SigPhi · Nicholas of Cusa

Idiota (De sapientia, de mente, de staticis experimentis)

Page 2 of 7

effe fufficientiã.quoniä cã deo nec quæftio inec ad quæftioné refpõfio přæcífiončatá tingere poflít:tãc modo quoad pcifionë accedit quæftioreo modo plupponit refpõ=s fio,Et hæc eft fufficiétia noftra quã ex deo habemus:fcientes ina ttingibilé præcifio nénő poffe per nos attingi nifi modo aliquo abfolute pcífionis modű pat tícípãte,ín ter quos modos varios & multiplices vnícű pcifionís modű patticipantes:iå di&us modus plus accedit ad facilítatëé abfolutã,& eft fufficičtia noftra:quía alíű quí fit fia mul facilior & verior lattingere nequimus, ORATOR, Quís non ftuperet hæcau diens.nã cú deus fit ipfa incõpræhéfibilitas abfoluta:tu dicis tãťto cõpræhčñoně ad ipm plus accedere/quãto modus illi? amplius participat facilitate, IDIOTA, Quí mecû intuetur abfolutã facilitat coincidere cã abfoluta incõpræhéfibilitate:nő po teft nifi idipm meck affirmare,ynde cõftăter affeto:p quãto modus vniuerfalis ad očs quæftiones de deo formabiles fuerit facilior:tãto verior & cõuenientior Iprout deo cõuenít pofitio, ORATOR, Explana iltud, IDIOTA.Hoceft prout de deoad míttimus aliqua affirmatiue dici poffe,nã ín theologia quæ oia negat de deo:aliter dícendű,quía ibi verior refpõfio:eft ad omněéquæftionë negatío,fed eo modo nô du címur ad cognítionë gd deus fit:fed gd nõ fit, Eft deinde cõfideratio de deo vti ipfi nec pofitio nec ablatío cõuenít fed prout eft fupra omnë pofitioné &ablatíionem:& túc refpõfio eft negãs affírmatíonč/& negationé/& copulationé,vt c quærereč an deus fit‘fecundä pofitíoné refpondédum ex pfuppofito fcilicet eñ effe!& hoc/ípfam abfolutã præfuppofitã entitaté,fecundű ablatíoné vero:refpondédum eñ nõeffercű ílla vía ineffabili nihil cõueníat omníű quæ dici poffunt fed fecídüű p eft fupra om» né pofitioné & ablationé:refpondendű eű nec effe abfolutã fcilicet entítaté/ necnon effe /nec vtrűg fimul /fed fupra.nűc puto intelligis id që volo, ORATOR, Intellis go nűc te dicere velle:p in theologia fermocinali fcilicet vbi de deo Tocutiones adz míttimus/& vís vocabuli penitus nő excludít:íbí fufficientiã díffíciliű ín facilitatë modi de deo ppofitiões veriores formãdi redegífti, IDIOTA, Bene cepiftinã fi ti- bí de deo cõceptum quë habeo pãdere debeo:neceffe eft ț locutio mea fi tibi feruire debet/talís fit cuíus vocabula fint fignificatiua:vt fic ín ví vocabuli ĝ eft nobis comz muníter nota:te ducere queã ad quæfitű,deus auté:qui ĝritur,vnde hæc elt fermoa cínalís theología:qua nitor tead deñ per vím vocabuli ducere/modo quo poffum fa ciliorí & veriorii ORATOR, Reuertamur nűc quæfo ad ea ĝ fuperiori loco a tepa mifa funt/& ex ordine explana,prímo loco aíebas cõceptû de cõceptuÇcü deus con ceptuû fit/cõceptusJefle de deo conceptű:nõne mens eft quæ cõcipít IDIOTA, Sia ne mēte:nő fit cõceptus, ORATOR., Concipere igit ch fit mëtís:tűc cõcípere abfo fut conceptű/nő eft nifi artë abfolutæ mëtis cõcipere, IDIOTA. Profequere:quía -ín yía esf ORATOR;Sed ars abfolutæ mentis:nõ eft nífi forma omníü formabílif, fic vídeo quomodo cõceptus de cõceptu:nő eft nifi cõceptus ídeæ diuinæ artís. fi ve rű díco:refponde, IDIOTA, Immo optime, Nam abfolutus cõceptus aliud effe nez quit ĝ idealis forma omniû quæ cõcípí poflunt: quæ eft oim formabiliő qualitas. ORATOR, Hic cőceptus/yt puto:deí verbű feu ratio dicit, IDIOTA, Qualítera cg a do&ãis dícač:ín eo cõceptu funt ofaficut ílla quæ fine ratione præuia nõ proz deunt ín efe:dícímus ín ratione prioriter exiftere. Omnia autem quæ effe concipi mus:rationem fuí effe habent /vt fint modo quo funt & non aliter, Quí igit ín fim- plícítate abfolutę rationis ín fe omnia prioríter cõplicãtís intuetur pfunda mente: híc facit conceptum de per fe feu abfoluto conceptu.& hoc érat primű qå præmífis OTATOR, Satis de hocnűc adíice quomodo cõceptus abfolutæ pcifionis:fitpræz IDIOTAEF, cífiot de deo conceptus, IDIOTA, Non vacat mihi nic tempus:yt per fingula ídë repetere queamneg tibi video fic effe opportunú:cú ex vno ad omia tibí aditus pa4 reat ifed fufcipe ĝbreuifime.Præcifio retitudo/verítas jiuftítia &bonítaside quiz bus audíftizidé fant,nec credas me dicere velle modo quo tota theologia eft Í círcua Jopofitaivt vnű deattributís de alio yerificeť/ ficut dicim? ex neceffitate fimplicíz tatís deí infinítçıdeí magnítudiné effe dei potêtiam/& ecõuerfo/& dei potētiam efz fe dei virtutē/& íta decãâis effentiæ deí per nos attributis: fed hzc de quibus nűc fermo/ exærímur í noftro cõmuní fermone coincidere,Quãdo em audim? aliquéi rëvyti eft exprímere:vnus dicit exprimētë pcife expreffeiali? re&te/aliusvere ali? iufte/& alius bene,íta quid ín quotidiano experimur fermone, Neg ille gait aliqué e, xcífe ac ređe dixiffe:vult aliud dicere ĝ alter qui ef ait vereacíulte aut bene díe Præcifum xiffe Er hociteipfoficeffecõperis:quãdo attédís quomodo ille quí nec plus nec mía Re&um nusdixít ĝ dicere debuit omnia ílla attigit: Nam fcifum nõ eft aliud:nifi qå nec eft Juftum plus nec mínus,Síc nec retum/nec yerű/nec iuftum/nec bon: plus aut mínus ada Verum mittunt; Quomodo eñ effet pcifum/aut retum/aut verĝ/aut jutum/aut etíã boa Bonum, nű:quodmíinus pcíforeãtoivero/ iufto/& bono effet!Et fi minus pcífo non eft præa cífum/& minus re&o nõ eft retumi & minus vero nő eft verã/& mínus íufto nő eft íuftum/ & minus bono nõ eft bonű:manífeftum eft quomodo id qå plus recipit non eft deillis:Præcifio eñ quæ plus recipitiputa quæ fcifior effe poteft:nõ eft pcífioab foluta.lta dere&oiyeroliuftoi& bon ORATOR. Iniís igitur quæ recipiunt ma gis & mínus:nõ eft de deo cõceptusformandus, IDIOTA, Optime infers: Nam c& deus fit infinítus:recípíentia magis & minus eí mínus afimílátur, Quapropter in illis nő afcëdítur aut defcëditur in ínfinitű:vt ín numero & diuífione cõtínuí expea rímur, ORATOR. Igitur ín hoc mundo noneft pcifioinec reãtitudo/nec yerítas!, i nec íuftitía inec bonitas:cû experiamur vn effe alio pcifius | vt vna pi&ura præcía i fiot eft alia,Síc de re&itudine.nam vnå eft re&iusalío/& vnű verius alio! & vnü íu Eo ftius alio! & vnű melius alio, IDIOTA, Bene concípísnā illa vt funt abfoluta a ma i gis & minus:nõ funt de hoc műdo.níhil em repíbile eft adeo pcifum që nő poflit efz Ho fe pcifius:& nihil íta re&ü qå nő poflit effe réã&i? laut íta verű që nő poflit eč verí?! E aut íta íuftű qå nõ poffit ečiuftí? jaut íta bon që nő poffit effe meli?, Præcífio igít/ E aut ređítudo/autyeríitas aut iuftitía aut bonitas i hoc műdorepibiles:fit dä ptiz ; cípationestaliű abfolutorum & ímagines/quorum ílla funt exemplaria, Plura dico exéplaría dű ad varíarű rerű Varias ratíões referímus.vnű vero funt ëxëplar + quía ínabfoluto coincídűt. ORATOR. Audire te ín hoc valde defidero:quomodo vn& 4 eft abfolutű exemplar tantarñ varietatű rerű vniuerfarű, IDIOTA, Qui parđ in Ti hís theologicis fpeculationibus verfatus eft:difficillimű iftud opinatur ifed míhí ni hil facilius dele&tabiliufg effe videtur,cõplicat enim abfolutű exemplar í qå non eft nifi abfoluta pcifio/re&itudo/veríitas/iuftitía feu bonitas:omnía exemplabilíaiquo rű omníű eft præcifio ire&ítudo/yerítas/iuftitia/& bonitasımulto quídé perfe&ius ğfacíes tua omnes imagines fuas formabíles quarñ omniű eft præcifio & reãitudo i i atg verítasomnes eñ depíngibiles figuræ faciei tuæ:ín tãtum funt pcifæiretæ/& a yerælín quantű funt figură viuæ faciei tuæ participãtes & imitantes, & licet nő fit poffibile vnã vtíalíã depíngí fine differétíaıcum pcífio nő fit de hoc műdo! & aliud aliter exíftere neceffe fit:omníiû tamen íllarű verítatű non eft nifi vnum exemplar, ORATOR. Verű dicis quoad vnítaté exemplarís:nő tamen quo ad æqualitatem, nå facies licet fit menfura veritatis piãurarű/quía ex íntuitione faciei iudicat imaa LIBERI, FOLXXX, goan parĝ an multű deficiat ín figura:tñ nő eft ver p facies mea fit oim adæquae.

tifima méfura oí modo méfuræ,ga femp eft vel maíor vel minor. IDIOTA, V eż rű dicis de facie tua:quę c fit quanta /& naturtræ eíus që recipit magís &minus/nő poteft efle præcífio fic nec adæquata alterius menfura.in mundo em præcifione caz rente:adæquata menfura ac fimílitudo eft impofibilisfecus igitur fi concipis exem plar abfolutâ.illud eñ nec eft magnű nec paruű,nã de ratione exēplarís:ifta efe ne- queunt,formíca eñ quãdo depingitur:nő minus eft exemplar /mőõs depíngédus/ & econuerfo,quapropter abfolutű exemplar qå nec magisaut minus recipit /cã fit præcífio & verit as:nõ poteft effe nec magis nec minus exemplato,íd em që non poz teft efe mínus:minimő dícim?/& hoceft maxime paruđ.íd qå nõ poteft effe maius: maxímű dícimus/ & hoc eft maxime magnű,abfolue igit maxímitatéa maxime par- uo & maxime magno/vt ipfam maxímítatë íntuearís ín fe non ín paruo aut magno cõtrađam:& videbis abfolutãă maxímítatë fic/ante magnű & paruű íta p nö poteft effe maíor aut minot fed eft maximú inquo coincidit miniímű,quare hoc tale maxí mű vt elt abfolutű exemplar:nő poteft efe quocűg dabíilí exemplato maius aut mí- nusídautë që nő eft nec maius nec mínus:vocamus æquale,eft igit abfolutű exema plar:æqualítasipræcíifioiméfura feu íuftitia qå idéeft/verítas & bonitasiquæ eft p- fe&tío omniű exemplabiliá, ORATOR. Adhuc me quæfo inftrue:gquomodo ređãitu diníabfolutæ cõueníat infinitas, IDIOTA, Líbéter, Tu noftí p quåãto circulus aliquísfuerít maíor:tãto & eius diameter maior, ORATOR. Fateor, IDIOTA.Et ä uis circulus quí recipit magís & minus nő poffit efe maximus fimpliciter aut infi- nítus:cõcípiamus tamen círculű effe infiníitű.nőne runc eíus diameter erít línea ín- finita ORATOR, Neceffe ett, IDIOTA, Et circûferentia:cü fit infinita erit dia- míter,duo eñ infinita efe nequeunt: ci vnűíquodg per additamétű alterius poffet effe maius:& nõ poffet effe curua ipfa circûűferétia,nam ímpoffibileefeteã necmaz íorem nec mínoré effe diametro fi effet curua: că vna fit omnið circulorű curuarű círcűferentíarű habitudo circüferentiæ ad díametrű/quæ eft habitudo plus ĝ trí- pla.Si igitur circűferentia eft æqualís díanietro:erit ipfa diameter /& linea reata, ob hocetiã vides:quomodo arcus circuli magni fimilior eft reãte lineg ġ arcus circuli paruivnde infiniti circuli circãferentía ex hoc effet re&ta,ex quo tibi conftat curu- tatë quæ recipit magis & minus:nő reæríirí ín infinito /fed {olá re&titudiné, ORAZ TOR; Valde placent quæ dicísquoníã perfacile mead quæfitú eleuãt, profequere quæfo:quomodore&ítudoifiníta fit exemplar. IDIOTA, Per teipm hoc clarifime confpícisig infinita re&títudo fe habet ad omnía:ficut infinita linea fi effet /ad figurasnam fi infinita reã&ítudo qug eft neceffario abfoluta contraheretur ad lineam: cõtraãa/repæritur necefarioomnium figurabiliű figurarű cõplicatio/pcifio;re&ãiz tudo/verítasimenfura & perfetio:tuncabfoluta re&titudo abfolute penitus & ina contrađe/ad lineam aut aliud quodcűg confiderata/eft fimiliter abfolute omnium exemplar ipcifio/verítasimenfura/& perfeto, ORATOR. Nihil dubii hæc omnia habent:folum oftende quomodo ínfiníta línea eft omniû figurarű præcifio, Dixifti míhi pridie circulum infinit efe cmniű fígurarű exemplar & nő cepí: híc nűc de hocvolens clarius informari ad te accefimodo ais lineam ínfinitã effe pcifioné:qð mínus capio, IDIOTA. Audifti quomodo linea infinita eft circulus /fic & triangu Jus/quadrangulus/pentagonus:fic omnes figur æ infinitæ/cum linea infinita coinci dűt:Hinc linea infinita eft omníű figurar exéplar:quæ de lineis fieri pofunt,quoa niam ínfiníta linea eft a&us infinítus/fey forma omníü formabiliű figurará, & quãa Citculus Diameteť Ređ&ítudo Guruítas, Linea infini ta: } i j } ii i B k- IDIOTAE, doad triangulum refpexeris! & tead infinitã lineam elenaueris:teperies í pfam ihu íus trianguli adæquatifimum exemplar hoc modo,Confidera triangulum infini- tum:híc triangulus infinitus non eft nec maior nec minor defignato, N am latera in finiti trianguli: funt ínfiníta,latus autem infinitum cum fit maxímumiínquocoin J cidit mínimum:non eft nec maius nec mínus latere fignato; Sic infiniti trianguli la tera:non funt nec maiora nec minora lateribus dati tríanguli,fic nec totus triangu lus:nec maior nec minot fignato, Quare infinitus triangulus eft pcifio/& forma ab foluta fínitifed tria latera infiniti tríanguli:neceffario effent linea vna ifinita:cum nõ poffint effe plures líneæ infinitæ,Sic eueniret lineam ifinítã effe pcífifimű exem E plar dati trigoní,Et ficut de trígono dixí:íta pariformíter deoibus figuris, ORA- = TOR. O mírãda facílítas diffíciliű,video nunc pofitionem ínfinítatís lineæxiotnnia ifta clariffime fequi:fcilicet ipfam effe exemplar ipræcifionem/re&titudinemverita tem /menfuram feu íuftítiam/bonitatem feu perfetionem omnium figurabilif fia | gurarum per lineam, & confpício íin fimplicitate re&titudinis eius: omnía figurabíz l lía efe complicite/verifime/& formalifime/atg præcififime fine omni cõfufione! | fine omní defe&tu ín infinitum perfetius ĝ figurari poflint, IDIOTA, Benedi&us deusquií me ímperítifimo homine ranĝ qualicung ínftruméto vfus eft:vt tibi ocu los mentís aperiret ad intuendű ipfum míra facilitateimodo quo ípfe fe tibi vífibilé praftititnam quando te de rectitudine ad lineam contraãta/trãffersad abfolutam infinitam reãtitudinem:tunc ín ipfa re&títudine íntueberís omne formabíle complé carí/& omnium rerum fpecies/ficut de figuris præmíifi Et quomodo ipfa re&titudo eft exemplar ipræcifio/yverítas; menfura feu íuftitía ı bonitas feu perfe&ioomnium quæ funt aut effe poffunt: &aãualitas præcifa &inconfufa omnium exíftentíum & fieri poffibilium/ íta pad quamcung fpeciem ı feu exiftens / oculos conuertisi fi'mentem ad infinitam re&titudínem eleuaueris: reperies ipfam præcififimam A i eius veritatem exemplarem/neg deficientem, yt cum videris hominem quí eft rez i &us & verus homo:quod non eft aliud nifi œ re&titudo/verítas | menfura & perfe j ctio ficcõtracta & terminata eft homo, & fi re&itudinem eius quæ eft finita confide Eo, raueris/& eleuaueris tead infinitam reã&ítudínem:ftatím íntueberis quomodo rez 3 &ítudoabfoluta & infinita / non poteft effe nec maior nec minor reã&itudine illa ad | Ho hominé contraãtaıqua homoeft rectus/& verus homo/fed eft præcifio eius veriffia ma/iuftifima/& optimata veritas infinita:finitæ veritatis eft præcifio, & abfolus teínfinitum:omnis finiti præcífio/menfura /verítas & perfe&tio, quare ficut de hoz mine di&um eft:íta de omnibus concipe.ficnunc habes id quod ín æterna fapientia cõtëplari cõcediť:vt íntuearís ofa î fimpliciflíma reãítudine veriffime ı pcífifimer i inconfufe/& perfeãte/licet medio xnigmatíico/fine quoi hoc műdo deí vifio effe nez A quit /quoufg cõceferit deusıyt abf ænigmate nobis vífibilis reddatur.Et hæceft a facilitas difficilium fapientiæ:quåã pro tua feruentia & deuotione deus indies tibi & míhí clariorem quæfo faciat iquoufg nos ín gloríofam fruitionem veritatis tranffe rat æternaliter œrmanfuros-Amen: l d SECVNDI DIALOGI IDIOTAE R. P,NICOLAI t DE CVSA CARD.Q VEM ABSOLVIT | FABRIANI ALTERA DIEQVAM ] AVGYSTL i FINIS, LIBERI, FOLXXXI, Nicolai de Cufa Card.Idiotæ de mente liber Tertius, Jnterlocutores: Auć&tor/Philofophus/Orator Idiota, CQuomodo phílofophus ad ídiotam vt proficeret de mentis natura lacceflitiquoz modo mens fit per fe mens/ex officio anima/& di&a fit a menfurando, i AVCTOR, g VY ltisob iubileurm Romam míra denotioneaccurrentibus: audiż ; G tum eft philofophum omnium quí nunc vítam agût præcipuum \//ín ponte reperiri /tranfeuntesadmírari:quemorator quídå feien jdi auídiffímus folicite quærens/acex faciei pallore Itoga talarí/ & (| cæteris cogitabundi vírí grauitatem præfignantibus cognofeés: e Q X blande falutans inquirit quæ eum caufa eo loci fixű teneat, PHIJa e] OSOPHV S, Admiratio inquit, ORATOR, Admiratio timu lus videtur effe omnium /quamcung rem fcire quærétium, Hinc opinor cum præ cipuus habearís ínter do&tos:maxímam eam effe admirtatíonem/quæ te adeo folici tum teneat, PHILOSOPHVS, Bene ais amice, Nam cumex yniuerfis pene clima tíbus magna cü prefura innumerabiles populos tranfire confpiciam:admíror omz nium fidem ynam ín tanta corporum diuerfitate, Cumenim nullus alteri fimilis efle poffít:vna tamen omnium fides/quæ eos tanta deuotione/de finibus otbísaduë xit, ORATOR; Certe deí donum effe neceffe eft: idiotas clarius fide attingere /ĝ philofophos ratione, Nam tu nofti/quanta íinquifitione opus habet mentis immor talítatem ratione pertra&ans:quam tamen nemo ex his omnibus fola fide proindu bítata non habet,cum omnium cura & labor ad hoc tendat:yt animæ poft mortem nullo peccato óbtenebratę/ín lucidam atg defideratiffimam vítam rapíantur,PHI LOSOPHV S. Magnam rem & veramnarras amíce.Ego enim omni tempore mű dum peragrando fapíentes adii: vt de mentís immortalitate certior fierem, cum apud delphos præcepta olim fuerit fui cognitío/vt ipfa fe mens cognofcaticoniuna tamg cum diuina mente fe fentiat:fed hactenus nondum quæfitum adeo pérfe&te ac lucida ratione attigi quemadmodum híc ignorans populus fide, ORATOR, „Si fas eft dícíto:quíd te impulit Romam aduenírè/quí peripatetícus víderísian pu tasalíquem a quo proficíias reperire! PHILOSOPHV S,Audiueram ex téplo/Men ti per T,Attilium Crafum in capitolío dedicato:multas fapientum de mente feria pturas/hoc loco repeririadueni fortaffis fruftra:nif tu g mihibonus cíuís & fciens víderísiauxílium prættes, ORATOR, Templum Menti dedicaffe Crafum illum certum eft:fed an de mente fuerint in eo templo librí/& qui fuerint / nemo poft tot Romanas clades fcire poterit, Verum ne doleas fruftra adueniffe: hominem ídiot4 meoiudicio admirandű/de qua re voluerisiaudies, PHILOSOPHV S- Orotĝocyf fime hoc fieri; ORATOR; Sequere, AVCTOR,; Et cú prope téplum æternítatís íin fubterraneum quédam locellum defcéderét:ídiotamex ligno coclear exprimens té alloquitur orator, ORATOR; Erubeo:ídiota te per húc maxímum phílofophű hís ruftícís operibus ímplícatum reperiri:non putabit a te fe theorías aliquas audi turum, IDIOTA, Ego in iís exercitiis libenter verfor:quæ & mentem & corpus ín definenter pafcunt.credo fi hícCquem adducis)philofophuseft:non me fpernet/ p artí coclearíæ operam dem, PHILOSOPHVS, Optime aísnam & Plato íntercife Coclear pínxiffe legič:quod nequağ fecifle creditur inifi quia fpeculatíoni nõ aduerfabatur. Plato, ORATOR, Ob hoc fortaffís erant Platoni de arte pingendi familiaria -a WVocabulí Naturale ímpofitum Ars, DE MENTE.

quæ res grandes! faciles reddidit, IDIOT A.Jmmoî hac mea arte id qå volo fymbo líce inquiro/& mëétem depafço: cõmuto coclearía/& corpus reficio,itaquídé omnia mihi necéfaría quantum fufficit:attingo, PHILOSOPH VS; Eft mea confuetudo/ cum hominem fama fapíentem accedo:de fís quæ me angunt/1n primis follicitő ef= fei & feripturas in medium conferre/& inquirere eardem íntelletum.fed cum tu fis ídíota: ignoro quomodo te ad dicendum excítem/yt quã habeas de mente intela lígentiam experiar.IDIOTA, Arbitror nemíně facilius me cogi poffe:vt dicat quæ fentítnamcum me ignorantem fatear idíotam:níhíil refpondere pertímefcolittera tí philofophí ac famam fcíientíæ habentes/ merito cadere formidantes z: anxie delia berant,tu igitur quid a me velis plane fi dixeris:nude recipies, PHILOSOPH VS, aucís exprimere nequeo:fi placet cõfedétes vicifim loquamur. IDIOTA Placet ia quã,AVCTOR.Et pofitis ín trigono fcabellis/ipfifg tribus ex ordine locatís/oraa tor aiebat: ORATOR, Vides philofophe víri huius fimplicitaté:quí nihil horű ín yfu habetıquæ ad recipiendű tanti ponderis virä decentia funt /petít.fac ín iis expe rímčtum quæ magis(vt aíebas)te angunt.nihil em de iis quæ fcíuerit:te latebít,ex períeris puto:te nõ fupuacue addu&û, PHILOSOPHV S. At hæcomnía placét:ad rem defcédã.tu ínterim taciturnus fis quafo:nec te prolixior perturbet collocutio, ORATOR. Experierís me cõtinuationís folicítatorem/potius ğ faftídienté, PHI- LOSOPHV S. Díc igitur idiotaÇita tu tibi nomen effe ais)fi quã de méte habes cõ ie&uram IDIOTA; Puto neminé effe aut fuiffe hominé perfe&üű:qui de mente qua Jécung faltem nő fecerit conceptum, habeo quidé & ego:mentem effe/qua omnium rerű terminus! & menfura;mentem quídem:a menfurãdo dící coníicio,PHILOSO PHV S.Putafhne aliud menté:aliud animá! IDIOT A;Puto certe;nam alía /eft mens in fe fubfiftens:alia ín corpore,mens in fe fubfiftens:aut infinita eft /aut infiniti ima go.harumautem quæ funt infiniti ímago/cã nõfint maxiímæ & abfolutæ feu infini tæ/ín fe fubfiftentes:poffe aliquas animare humanú corpus admítto/atg túc ex offis cio eafdem animas effe concedo, PHILOSOPHY S. Concedis igit eandem effe men tem/& hominis aniímam:métem per fe/animam ex officio: IDIOTA, Concedo:ytí yna eft vis fenfitiua & vifiua oculi ín animali, i CQuomodoeft vocabulű naturale &aliudimpofitű fecüdű illud cítra præcífioné, & quomodo eft principi fimplexqä eft ars artium. & quomodo cõplícat ars æter na philofophorum., CAPII, PHILOSOPHVS, rga lebas mérem a mēfurando díci'hanc partem nemíné legi tenuiffe inter ya+ {ĉa rias vocabuli deríuationes:prímű oro/yt caufam diti aperías, IDIOTA.

Sí deyí vocabuli diligentius fcrutandum eft:arbítror vim illam(quæino bís eft)omnía rer exemplaria notionaliter complicantem/quã mentem appello:ne quağ proprie nominari, qučéadmodum eñ ratio humana quíddíititatë operum deí nonattingit:fic nec yocabulû.funt em vocabula/motu rationis ipofita;noñamus em vnãremvocabulo vno & per certã rarioné:& eãdėalío per alíã,& vna lingua habet ppría: alía magis barbara &remotiora vocabula,iccirco video ț cü pprietas voca Þulorű recipiat magis & mínus:vocabulum pcifum ignorari, PHILOSOPHV S, :Adalta properas idiota:nam fecundå ílla quæ dicere videris:ob.hoc vocabula funt mínus propría/quia ad placitú opinarísinftituta prout cuig imponētí ex rationis motu occurrebat. IDIOTA; Volo vt me pfundíius itelligas:nå etfi fatear omne yo cabul eoipfo vnitú quo forma materiæaduenit/& verű fit formă adducere vocas bulű/yt fic vocabula fint nõ ab ímpofitore/fed ab æterno/& ipofitio fit libera: tamë LIBERUL- 4 FOLXXXÍÍ nonarbitror aliud ĝ congruum nomen imponi /lícet illud nő fit præcifurn, PHILO SOPHVSFac te quæfo planiorem:vt quid veliscapiam, IDIOTA; Perlibenter;Et nunc mead hañcartemcocleariã conuerto;& primo volofcias:meabfg hæfitatioz ne aflerere omnes humanas artes imagines quafdá effe infinitæ & diuing artís,nez fcio fi tibí idipfum videat; PHILOSOPHV S; Tualta exigismeg fas eft ad ílla paf- fim refpõdere, IDIOTA; Miror fi vnä philofophum legerisiqui hoc ignorauerít: cã defe pateant.manifeftum eft eñ nullam humanam artem perfectionis præcifioz nemattigifeiomnemg finitan effe &terminatam; terminatur eñ ars vna ín fuis termínís/alía inalis fuís/& quælibet eft alia ab alíis:& nulla omnes complicat, PHI LOSOPHVS, Quid ex hoc inferesIDIOTA; Artem omnem humanam:finitam, PHILOSOPHVYS; Quíshætfitat? IDIOTA; Impoffibile eft autem plura effe infi- níta realiter diftinata, PHILOSOPHV S; Et hocipfum fateor quoniam alterum ef fet inalterofinitum, IDIOTA: Si ígitur hoc fic eft:nonne folum abfolutum princi píum eft infíinítumźquía ante princípium non eft príncipium:yt.de fe patet ne prin cipium fit príncipíatum,hincæterníitas eft ipfa fola infinítas/feu principium abfolu tí. PHILOSOPHVS, Admítto;, IDIOTA, Eft igitur fola-& ynica abfoluta æterz nitas ipfa infinitas:quæ eft fine príncipioquareomne finitum: principiatum abina fíníto principio, PHILOSOPHY S. Negare nequeo, IDIOTA, Omnisergo ars fi níta ab arte infinita:ficg necefle erit infinitamarremiomnium artium exemplar ef feiprincipium/medium finem/mettum/méfuram/yerítatem/præcifionem/& pera fe&tioném; PHILOSOPHV S; Profequeread quæ properas:quianemo his diffenti repotelt:; IDIOTA; Applicaboígiť ex hac coclearía arte fymbolica paradigmata: vt fenfibiliorafíantquæ dixero; PHILOSOPHY S, Rogo fic agas, Videoenim te víam tenere adea:ad quæ anhelo: A VCTOR; ldíota:(fumpto coclearíad manű) aiebat, IDIOTA.Coclear extramētísnófttæiídeam:alíud non habet exemplar. Nā etfi ftatuarius vt pi&tor trahat èxemplariaa rebus quasfigurare fatagit:nő tamen egoqui ex lignis coclearia/& fcutellas: & ollas ex luto edüco, Non em in hocímitor figuram culufcung réi naturalis, Tales em formæ cocleares /fcutellares/ & ollares; fola humana arte perficiuntur; V nde ars mea'eft magis perfe&oría ġ ímitatoríia fia urarum cteatarum:& ínhoc infinitæ artí fimilior, PHILOSOPH VS, Placet ida iplum: IDIOTA, Eftoigitur partem explicare! & formã coclearítatiís per quã coa clear cõftítuítur fenfibilem facere velim:quæ cü in fua natura nullo fenfu fit attina gíbilisıquía necalba/nec níigra/aut alteri? coloris/vel yocísivelodorís/vel guftusı vel ta&tus:conabor taimen eam modo quo fier í poteft fenfibilem facere, Vnde matea ríam puta lignum per inftrumentorumineorum quæ applicò varium motumidoa lo & cauo: quoufg ineo proportio debita oriatur / in qua forma coclearítatis cona ueníenter refplendeat:Sic vides formam coclearítatís fimplicem & infenfibilem: ín figurali proportione huius ligní/quafi ín ímagíne eius refplédere, Vnde veritas & præcifio cöclearítatis quæ eftimmultiplicabílis & incõmunicabílis: nequağ poteft per quæcung etiam inftrumenta/ & quemcung hominem perfe&e fenfibilis fieris & inomnibus coclearibus nõ nifi ipfa fimpliciflima forma /varío modo relucet:maa gís íin vno / & mínus ínalio / & in nullopræcife, Et ĝuis ipfum lignum recipiat noa men ab aduentu formæ / vt orta proportione inqua coclearitas refplendet/ coclea ar nomínetur/ yt ficnomen fit formæ vnítum: tamen ímpofitío nominis fit ad bea neplacitum/cum aliud imponi poflet, fic etfi ad-beneplacituni itamen nonaliud & penitus díuerfum a naturali nomine formæ vníto, fed vocabulum noan:: pof Íís \ Ars coc lea La ME ES N a e me A Oa iini e AREE m a rat e a TEE a aaa DE MENTE, formæ aduentű in omnibus variis nominibus per quafcung nationes varíe impos fitís/relucet.JImpofitio igiť vocabuli:fit motu rationísnam motus ratíoniseft circa res quæ fub fenfum cadűt:quarű difcreríoné/ cõcordãtíam/& dífferéríá ratio facit, ye nihil fit ín ratione:që prius nõ fuerit í fenfu.fic igitur yocabula iponít:& moueť ratio ad dádum hocnomč vní/& aliud alterí reíverű cum nõ repœtiať formai fua yerítate ín íis circa quæ ratio verfač:hínc ratio incõíetura & opinione occumbít, ynde genera & fpecies vt fub vocabulú cadút/funt eńtia rationís:quæ fibi ratio fecit ex cõcordåãtía & difreréria fenfibilifquare cum fint pofterius natura rebus fenfibilí bus quar funt fimílirudines:tűc fenfibílib? deftruãís/remanere nequeunt.quicig igit putat nihil ín intelle&ûű cadere poffe që nő cadat in rationē:ille etiã putar nihil pofle effei intelleãtu iqå prius nõ fuerit in fenfu.& hicneceffario dicere habet ré nis hil effe:nifi vt fub vocabulü cadit. & huius ftudiŭ eft:in omní ínquifitione quid nos mínis profundare,& hæc inquíifitio grata eft homíní:quía motu rationis difcurrit, hícnegaret formas ín fe & in fua veritate feparatas effealiter g vt funt entia ratioa nis:& exemplaria ac ideas nihilifaceret, Qui veroín mentís intelligétía aliquid efie admiíttunt/qä non fuit ín fenfu nec inratione/puta exemplarem &incõmunícabíz léyerítaté formarű quæ in fenfibilibus relucét Ifí dicűt exemplariainatura pcedere