sic »p NON. ' ro 7/i PETRI AByELARDI XXXII.
Quod omnia possit Deus, et non '.
.. Chrysostomus, homeL XXVI j in expositione symboU^ quse sic inci- pit: Universaiis ecdiesia congaudet: Credo in Deum, patrém omnipo- tentent. Creditis Deo omnipotent!, quia posse illius non potest inve- niri non posse; tamen aliqua non patrem puta meùtiri, fallere, ignorare, initium et finem habere, non praevidere, praeterita obli- visci, prflBsentia attenderé, futura nesclre; • ad ùltinium negare se ipsum non potest. Tamen ideo est omnipotens, quia superius re- prehensa non potest. Idem y in homeL XXVIII, de expositione symboli, quae sic incipit: Super fabricam totius ecclesi»: Credo' in Deum^ pa- trem omnipotentem. Omnipotens dicitur quia posse iliius non potest invéniri non posse f dicente propheta: Omnia quœcunque vùliiitfecit. Ipse est ergo omnipotens ut totum quod vult possit. HieronymuSt in epistoia ad Eustochiam: Audacter loquar; cum omnia possit Deus, sùscitare vii^inem noii potest post ruinam: valet quidem liberare de pcena, sed non vult coronare corrnptSim, Ambrosius Chromatio: Impossibile est Deum mentiri;. impossibile istud non infirmitatis est, sed virtutis, sed majestatis, quia verit«ts non recipit menda- cium. Hoc impossibile ejus plenitudinis ejus est; ex quo colli- gitur impossibile Dei potentissimum èsse. Quid enim potentius quam nescire quidquid infirmitatis est? est tan^en et illud infir- mum Dei quod fortius est hominibus, et stultum Dei quod sa- pientius est hominibus; sed hoc crucis, illud divinitatis. Angns- tinas, contra epistolam Gaudentii: Cur hocfieri pon posset, nisi quia juste fieri nuUo modo possit.^ Sic et dicimus: âtque utiniup possim me occidere! Sic et Dominus Lotk: Non potero, inquit, facere rem, donec tu illuc introeas ^. Non posse dixit se, quia sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam. Augustinus, in Enchiridio: ^ Tupon. desunt litulus et plurima hujiis qùaestiônis. — * Gènes. XIX, aa.
SIC ET NON. 75 Nequ'e enim ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quonîam quidquid vult potest, nec. potestate cujuspiam creaturae voluntatis omfitpoteBlb impeditur effectus. Idem, in lihro de spiritu et litlera: Noo potest facere injusta; quia îpse est summa justitia et bonitâs. O^mipotens vero est, non quod omnia possit façere, sed quia potésl facere qûidquid vult, ita ut nihil valeat resistere ejus voluntati quin compleatur, aut aliquo modo impedire eam. Idem^ quœstiQn. vet. et nav. leg: cap. CXLIX: Omnia quidem potest Deus;. sed non facit ntsi quod conveniat veritati ejusac justitiae. Idem, in traetatu de sym-^ bolo: Deus non potest mori, non potest mutari, non potest fallî.
XXXIII.
Quod Deo resisti non possit, et <;ontra ^. ^ Psalmista: Tu terribiiis es; et quis resistet tibiP Esthér: Domine, re% omnipotens^ in tua ditione cùneta sunt posita, et non est qui possit resistere tuae voluntatis Aposlolus, ad Romuncfs: Voluntati enim ejus quisresistit? Psalmista: A resistentibus dextrse mese custodi me. Stephanas, in actibus ApostolorumjMos semper spiritui sancto resis^ titis, sicut et patres vestri, Marcus: Dicebat eis Jésus: quia non est propheta sine honore nisi in patr^a çt co^atione sua et in domo sua. Et ideo non poterat ibi virtutem ullam facere; nisi paucos in- fuinos^ impositis manibus curayit. Et mirabatur propter increduli- tatemeorum.. ^ XXXIV.
Quod Deus noix habeat libcrum arbitrium, et contra -.
Hieronymus Damaso, dejilio prodigo: NuUi videatur pericuiosum, nuUi esse blasphemum, quod et in apo^tolos invidiœ malum dixi- mus potuisse subrepere, cum 'etiam de angelis hoc diçtum- pute- ' Turon. deest hsc quaestio. — * Turon. quœstio deest.
lO, 76 PETRI AB.ELARDI mus: Sidéra quippe non sunt manda in conspectu ejus, et contra an- gelos suos perversum quid intellexit. Et in psalmis': Non justificabitar in conspectu tao omnis vivens. Non ait: omnishomo, sed omnis vivens, id est, non evangelista, non apostolus, et ad majora conscendendo, non angeli, non throni, non donûnationes ^ caetet^que yirtutes. Solus Deus est in,queni peccatum non cadit. Caetera cum sint liberi arbi- trii, in utramque partem possunt suam flectere voluntatem^ /é/^m, ad Paulam et Eustochium, in expositione epistolae Pauli ad Phîlemo- nem: Ut non velut ex necessitate bonum tuum esset/sed volimta* rium-, Quod a^plerisqiie qriœritur de pressenti loco, solvi potest. Si enim' Deus voluntarie et non ex necessitate bonus est, débuit ho- minem facere ad suam im^iginem et similitudinem^ ita ut ipse vo- luntarie et non ex necessitate bontés esset. Ëx quo manifestum est. rem -eos inter sepostulare contrariam; nam ex eo quod dicunt: dé- buit homo J)eo similis iieri, illud petunt ut liberi fieret arbitrii^, sicut Deus ipse est; ex eo autem quod inferunt: talis debuit fieri qui malum recipere non posset, cum necessitatem ei boni impor- tant, illud volunt ut homo.Deo non similis fieret^. Augastinus, quœstion, LXXXIH, cap. IV: Melior homo est qui voluntate quam qui necessitate bonus est. Volu^M|| ergo libéra tlanda homini fuit. Ideniy super Genesitn: Sic oportebat primum homihem fieri, ut et velle bene posset et maie; postea yero sic esse ut maie velle posset et bene; postea vero sic ésse ut maie velle non posset nec ideo ujti libero arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim voluntas libéra dicenda non est, quia beati volumus sic esse ut esse miseri non solum non velimus, sed nec esse possimus. Idem, de civitate Dei, lih. XXII: Id etiam beata illa civitas magnum in se bonum videbit, quod nuUi superiori uUus inferior Invidebit, sicut nunc non invident archangelis angeli. Nec ideoliberum arbitrium nonhabebunt, quia peccàtaeosdèlectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi. lieîti: Sicut prima immortalitas fuit, •SIC ET NON. 77 quam peccando Adam perdidit, pos^e non inorî, novissima erit non posse mori: ita primum liberum arbîtrium posBe non pec^are, novi»- sîmum non posse peccare. Item: Certe Deus ipse nuHiquid, quoniam' peccare non potest, ideo libèrum arbitrium habere negandusest? Erit ei^o illius civitatis in singulis voluntas libéra, ab omni malo liberata, impieta omni bono^ oblita culparum^ oblita ptenarum; nec ideo tamen siu& liberatronis obiita, ut liberatori suo sit ingrata. Quan- tmn ergoattinet ad scientiam ratibnalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum aufem ad sensum, prorsus immemor. Mem, de correptione et gratia: Quid est liberius libero arbitrio, quum non poterit servire peccato? qu» futura erit et homini sicut et an- gelis sanctis merces merîti. Item; Pj'imà ergo libertas voluntatis erat posse non peccare, novissima erit multo major: non posse peccare. Item: lUi ergo sine peccato uilo data est, cumqua conditus est, li^ bera vohtntas, et eam'fecit servire peccato. Horum vero cum fuisset voluntas serva peccati, liberata est per illum qui dixit: Si vos filius Uberaverit, vere liberi eritis^.
xxxv: Quod ubi dee&t velle Dei, desit et posse, et contra \ Ex vita sancti Hieronymi, quae sic incipit: Hieronymus noster, sanctus HieroHymus Eustochio ad meliora studuit hortando man^ dare: Cum omnia possit Deus, virginitatern suscitarehon potest post^ ruinam^ quod non posse Dei non velle alio.omni modo dici poterat verbo;* per quemdam namque sapientem dicitup Deo: Tu autem dominator virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna rêve- rentia disponis. Subest enim tibi, cufii volueris, posse; ergo ubi non est velle Dei, deest posse: Deus quippe ut immutabilis naturae, ita immutabilis est voluntatis. Augustinas, in tractata de symbolo:.Quod^ ' August. opp./tom. X, pag. 770. — * Hase quffistio in Turon. sub hoc (itulo est: Quod Deusfaâat quidqnid potest, et contra, ^— ' Turon. quidquid.
7« PETRI ABiELARDI non vuit Omnipotens, hoc saium non potest. Item: Sed quoniam dixi hoc solum Omnipotentem non posse quod non vult, ne quîs me temere dixidse arhitretur aliquid Omnipotentem non podse. Hoc et Apostolus ait: Si non credimus, ille qui fideiis permanet, ne- gare se ipsum non potest, quia et veile non potest. Non enim po- test justitia velle facere quod injustum est. Item: Si ei^o potest esse quod non vult, omnipotens non est. Est autem omnipotens; ergo quidquid vult potest, et ideo quod non vult esse non po- test; qui propterea dicitur omnipotens, quoniam quidquid vult potest. Idem, de trinitate, lib. XIII, cap. X: Eos sane, qui dicuntJ itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines^ ut unigeni- tum filium hominem fieri vellet, mortalemque factum hostrani mortem perpeti? parum est sic refellere ut istum modum, quo nos liberare dignatur, asseramus bonum esse; etiam ut ostenda- mus non alium mbdum possibilem Deo défuisse, cujus potestati cuncta œque suBjacent, sed sanandœ nostr® miseriœ convenientiorem aiium modum non fuisse, cur non fieret mors Christi, imo cur non, pràetermissis innumerabilibus modis quibus àd nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ^ Item: Poterat utique Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum; non dC' génère illius Adam, sicut ipsum, quem primum creavit, non de génère creavit alicujus; poterat ergo, vel sic, vel alio quo vellet modo, creare unum aiium de quo vinceretUr victor pirioris; sed melius judicavit de ipso, quod victum (uerat, génère hominem assumere^. Idem^ in lib. qaœst.'vet. et nov. legis: Potuit Deus simul cuncta facere, sedl^atioprohibuit; poterat animam iimo terrae admiscere, et sic formare corpus, sed ratione infirmabatur, quia pri- mum oportebat domum compaginari et sic habitatoi^em induci. Idem, in Enchiridio:.Omtiipotentis voLuntas mala esse nunquam potest. Prs- terea^ multa potest facere quae non facit, nec vult. Potuit enim effi- cere ut XII legiones angelorum pugnarent contra eos qui eum ce- ' August. opp., tom. VIII, pag. 936. — * Ibid., pag. g43. — * Turon. deest mak esse numquam potest. Prœterea.
SIC ET NON. 79 pw.u]it. Evangelista Matthaaus: An puUitis quia non possum rogare pa- tremy et exhibebit mihiplas qaam XII legiones angelomm? Item: Tune în clarissima sapîentise iuce videbitur quod nunc (ides faabet: quam certç imitiHtabilis et efficacissima sit voluntas Dei, quam multa possit et non velit, nihii autém velit quod non possit. Idem, in libro despi-- nta et liftera: Absurdum, tibi videtur dici alîquid iieri posse, cujus desit exemplum; cum, sicut credo ^ non dubites nunquam esse fac- tuHi ut per foramen acus camelus.transiret, et tamen iiiê hoc quoque diidt Deo esse possibile. Item: His addî possunt etiam illa quae leguntiu* in libro Sapientiœ, quoniam multa posset nova tormenta exercere Deus in impios, ad nutum sibi Serviente creatura, quae tamen non exercuit. Potest et de monte illo, quem fides in mare transferret, facere quod tamen nusquam factum esse vel audimus vel legimus. Quisquis horum aliquid Deo dixit impossibile, vides quani desipiat, quamque advefsus fidem ej^us scriptura loquatur. Multa alia huju»- modi possunt occurrere vel legenti vel.cogitanti, quae possibiliaDeo negarenon possumus, quamvis eorum desit exemplum. Idem,, in libro de natura etgratia: Dominus Lazarum suscitavit; sine dubio potuit ^ Quia, vèro Judam non suscitavit, numquid dicendum est: non potuit.^ Potuit ergo, sed noluit, Nam si voluisset,. eadem etiam hoc potes^ tate fecisset; quia iilius quos vult vivifioat ^.
XXXVI.
Quod quidquid vult Deus facial, et non.
David, in psalmo CXXXIV i Omhia quaecumque voluit Dominus, fe- cit in cœlo et in terra, etc. Et Apostolas, ad Romanos: Voluntati ejus qui^resistit? Idem, in epUtola prima ad Timotheum: Hoc enim bonum et acceptum est coram salvatore nostro Deo » qui vult omnes salvos fieri. Et per semetipsam Veritas ad Jeremiam loquitur: Quoties vo- lui congregare fdios tuos, etc. Hieronymus, super Danielem, in tertia ^ Turon. deest sine dubio potuit. — ^ August. opp., tom. X, pag. 1 5o.
.80 PETRI AB^LARDI msione, ubi de Deo et de Nabifchodonosor sic iôquittir: Juxta voUui* tatem enim suam facit tam in cœlo quam in terra'; et non est qui résistât manmejus et dicat: quare fecisti? Loquitur quemadmodum homo scilicet. Non enim quod vult hoc feicit^ sed quod bonum est, hoc vult Deus. Nabuchodonosor autem sic locutus est, ut, dum po- tentiain Dei praedicat, justitiam ejus.videatur arguere, quodimme- rito pœnas sustinuerit ^ :-. XXXVII.
Quod nihil fiât Deo nolente, et contra.
Ex verbis Habacuc propkeiœ: Domine, non dico sine te quicquam fieri, et te nolente tantam esse potestatem impii. Cum ergo sis omnium Creator et dominus, neçesse est ut facias quod sine te fieri non po- lest. Augastinns, in libro de spiritu et litterà: Infidèles quidem contra voluntatem Dei faciunt, cum'ejus evangelio non credunt. /rfcm, de civitate Dei, libro XXII: Multa fiunt quidem contra Voluntatem Dei, sed tantae sapientiae ille tantaeque virtutis ut in eos exitûs sive fi- nes, quos bonos et justos ipse prœscivit, tendant omnia quae volun- tati ejus videntur adversa. Item: DéUs est qui operatur in nobis et velle; secundum ergo hanc voluntatem, qua Donlinum velle dicimtSls quod alios effecit velle, multa vuh^nec facit. Muha enim volunt fieri sancti ejus ab illa inspirati sancta voluntate, nec fiunt,- sicut orant pro quibusdam pie sancteque; et quod orant, non facit. Idem, in En- chiridio: Aliquando homo bona voluntate vult, aliquando non vult, tanquam si bonus filius patremvelit vivere', qùem Deus bona volun- tate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate malà, quod Deus vult bona; velut si malus, filius mori patrem vAit, hoc etiam Deus. Item: Omnes homines vult salvos fieri; tamquam si- diceretur: nullum hominem salvum fieri, nisi quem fieri salvum ' Podt hanc quœstionem in Turon. subito ad pnedestinationem filii transitur et ad questioneaa LXIX.
J SIC ET NON. 81 esse voluit; aut certe sic dictum: omnes homines, id est de omni génère hominum, salvos ûeri.
XXXVIII.
Quod oinnia sciai Deus, et non.
Aposiolusj adjffe6nÉeo5, despirituDei: Omnianuda sunt et aperta oculis ejus, etc. Ex libro sententiarum Prosperi^ cap. CCLXXXI: Cum Salvator dicit unum passerem non cadere in terram sine voluntate Dei, et quod fœnum agri post paululum mittendum in clibanuni ipse tamen formet ac vestiat, nonne confirmât non solum totani mundi partem, rebus mortalibus et corruptibilibus deputatam, ve- rum etiam viiissimas ejus abjectissimasque particulas divina provi- dentia régi, ne fortuitis perturbari motibus ea quorum causas com- prehéndere non possumus, existimemus? Hieronymus, super Haba- eue prophetanij exponens ista ejus verba^: Domine, mundi sunt oeuli tui; ne videas malum^ et respieere ad iniquitatem non poteris. Quare non respieis super iniqua agentes, et taees impio dévorante justiorem se? Etfaeies homines quemadmodum pisees maris ^ et quemadmodum reptile non habens prineipem. Non dico sine te quidquam fieri, et te nolente tantam esse potestatem impii. Çum ergo sis omnium creator et do- minus, necesse est ut facias quod sine te fieri non potest. Non quod propheta sic sentiat, sed quod kumanam impatientiam in sua persona exprimat, sicut Apostolus muitas in se personas transformat; unde; Hoc autem y fratres, transfiquravi in me, etc. Aliter enim non potest Deus habere homines quemadmodum pisees maris et quemadmo- dum reptilia non habentia principem, quorum angeli quotidie vi- dent faciem patris qui in cœlis est. Sicut ergo in kominibus etiani per singulos currit Dei providentia, sic etiam in cœteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem cursumque rerum intelligerepossumus; verbigratia: quomodo nascatur piscium mul- ^ Hieron. opp., tom. III, pag. 1600.
SIC ET NON. 1 1 82 PETRI ABifiLARDI titudo et vivat in aqui»; quomodo reptiiia et quadrupedalia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Sed absurdum est ad hoc Dei dedu- cere majestatem ut sciât per momenta singula quot culicesnascantur, quotve moriantur; quae pxilicum et muscarumsit multitude; quanti pisces in aqua natitent et qui de minoribus majorum prsedae cedere debeant. Non sumus tam fatui adulatores Dei ut omnem potentiam ejus etiam ad ima detrudamus, in nosque ipsos injuriosi simus, eam- dem irrationabilium providentiam esse dicentes. Unde liber ille apo- cryphus stultitiœ deputandus, in quo scriptum est quemdam ange- lum, nomine Tyn, praeesse reptilibus, et similiter piscibus et arbori- bus et bestiis universis proprios in custodia angelos assignâtes.
XXXIX.
Quod opéra hominum nihilsint, et contra.
• Augustinus / in Enchiridio, cap. IX: Satis est Christiano rerum crea- tarum causas non nisi bonitatem intelligere creatoris, qui est Deus, nuilamque naturam esse quaé non aut ipse sit aut abipso. Idem, de moribas ecclesiœ catholicœ^: Creatura, Paulus clamât, vanitati sub- jectaest, neque nos potest a vanitate separare veritatique connectere quod subjectum est vanitati. Et hoc nobis spiritus sanctus praestat. Creatura igitur non est, quia omne quod est aut Deus aut creatura est. Paulus, in epistola prima ad Corinthios: Scimus quia nihil est ido- lum in mundo. Prudentius, hymn.: Isis, ApoUo, Venus nihil est; Maxi- mianus et ipse nihil: lUa nihil, quia facta manu, Hic manuum quia facta colit^. Expsalmo CXIII: Simulacra gentium argentum etaurum, opéra manuum hominum.
' August. opp., tom. I, paç^. 696. — ' Prudentius, Peristeph. Hymn. III.
SIC ET NON. 85 XL.
Quod Deus qnoque loca moveatur vel locatus sit, et non.
XLI. Quod Deus ipse sit qui antiquis patribus apparebat, et non.
XLII.
Quod soins filius in angelis oiim apparebat, et non.
XLIII.
Quod nullus creatus spiritus loco moveatur, et contra.
XLIV.
Quod 5olus Deus sit incorporeus, et non.
XLV.
Quod Deus per corporales imagines non sit reprœsentandus, et contra.
XLVI.
Quod angeli ante cœlum et tenram vel casteras omnes creaturas £aicti sint, et quare omnes angeli aequales et beati creati sint, et non.
XLVII.
Quod ante creationem hominis angélus ceciderit, et contra.
XLVIII.
Quod boni angeli sive sancti", visione Dei fruentes, omnia sciant, et non.
11 84 PETRI AByËLARDI XLIX.
Quocl omnes ordines cœlestium spirituum generaliter angeli vocentur, et non.
L.
Quod in cœlesti vita nenio proficiat.
LI.
0«od primi parentes creati sint mortales, et non.
LU.
Quod Adam extra paradisum sit conditus, et contra.
LUI.
Quod peccatum Adœ magnum fuerit, et non.
LIV.
Quod primum hominis peccatum non cœpit a persuasione diaboli, et contra.
LV.
Quod Eva sola, non Adam, seducta sit, et contra. LVI.
Quod homo liberum arbitrium peccando amiserit, et non.
Aagastinus, in Enchiridio: Nam libero arbitrîo maie uteiis homo et se perdîdit ipsum. Slcut enim qui se occidit utique vivendo se occidit nec se ipsum resuscitaie poteritf ita cum libero peccaretur SIC ET NON. 85 SIC ET NON. 85 arbilrio, victore peccato amissum esteliam liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, hujus servus factus est. Quœ autem potest servi esse libellas, nisi quando eum peccare delectat? liberaliter enim servus, qui sui domini libenter voluntatem facit; per hoc et ad pec- candum liber est qui peccati servus est^ Ideniy de correptione et gratia: Liberum arbitrium et ad bonum et ad malum faciendum confiten- dum est nos habere. Sed in maie faciendo liber quisque est justitiae, peccatique servus. Idem, de gratia et libero arbitrio: Semper est in no- bis voluntas libéra, sed non semper est bona; aut enim a justitia libéra est, quando servit peccato, et tune est mala; aut a peccato libéra est, quando servit justitiae, et tune est bona. Gratia vero Dei semper est bona, et per hoc fit ut sit homo voluntatis bonae, qui prius fuit malae. Item: Non enim homo sic gratiam suscepit ut pro- priam perdat voluntatem. Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei pu- tetur, boni aliquid posse subjecit: non ego autem, sed^atia Dei me- cum, id est non solus, ac propter hoc nec gratia Dei sola nec ipse solus.
LVII.
Quod Adam in loco calvariae sepultus sit, et contra.
LVIII.
Quod Adam salvatus sit, et contra.
LIX.
Qaod de promisso sancti spiritus Maria dubitaverit, et non.
LX.
Quod verbum Dei in utero virginis sanctœ animam et carnem susceperil. * August. opp., tom. VI, pag. 207.
sa PETRI ABiflLARDI LXI.
Quod Joeephus non sit suspicatus Mariam adalteram, et contra.
LXII.
Quod Christus clauso utero virginis natus sit, et contra.
LXIII.
Quod Christus secundum carnem non fuerit de tribu Juda, et contra.
LXIV.
Quod Deus personam hominis non susceperit sed naturam, et contra.
AugustinaSy defide, ad Petrarriy ita: Verbum caro factum est; ni, quamvis naturaliter non sit verbum quod caro, quia duarum natu- rarum veritas manet in Christo, secundum unam tamen personam idem verbum caro ab ipso fieret maternœ conceptionis initio. Deus enim verbum personam non accepit hominis, sed naturam. Boetius, contra Eatychen etNestorium: Hoc iterum constet quod inter naturam personamque differre praediximus; quoniam natura est cujudibet substantiœ specificata proprietas, persona vero rationabilis naturae individua subsistentia. Ambrosius, super epistolam Pauli ad Romanos: Servus Jesu Christi; utnunque posuit, id est, Jesu Christi, ut Dei et hominis personam significaret, quia in utroque est Dominus. Item: Quoties scriptura aut Jesum dicit aut Christum^ aliquando personam Dei, aliquando personam hominis significat. Aagustinus, lib. H contra Manichœos: Reliquit patrem, cum dixit: a pâtre exivi; apparendo ho- minibus, tum verbum caro factum est; quod non commutationem naturœ Dei significat, sed susceptionem inferioris personae, id est, humanœ.
SIC ET NON. 87 LXV.
Quod filius Dei mutatus sit suscipiendo carnem, et non.
Hieroiiymus, inpsalmum LXXVI:U9ic mutatio dexterae Excelsi; nisi dextera ejus, hoc est, filius ejus mutatus fuerit et corpus ejus acce* périt, nos misericordiam accipere non possumus. Qui cum in forma Dei esset constitutus, non rapînam arbitratus est esse se sequalem Deo, sed exinanivit semet ipsum, formam servi accipiens. AagastinuSf de natura summi boni: Naturae corruptibiles, ideo non incommutabiles sunt, quia nihil est unde factsB sint. Item: Omnis enim mutatio facit non esse qui erat; vere ergo ille est qui incommutabilis est. Item: Vera immortalitas hœc est summa illa incommutabilitas quam solus Deus habet. Isidoras, de summo bono, caj^. I: Quid est Dei im- mortalitas nisi ejus incommutabilitas? Nam angeli et animae immor- taies sunt, sed incommutabiles non sunt. Solus Deus dicitur immor* talis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur; sic et angélus, dum, deserente Deo, lapsus est. Quod materiam habet, unde existât, mutabileest, quia de informi ad formam transit; quod vero Aon habet materiam, immutabile est, sicutDeus^ LXVP.
Quod Deus et homo in Christo partes esse videantur, et non.
Athanasins: Nam sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus. Hieronymusy in psalmum II: Vox Christi: Ego ' autem constitutus $um rex ah eo; pro parte carnis dici- tur: Idem y in psalmum XXIII: Quis est iste rex gloriae? voxangeloruni * Isidori Sententiarum lib. I, pag. i. tom. II Edit. Maint. — * Hœc qu^lio valde tur- bata est in Turoifr Deest Augastinus in libro sententiarum Prosperi et in epistola ad Volu- sianum, necnon et Remigius inpmJmam XXXIV. Locus de prœdestinationesancfaram aKbi est.
88 PETRI AB^LARDl qui apud patrem semper fuerunt. Ac si dicerent: nos patrem et fi- lium semper insimul esse videmus. Iste rex gloriae quis est? pro parte carnis dicebatur. Augustinus, in libro sententiarum Prosperi: Hoc est quod dicimus, quod modis omnibus approbare contendimus, sacrificium ecclesiae duobus confici, duobus constare: visibili ele- mentorum specie et invisibili domini nostri Jesu Christi carne et sanguine; sacramento. et re sacramenti, id est, corpore Christi; sicut Christi persona constat et conficitur Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus et verus homo qui omnes illasres, illarum rerum naturam et veritatem in se continet, ex quibus conficitur. Est igitur sacramentum et res sacramenti, id est corpus Christi. Idem, in libro quœst, Orosii ad ipsum: Sicut anima et caro unus est homo, ita verbum et homo^ unus est Christus. Duas substantias accipimus in uno filio Dei, divinitatis et humanitatis, non duas personas. Si dixerimus duas esse personas, jam non erit trinitas sed qua- ternitas. Idem, de trinitate, lib, IV: Ita sane factum ut ibi sit non tantum verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationahs hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum et homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur.
Idem, de prœdestinatione sanctoram: Ipsa est illa ineffabiUs facta ho^ minis a Deo verbo sûsceptio singularis, ut filius Dei et filius hominis simui, et filius hominis propter susceptum hominem et filius Dei propter suscipientem Deum, veraciter et proprie diceretur, ne qua- ternitas sed trinitas crederetur. Idem, in epistola ad Volusianamde m- carnatione Christi: Sicut in unitate personœ anima utitur corpore ut homo sit, ita in unitate personœ Deus utitur homine ut Christus sit. In illa ergo persona mixtura est animae et corporis; in bac persona mixtura est Dei et hominis; ergo persona hominis est mixtura animœ et corporis, persona autem Christi mixtura est Dei et hominis. Cum enim verbum Dei permixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. lUud quotidie fit ad procreandos ho- mines; hoc semel factum est ad liberandoshomines. U^jle tamen dua- * Turon. caro pro homo.
SIC ET NON. 89