatoribiu Sin ma- neat.
98. Reliquîx divinx imaginis confiftunt tum la lumiae innato îatcUeâùs, tum etiam in libciuje conjgenita voluntatis. Ucrumque ad virtuDfam vi- tiouimque aâioaeiniiecefIariumcft,ut{ciUcetfcix- mos Tdimitlque qu« agimuti 8c {«flimus etiam ob hoc peecato quod commîttimus abfiinnci H ftiodà ûtis ftudii «dhibcamus.
99. Lumtu imamm conlîftit tum in ïdeis i»' complexb, tum in- nafccntibus inde notitiu 'complexis. Ita (it ut Dcus £c bx Dei aslerni iafcribautur cordibus noftrïs, ctii negligentia ■ ai K \6S Causa Dbi bomïnum 8c affefïlbus feifualium &pc ob&u.
loo. Probatur autem hoc lumen cobtra^uoi^ dam nuperos Sciptoreï, tnm ex Scripttm Sa- cra, qax cordibus noOris Legem Dei inJcrtHant tellaturi tum ci: nrïone.quia verîratcs neceffifrix ex iblts priDcipiîs menti mntis, non ex induâioaè dnftio JTogubrium un^m ncccllltaieni Vnivct- filem in&rt.
loi, LièirtM) cmxps in quantacuiiMtu hutn^ na corruçtione ulva maâcr, iu ul Komo, crû Itaud dubie p«:catimisfit,ilu|lquaai tamesAecc£ làrio committulranc àâum pecnfidlquem cbm- mittit. ■ ' ■..., loi. Lîbcrtas exempta eft ram i nccrtBtMe', qaim à ceaâione. Ntceftaiem non taciiwt turicio veritatum. nec prxfcfentia Se pneordhiA- tio Dei, nec piXifiQiofîtio lerum.
103. Non finuritio-, licct cnîm fiituronun con- tiilfjentiunt flt determinata VCrftaS, certitiido t^-' hhîq objeftifa, feu ftiftllibitls dererminatio Vcri- tatîs, i]UE ilR.s iueft, minime necclTitati coiifuftr îdenda cl>.
104. Nec frâftim'jii aut frMrJhatu DitîaietS^ Mtm imfànU, licèt iplà quoque fit infaî.lbilii, Peus cDÎmvidiC resin Icrie poifij^ilmm idealli^iia- les futurœ erant, îciri iis bominem libéré peccap- temj netjue hujus Icrid dccilrneiido exiHentiaRi » mutavit rei naturanï, aut tjuod contingcns crat EcelTarium fecit, 10,-. Neque etiani prtJifpù/îtw rirum, aut cau- farum ftrïes nocet libertaci. Licèc enim nunquam quic^uam eveniat, quin ejus ratio uddi pofllc, rc^ue ulli unquani dt-cur ind.:Terentia a;quilibrii, (qualî in fublîintia libéra Se extra eam omnia ad oppolîtum utramque le xquiliter unquam habc- tcat: J c^ta potiùs fempci liai qùsedam pta:paratîo- ASSERTA PKR JusflTIAM i/OS, &C. 9*7 ttones in «uâ ^te. co&canttitibufque, <fi3s aHqui pnedetcrininatkHWs vocant: dketiduni ta>> nicir eft bài dcterminMitnM* cflc taatùi» inrlimm- tesi Atiif'BeceflilBiiKsi it»ut ftmptr ali^â iaàW* faentû Cfv «mtmgcilHa Ët &tv>. Nec tantus u»- onaia' in nc>Wy rfSSftUs «ppMirafveeft, ut ex eo aftus neccf&rià fè^uatur: mm quaradià Jwma mentis coœpos eft, ettatnfi vehcmeatil&mè at( Ira, à fiti, vcl fimtlt caufa flimuletur: ftmper»- inen aliqua ratio fiftendi impetom reptriri -potcft, 5e aKquando vd fo!a fufficit cogitario exercente fax libertatis, & in aëeâas poteftatis. - 106. Itaque tantura abeft, ut prœdetcrminatio icu pradifpofitio ex cauiîs, qualcni diximus, nc- ccffitatcm inducat contrariam contingenci vel li- bertati aut moralitati: ut potiùs in hoc ipfodillin- guatur Fatum Mahometanum à ChrilHano, abfin- à rarionali: qoM Turc» caulâs non curant j Chnftiant verà Se qutcunquc âj^uni, e0eâum ex caofi dëduÈrunt.
tof. Turrae fcilicet, ut &ma ed.(-quartiquaffl fie deftpereputem) frirfW {)eft«n « àlin âiala evitarî arbitrantuc, idi](ié- eo pMtexnt ~ qnâd lutora vel décréta eventuia fine, ipittqftH Mpit Mtt nm ttg»T, njaoà êâiiiïà=^: càm Rs(i0 SQet ctitn qui cenb peftë moritai» «ft* rtlwa cettiâîmè caufts peftis non effeevitaturum.Nffm» Voh: habcrc cauiàm. Idemque is ^iis omnibtn eientÎE locum habet. Add. fiprà §. +f.
108. CenSk etiam non eft in voluntariis aâiSr nibas:etlî enim cxtemorum reprielcntatîones pl»- timum in mente noftra pofSnt, aéKô tamen noftci ToluntariaïSmper ipontanea eft, ira ut princîpÎHOt «jus fit in;^nte. Id ^od per Iiarnioniam inter cotyas Se animam ib initrôa Dco pAcftabilitam; luculeiitiài quâm hzâenus expHcatiir. - i9jlt Hnctd^ de Natnnë biÛDUue itnAccStft' rorerbio dicitur^ mors )ifl Causa O s i.
tacc i&UTù eA, ai/mc dt Crtt'tA Divine Auxiih dicendum crit, cujus dctcâum objiciunt Anu- goDÎfbe, ut rurfus culpam ab homine traasfcranc io Deuni. Duplex autcm concipï Cratia potcfl^ ima fufficicns voleoti. altcra praenaas uc velimus.
1 10. Si^itaitm valmi GrMiiam oemini negarï âiccitdum cil. Facicnti quod in fc e(i non dctore Gratiam neccnâriani vctus diâumcft, necDcus àg&tit niû dciCTCntem, ut pofl antiquiores nota-* vit iplcAuguttinut, Cratialûiclùtlîcicasen TcIor> jinaria per vcrbum laciamcntai vel cxtiaonli- mrïa > Deo rdîn^Denda, qoali crga Puilfem eft uliu.
. III. Ei(i enimmulti populi nunqoam iàlatareni Quifti doârùmaBCcc^mnCiiicccrcdibilcllt prae* dïcarionem ejiu apad omoec quibus detiiit imum futoram fuîlleX^hriâoîplà^eSodoina coatrarium affirmante} aon îdco tameo ncceOc e& aut ùlvui aJif^uem fine CbriAo, aut damnaii, ni! prsdli- tiflet quicquid per naturam poteft. Ncque enîm no'jis omncjïix Deïexploratœ funt.neque Jcimus an noQ aliquid cxtraordioaria ratiooc praDecur vcl morituris. Pro cet to coi m teocadum cft» ctiam Cornciiiexcmplo, lï qui ponantiir tcne uûlumiiie quod acccpere, cis datum iri luinea cpx> in^gent-, ^uod nondum accepcre, etùml! in ip£) oiortuar- ticulo dandum clTct.
lia. Qucmadmodum cnim Thcolc^i Augulta- MB ConféiHonit fidcm aliquam agnofcuDt in fide- Imm iniàntibus baptîfmo ablutis.etlî nuUa ejuiaprant Fcftigia; ita nihil obftaret. Pcum^ili gu»- dlximus, Ucct haâcnus non ChiiftiBois, 10X7 gooc iptb lumen aliquod ncceflàiiumtnbnereestta ordinem, quod per omnem vïtam antei defuîl&t.
iij. Itaquc etiatn «i 'k*>, quibus fola prscdica- tio extcrna negata cft, clementix juftitiîequeCrea- toris relinquendî funt; ctlî ncfciamus quibuj aut quanan foitè latiooe Deiu fuccunat..
"'. - - ii4.Sed AïSERTA PEU JUiTlTIAM EJOS, &C. . 1 14. Sed dim iàltem certum lie non omnibus dari iff»m volendi p-atiMn,pixïetùtn fuix felici fi- ne coronccur; hic jam in lîeo vel miUntliropiain vel certe proiôpolcpllain arguunt adverlàTii verita- tis, quàd milèiiam horaiaum procuTct, quàdquc non omnes lâlvet, cùm polUt, aut certc non.éti- gat merentes.
iif. Et lànè, fi Dcus maximam hominum|par- tcm ideo tantùra crcâflct, ut setcrna eorum mali- tia mifêriaque juftitîx fibi gtoriam vindiirarct: ne- que bonitas in eo. neque fapientia, neque iplà 7C> Ta julHtia lauilari pofict.
iiiS. Et fruilraregecicur, nos apud eum nibiiïi ncc pluris quim vermlculi apud nos eflè". excufa- tio etiim illa non minucrct, ièd aogcret durira- tem; nam utique philanthropia fiiblata, fi non magis Deushominum euram gcreret, quâm nos vcrmiculorum, quos curare nec pofTumus, ncc volumus. Dei verà providentiam nihil exïguitate Cu3. latet, aut muLtïtadine confundiCi paUnculos alîc, homines amat, îllisde viâu pro^ictt, hîs^ quantum in le cil, &liciiatem parac. . 117. Quàd liquis longii^ proveâus contende» ï^t, tam Iblutam eCCc Dei putcfiatem, tam »or« teni rcgulx gnbernatîonem, ut mnocentem quo- quidcm jure damnet ) jam nonajmm,mt quK apud Oèum fbiet juftitia. aut quidà mala principio KmmpotientedlflarettBUsUniverliReo- tor, cui ctiam merito W^mbnfU tynuutbtrir- bueretur.
I [8. Hune enïmDeum rimendumob magnitu- dinem, lèd non amaudum ob bonitatem maoîfef- tum foret. Ccrtè Tyrannicos aâus non amorem lèd odium cxcitarc conftat, quantacunque fit po- tcntia in agcnte, ïmo tanto magis quanto nzc majoi eHj etfi dernooUratioDcs odit metu lÀipptî- mantur.
lyo CaviaDei ftticao cjmàcaritate aà duriticm crudcntUefngoi VQTOCïrearur. trame quidam prcma ab- jolutt ïnDco juriEtana etaâattibacnnKitit ftleri cogercntur hotnineni fiftca geic t u dScetiftinmi de: ^emadnioAihi 8c nannollls àtfSua eft, qux in attîs prxra £iltt in Dco tioaUt hx poJica.
1 io. Longé alla nos de Dco eredere ratio, pic* tas, Deus jubent. Summa iu illo Sapicntia, cum masima bonitate conjonfta, factc ut abun- dancifSm^ juditia;, ^quitaris, virrutHque îega lervcti ut omnium curam habcat, fed maxiraè intelligcnlium creaturaruni, cjuss ad imaginem COndilIit lisim; & lit tar.njm fflicitatis virtutH^ qucptodocati quantum capit optimum cxcmpiar iiaivà'ît vîtiun autcm mifcnamqiic non aHa adioiittat, quâm quse in oprîma feric admitri ^^t^uti ■Reit ptte îpfo,D«o infini» nos rahiS u&anui i hoc ipltm timèi 'biRtàcx tjm ûpten* tix prÎTib^um èa.'.infmiti Iniipra pôftâilfinn Ciuvc; polie: quac'cfiR nnlh àflignàbtit bfûmpnk' ^ertionc rc^îciancfêmiittailKn inter Mpropor- twnalîtatcni ciciguntque oïdinen], qnem Deus Àïndidit..
m. Eaqnc îd te quodam moda IDnm îint tantur Geometigc per Bovam iaSnitefimonitn *■ galyfîn ex infinité pworum atque idal1i|;inUBina comparationc inta&iSiBjofa atqueudSora qm&x quis fcrcntes,, iï,j. Nos igitur, rcjeila îlla odioliiTima Mifànr tlirofu. tueraur merità fummam in Dco fhilun- ihrapiam, qui omncs ad verkatis agnitionem per- xeni». omncs à'peccatis ad Tirtutcm conveni. ooanc* ÛIvos fîcn lèrià voluit i volnnmcmquc muhiplicîbus Gratie atuillis decluavtt. Qubd .Tcrànoa&m^ &£ta. iiint qux hic voluit.ntiqtie V^vffàsAi. Iiominiiu Qialîi» attiibol d(^ ' ASSERTA PEU JUSTITISM EJUS, &C. Jyx' ' At hinc, igquics', fiipcrare pntuit luai- TO^ potcntû Tua: F^teor, inquam, ftd ut f^ce-' Tçt> nu^o jui^c obligabatur, acque id ratÎQ jHiuodA iij-. laflabis: tantatn bcnignîtatem, quanKtm Dco merîtà tribuimuc, pro^éflàrïm fuîâè uhrt ca quxprxftaTC tcnebatiirj imo optimum Deurn teni;ri ad optima piaeltandai âltém ex iplà boniu- te naturw fiiK.
iiû. Hic ergo tandem' aâ Siimm» Sapieatixdj^ viîjfis cumPaïuor^cuireadumeftïquKUtiquc palI* Boà èft.ut péus viiâord)i)i réium natuiitq^uc fine mcnlùracLUc Tnlèrrct, ut turbaretur B^rmonn t^nivcrlalis, utalîa' ab Opdmi lenith icries eTigerc' tài. ïnliac aiitcm contînebatur > ut omnes liber- tatj., atqiiç adcà ^uidaip improbitaci fax relînquc- îcntuf ': qnoi vti inde mdtcamus quia faâum eit, y'oTuntas lâlvaçdl OPUws^ ex Auxî^ ipfî; clucct^ ooiiubu$,'cmm. TQprobi;,. {îiÂïcientia, toiQ perfxpe abundanCia j^rKCiia £ûati etC ia Qm'nibus gratis riâiix, i;on lîi.
iî8. Cïcerum non tlivo cw ncceflë fit gta- tïam, ubi efïëitum pienum çonièquitur, coniequi çam femfcr Ju3 naturà, firueftê per ft cffetSrî- çcmi cum iîsri (^cat ut eadem roenflira gratis in wno ob repugoamiam vcl circumflantîas eiFeâum «on coalèqtutur, qucra ia alio obtinet- Ncc,ïi- <Jeo quooioJo vcl ratibue vci reveUtionfi prutlVÎ poRîc, gratiam viârketn fcmpqr tantam (dlcj ttC ^uantamcunque refiftentiam > quanta&uciqùe cilt cumfhniiarum incongrueotias ciTet rupetatura> Sl-- picntis nea e& Cipcrfjuas vitcs adhiberc.
u^. Non umcn oeg^a aliquando cvenirc, ut Dcos contra œ^ima oUUcula > aceriimamque obBiaxaoagm, 'Gxatiâ ïlla tiiumphatrice utatur; ne iJt C A U s A O B ne dequo^mm uaquam defpenuidum putemill> ctfi régula uidc conititui non dcbeai.