fi.
, €) χατὰ τύπου] ita legendum e mss Savil. et Ciz., non χιιγὰ τύπους. d) τῆς ἀναφοῦς καλουμένης φύσεως] intactum vel intactile appellat Lu- cretius, cuius et hoc est 1 455 factus corporibus cunctie, intavtus inani. | Epicuras spud La£rtium 10 86 τὸ πᾶν σῶμα καὶ ἀναφὴς φύσις, uni- versum est vel corpus vel intactile. confer Gassendum de physiologia Epi- curi p. 94 sq. ed. Lugd, 1675. idem Luctetius 3 813 et 5 358 plagarum quia sunt expertia, sicut inane est, [dd) * manet intactum neque ab ietu fungitur "hilum, €: e) PLA γένεται] regionem loci vocat idem poéta 6 833 " cuius ubt e regione loci venere volantes, f) τῆς κατὰ ἀντέβασιν ἁφῆς) ita ms Ciz,; nam articulus τῆς in editis deerat, pro ἀντίβασιν male ἀνιίφρασιν legit in suo codice Hervetus, est autem ἡ xat. ἀντέβασιν ἁφή solidi et ἀντιτυποῦντος 'corporis, resistendi vim habentis, contactio, qualis in inani locum non babet.
jt xci οἱ Στωϊχοὶ δὲ} confer dicta ad 3 Pyrrh. sect. 124 sq.
ix τῆς μεταλήψεως τῶν ὀνομάτω» |. quod promiscue unum pro altero P 634. pon, idemque ut denotent, iam τὸ ὃ» appellant iam σῶμα. Numenii yibagorici disputationem Stoicis oppositam, qua probat ὅτε σώμα gUx ἄν εἴη τὸ Or, servavit Eusebius ex primo eius libri περὶ τἀχαϑοῦ lib 15 Praeparst. c. 17. Leértii autem 7 150, qui effertur a Lipsio lib. 2 phy- siologiae Stoicae diss. 5, ut probet ex Stoicorum sententia omnia qaod est esse. corpus, huc non faeit, quoniam ibi potius ex Antipatri Stoici sententia definit quod corpus sit οὐσία πεπερασμένη, substantia finita. SEXTUS EMPIR. II. Uu ea SEXTI EMPÍRICI | 4 ἀκαϑεχτούμενον ἢ. Fyior δὲ χώραν ἔλεξαν ὑπάρχειν τὸν τοῦ μεί- ζονος σώματος τόπον, ὡς ταύτῃ διαφέρειν τοῦ τόπου τὸν τόπον, τῷ ἐχεῖνον. μὲν μὴ ἐμφαίνειν μέγεϑος τοῦ ἐμπεριεχομένου σω- ματος" χἂν γὰρ ἐλάχιστον ntgiym σῶμα,. οὐδὲν ἧττον τόπος προσαγορευεται" τὴν δ᾽ ἀξιόλογον ἐμφαίνειν μέγεθος τοῦ ἐν αὐτῇ δσώματος. περὶ μὲν οὖν χενοῦ ποικίλως ἐν τοῖς περὶ στοιχείων ἢ) ἐζητήσαμεν, xol οὐκ ἀναγκαῖον τὰ νῦν τὸν αὐτὸν λόγον πιῆ λινωδεῖν" περὶ δὲ. τοῦ τόπου καὶ τῆς συζυγοΐσης τούτῳ χώρας, ἥτις καὶ αὐτὴ κατὰ τὸ γένος ἐστὶ τόπος, ἐπὶ τοῦ παρόντος oxi- ψόμεϑα. προδηλοτέροις γὰρ οὖσι τούτοις καὶ παρὰ πᾶσι σχε- δὸν ὁμολογουμένοις συναπορηϑήσεται xol 7 περὶ τοῦ κενοῖ oxt- ψις, ὅσῳ «al περὶ ἀδηλοτέρου πράγματος προκόπτει.
T , Περὲ τόπου!).
T , Περὲ τόπου!).
6 Tc τοῦ τόπου νοήσεως δεδηλωμένης καὶ τῶν συζυγοίντων αὐτῷ πραγμάτων ὑποδεδειγμένων ἀπολείπεται, ὡς ἔστιν ἔϑος τοῖς ἀπὸ τῆς σκέψεως, τοὺς εἰς ἑκάτερον ") χινῆσαε λόγους xai τὴν ἐπ᾿ αὐτοῖς συναγομένην ἐποχὴν Κρατίύνεσϑαι. εἴπερ οὖν ἐστιν ἄνω καὶ κάτω καὶ eig τὰ δεξιὰ xol τὰ ἀριστερὰ xai πρόσω xài ὀπίσω, ἔστι τις τόπος" μέρη γάρ εἰσιν αἷ ἐξ αὕται παρατάσεις zerunt regionem esse locum maioris corporis, ut hac quidem ratiome locu differat a loco,:quod ille quidem non ostendat magnitudinem corporis qued in ipso continetur: nam etiamsi minimum corpus contineat, nihilominus ap- pellatur locus: baec vero, nempe regio, ostendat insignem corporis, quod is illa est, magnitudinem, 5. atque de inani quidem varie quaesivimus, quaado tractavimus de elementis, nee necesse est in praesentia.eadem repetere; de loco autem et de coniuncta loci regione, quae ipsa quoque loci quoddam ge- Bus est, considerabimus in praesentia, simul enim cum his quae aunt eri- dentiora et de quibus fere in confesso est apud omnes, dubitabitur etiam de consideratione ipanis, quatenus de re magis obscura procedit, I. De loco, 0. Loci rerumque quae ei sunt coniugatae declareta notione restat, ei 808 est Bcepticis, movere rationes quae utrinque afferuntur, et quae propter eas inducitur corroborare assensionis cohibitionem, 7. quoniam ergo sum supra et infra et ad dextram ej sinistram et ante et pone, est aliquis locu: i) ἀχαϑεχτούμεγνον) ita ms Ciz. ut paullo ante pro οὐ χαϑεχιοίμενον. .Laértius 7 40 de vacuo ἀσώματον τὸ οἷόν τε χατέχεϑαι ὑπὸ σωμάτων, οὗ κατεχόμενον.
K) ἐν τοῖς περὶ στοιχείων») tangit quidem Sextus dogmata philosopho- rum de vacuo libro superiore sect. 333 sq., sed illa uberior et σποιχίλη de boc argumento disputatio una cum peculiaribus commentariis περὶ στοιχείων intercidit, neque potest respicere pauca illa quae περὶ τῶν ἀνωτάτω xal ἀρχικωτάτων στοιχείων perstringit sect. 359 &q. superioris libri, ubi nihil ctiam de vacuo.
ἢ) περὶ τόπου] in ms Ciz, titulus hic abest. in ms Savil, ita concipi- tur e£ ἐστι τόπος, certe satis constat, ut saepe iam monui, a Sexto ipso titulos huiusmodi neutiquam addijos esse.
m) εἰς ÉxartQov) in,utramque partem, itaque argumenta, quae locum dari probant, affert a sect. 7 ad 12. deinde in illis evertendis est occu- patus a sect. 13 ad 19. denique ipse novas collectiones profert, quibus evincat. locum non dari a sect. 20 ad 36. | LÀ τοῦ τόπου, xal ἀδύνατόν ἐστί τινος. τῶν μερῶν- ὑπαρχόντων μὴ οὐχὶ κἀχεῖνο ὑπάρχειν, οὗ ἐστι τὰ μέρη. ἔστι δέ γε ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ἄνω καὶ κάτω 2) καὶ εἰς δεξιὰ xai ἀριστερὰ καὶ πρόσω καὶ ὀπίσω" ἔστιν ἄρα τύπος. οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ ὅπου ἦν 8 “Σωχράτης, νῦν ἐστιν ἄλλος, οἷον Πλάτων ἀποϑανόντος Σωχρά- τους ἔστιν ἄρα τόπος. ὡς γὰρ τοῦ ἐν τῷ ἀμφορεῖ V) ροῦ ἐκ- κενωϑέντος καὶ ἄλλου ἐπεγχυϑέντος λέγομεν, ἐπάρχειν τὸν ἀμι- φορέα τόπον ὄντα καὶ τοῦ προτέρου καὶ τοῦ ὕστερον ἐπεμβλη- P 695 ϑέντος ὑγροῦ" οὕτως εἰ ὃν τόπον κατεῖχεν “Σωχράτης ὅτ᾽ ἔζη, τοῦτον ἕτερος νῦν χατέχει, ἔστι τις τόπος. χαὶ (ἄλλως: εἰ ἔστι9 τι σῶμα, καὶ τύπος ἔστιν" ἀλλὰ μὴν τὸ πρῶτον, τὸ ἄρα δεύ- τερον. πρὸς τούτοις εἰ ὃ ὕπου τὸ xotqoy. φύσει φέρεται, ix τὸ βαρὺ φύσει οὐ φέρεταιν ἔστιν ἴδιος τοῦ χούφου καὶ τοῦ βαρέος τύπος “): ἀλλὰ μὴν τὸ πρῶτον, τὸ ἄρα δεύτερον. τό γέ τοι πῖρ φύσει κοῦφον καϑεστὼς ἀνωφόρον ἐστί, καὶ τὸ ὕδωρ φύσει βαρὺ τυγχάνον κάτω βοίϑει, καὶ οὔτε τὺ πῦρ κάτω φέρεται οὔτε τὸ ὕδωρ ἄνω ἄστει. ἔστιν ἄρα ἴδιος καὶ τοῦ φύσει κοὐφουκαὶτοῦ φύσει f; βα éog τόπος. ὥσπερ τε d τὸ ἐς, οὗ τι γίγνεται, ἔστι, καὶ τὸ ὑφ᾽ 09 τε ῖ0 γίγνεται, καὶ τὸ δι᾿ 0* οὕτως ὑπάρχοι ἂν καὶ τὸ ἐν ( τι γίγνεται. ἔστι δὲ τὸ ἐξ οὗ τι “ίνεται οἷον ὅλη, καὶ τὸ iq" οὗ οἷον τὸ αἴτιον P), καὶ τὸ δι᾿ ὃ καϑάπερ τὸ τέλος" ἔστιν ἄρω καὶ τὸ ἐν ᾧ τι γίγνεται, τουτέστιν ὁ τόπος. οἵ τε παλαιοὶ χαὶ τὰ 0611 διακοσμήσαντες ἀρχὴν τῶν πάντων ὑπέϑεντο τόπον. κἀντεῦϑεν ὁρμηϑεὶς 0 "Ησίοδος ") ἀνεφώνησεν sunt enim loci partes sex istae extensiones, neque fieri potest ut, si sit ali^ qua ex partibus, non illud quoque sit, cuius sunt partes, sunt autem in re^ rüm natura supra et infra et dextra et sinistra et ante et pone; est ergo locus, 8. verumenimvero si, ubi erat Socrates, nunc est alius, ut Platon mortuo Bocrate; est ergo locus, quomodo enim humore exinauito, qui erat in am- phora, et alio infuso, dicimus amphoram esse locum et prioris humoris et eius qui postea fuit immissus; ita si, quem locum tenebat Socrates cum vi- veret, eum nunc tenet alius, est aliquis locus, 9, et aliter: δἱ est aliquod corpus, est et locus; atqui est primum, ergo et secundum, ad haec accedit quod si, quo leve fertur natura, illuc grave natura non fertur, est proprius locus eius quod est leve et eius quod est grave; atqui primum, ergo etiam secundum, ignis quidem. certe cum sit natura levis, sursum fertur, et aqua cum sit gravis natura, deorsum tendit, et neque ignis deorum fertur neque aqua sursum emicat et extollitur, est ergo proprius locus et eius quod est natura leve et eius quod est grave natura, 10. et quomodo si est id ex quo fit aliquid, et id a quo fit aliquid, et id propter quod; ita etiam fuerit id, in quo fit aliquid, est autem id ex quo fit aliquid ut materia, et id a quo ut causa, et id propter quod ut finis; est ergo etiam illud in quo fit aliquid, hoc est locus, 11, veteresque qui rerum universitatis ordinationem descripsere, posuerunt locum universorum principium, hinc motus exclamavit Hesiodus 2) ἄνω xal χάτω] ita ms Ciz., licet κικί in editis exciderat, o) ἴδιος τοῦ κούφου xal τοῦ βαρέος τόπος] vide Aristotelem de coelo P 6385 p) el» τὸ αἴτιον» nota causam efficientem a Sexto causam dici x«s' ἐξοχήν, ut infra sect, 17. "d 4) ὁ Ἡσίοδος] versus ex eius "Theogonia 115, quos adduxerat etiam libro superiore sect. 8. vide etiam huius praesentis libri sect. 18. eosdem Hesiodi versus laudat, ubi de natura disserit, Aristoteles 4 1 Physic.
J J ext /. SEXTI EMPIRICI - ἤτοι μὲν πρώτιστα χάὸς γένετ᾽, αὐτὰρ Extra γαῖ᾽ εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς al, χάος λέγων τὸν χωρητικὸν τῶν ὅλων τόπον * μὴ ὑποκειμένου γὰρ τούτου οὔτε γῆ οὔτε ὕδωρ οὔτε τὰ λοιπὰ τῶν στοιχείων, οὐχ 120 σύμπας κόσμος ἐδύνατο συστῆναι. κἂν κατ᾽ ἐπίνοιαν δὲ ἅπαντα ἀνέλωμεν, ὃ τόπος οὐκ ἂν ἀναιρεϑήσεται, ἐν ᾧ ἣν τὰ πάντα, ἀλλ᾽ ὑπομένει, τὰς τρεῖς ἔχων διαστάσεις, μῆκος βάϑος πλάτος χωρὶς ἀντιτυπίας " τοῦτο γὰρ ἴδιον ἦν σώματος "). καὶ ἄλλα δὲ εἰώϑασι τοιαῦτα οἱ δογματικοὶ τῶν φιλοσόφων διεξέρχεσϑαι πρὸς 18 τὸ καταστῆσαι τὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου. πάντα δὲ μᾶλλον ἢ τοῦτο δύνανται ποιεῖν" TO τὲ γὰρ ἀπὸ τῶν μερῶν τοῦ τόπου ") ϑᾶἔλειν ἐπιλογίζεσϑαι τὸ καὶ τὸν τόπον ἢ) ὑπάρχειν, τελέως ἐστὶ μειρα- κιῶδες. ὃ γὰρ μὴ διδοὺς αὐτοῖς εἶναι τὸ ὅλον, οὗτος οὐδὲ τὰ μέρη συγχωρήσει τοῦ ὅλου. καὶ ἄλλως ἐπεὶ τὰ τινὸς μέρη αὐτὸ ἐκεῖνό ἔστιν οὗ τὰ μέρη καϑέστηκε"), δυνάμει ὃ λέγων “ εἰ ἔστι τὰ μέρη τοῦ. τόπου, ἔστιν ὃ τύπος᾽ τοῦτό φησιν “εἰ ἔστιν ὃ τόπος, ἐστὶν ὃ τόπος᾽" ὅπερ ἦν ἄτοπον. αὐτὸ γὰρ τὸ ζητούμε- Ἰάγον εἰς τὴν αὐτοῦ πίστιν ὡς ἀζήτητον παρείληπται. τὸ δ᾽ αὐτὸ P 086 ῥητέον καὶ ὅταν ἐκ τοῦ ἐν ᾧ ἦν Σωκράτης 5), νῦν εἶναι Πλάτωνα, συνάγωσι τὴν ὕπαρξιν τοῦ τόπου ' ἡμῶν γὰρ ζητούντων εἰ ἔστι τι ὃ τύπος ") ἐν ᾧ ἐστι τὸ σῶμα, διαφέρων αὐτοῦ τοῦ ἐν αὐτῷ λεγομένου περιέχεσθαι σώματος, ἐκεῖνοι ὡς ὁμόλογον ἡμῖν ἄντι- φωνοῦσι τὸ ἐν τόπῳ γεγονέναι Σωχράτην xal τὸ ἐν τούτῳ si» exortum chaos est primum, dehinc pectore lata tellus, cunctorum semper firmissima sedes, ubi chaos appellat locum, qui omnia continet: nam nisi is fuerit subiectis, neque terra neque aqüa neque reliqua elementa nec universus zmaundus pote- rit consistere, 12, quodsi etiam cogitatione omnía sustulerimus, locus minime . tolletur, ín quo sunt omnia, ᾿ sed manebit tres habens dimensiomes et inter- valla, longitudinem profanditatem latitudinem absque resistentia; hoc emím est proprium corporis, aliaque huiusmodi solent recensere dogmatici.philoso- phi ad constituendam ac confirmandam loci existentiam, 13, ommia autem magisquam hoc possunt facere: a partibus enim loci hoc velle colligere quod sit locus, est plane puerile, qui enim non dat eis esso totum, is meque pare tes concedet totius, et alioqui quoniam elicuius pertes sunt illud: ipsum caius sunt partes, qui dicit *si sunt parteà loci, est locus?, potestate idem profer &c si dicat «si est lócus, est locus?; ltóc autem est absurdum, id emim qued in quaestione est, ad probandum illud ipsum assumitur, perinde ac si de illo &on quaereretur, 14, idem dicendum est etiam, quamdo ex eo, quod ὧδ quo erat Socrates, in eo nunc sí? Plato, colligunt loci existeniom: nobis eaim quaerentibus an aliquid sit locns in quo est córpus, differens ab eo corpore in quo dicitur comprehendi, illi, tamquam de eo nobis fam constaret, rer) τοῦτο ydg Ἴδιον σώματος) confer ad 8 Pyrrhon. sect. 39.
4) ἀπὸ τῶν μερῶν τοῦ τόπου] ut sunt dextrum sinistrum superius in- ferius etc. suprá sect. 7.
4) τὸ xol τὸν τόπον} articulum τὸν ex tns Ciz. revocari.
w) χαϑέστηχε,] hoc loco interpungendum, et vocula ϑυνάμει referenda non ad praecedentia verba sed ad id quod sequitur, t0ÜrO quoi, y) εἰ ἔστε τι ὁ τόπος] articulus ὁ iterum in editis exciderat, quei servavit ms Cis, — j . ADVEBSUS PHYSICOS [Lib. X], 611 περιέχεσϑαι Πλάτωνα. ὅτι μὲν γὰρ λέγομεν ἀφελῶς ἐν ᾿ἄλεξαν- 15 δρείᾳ *) εἶναί τινα καὶ ἐν γυμνασίῳ καὶ ἐν τῇ σχολῇ, ὁμόλογον" ἀλλ᾽ ἔστιν ἡμῖν 7 σκέψις οὐ περὶ τοῦ κατὰ πλάτος ἀλλὰ περὶ τοῦ κατὼ περιγραφὴν τόπου, πότερον ἔστιν ἢ ἐπινοεῖται μόνον. καὶ εἰ ἔστι, ποταπὸν τὴν φύσιν, ἄρά γε σωματικὸν ἢ ἀσώμα- τον, xal ἐν τόπῳ περιεχόμενον ἢ οὐδαμῶς. ὧν οὐδὲν ἴσχυσαν παραστῆσαι οἱ ταῖς προειρημέναις ὑπομνήσεσι χρώμενοι. κοῦφόν 16 τε φύσει οὐ δίδοται εἶναι τὸ σῶμα, ἵνα καὶ εἷς ἴδιον φέρηται τόπον. ἀλλὰ καὶ τὸ δοκοῦν εἶναι τοιοῦτον, ὕπ᾽ ἀλλὴης τινὸς al- - τίας 4) καὶ κατηναγχασμένης εἴς τινας ἀνωθεῖται τόπους. "εἶτα κἂν δοϑῇ φύσει τυγχάνειν κοῦφον καὶ φύσει βαρύ, πάλιν οὐδὲν ἥττον ἀπορήσεται τὸ εἷς τί φέρεται, ρα εἴς γε σῶμά τι ἢ κε- γὸν ἢ néghg") ἢ ἄλλο τι διαφερούσης μετεσχηκὸς φύσεως. val*1T ἀλλ᾽ εἰ ἔστι τὸ ἐξ οὗ ^) καὶ τὸ ὑφ᾽ οὗ xul τὸ δι᾽ 6, εἴη ἂν καὶ — τὸ i» ᾧ. οὐ πάντως φήσομεν. εἰ γὰρ ἀπορεῖται τὸ ἐξ A τι γί- ψέται, τουτέστι τὸ πάσχον, καὶ τὸ ὑφ᾽ οὗ, καϑάπερ τὸ αἴτιον, καὶ καϑόληυ τὴ γίνεσϑαι καὶ τὸ φϑείρεσϑαι ἢ κομνότερον xuwei- σϑαι, ἀνάγκη συνηπορῆσϑαι καὶ τὸ ἐν ᾧ. τὸ δ᾽ ὅτι ταῦτ᾽ ἠπό- ρηται, χαὶ πρότερον ἐδείξαμεν 4) περὶ τοῦ ποιοῦντος καὶ πάσχον-- spondent Socratem fuisse iu loco et in eo nunc contineri Platonem, 15, nam quod simpliciter quidem dicamus aliquem esse Alexandriae et in gymnasio et in schola, inter nos convenit; at a nobis sceptice disputatur non de loco istius accepto, sed de ioco corpus cirgumseribente, sitne an solum cogitetur; et si sit, oginsmodi sit natura, resne corporea ap incorporea, et in loco com- prehensa, an non, quorum nihil potuerunt ostendere qui prius dictis utuntur argumentis, 16, neque conceditur dari corpus natura leve, ut feratur in locum proprium, sed et quod videtur esse ejusmodi, ab aliqua alig ef coacta causa ad quaedam ]oca protruditur. deinde etiam ai concedatur esse aliquod matura leye et natura grave, rpzeus nihilominus dubitabitur ad quidnam feratur, num ad aliquod corpus, an ad inane, an ad extremitatem, en ad aliquid alind par- Siceps diversae naturae, 17, at certe, inquiunt, si est id ex quo et íd a quo €t id propter quod, fuerit etiam id in quo. non omnino, dicemns, mam si duhifjatur de eo ex quo fit aliquid, hoc egt de patiente, et de eo a. quo, mempe de causa, et in summa de eo num aliquid oriatur vel intereat, aut £fommumius dicamus, num aliquid moveatur, necesse est simnl dubitari etiam de eo in quo est, quod eutem de bis dubitetgr, prius quoque ostendimus, z) ἐν ᾿Αλεξανδρε(ᾳ] cave ex hoc loco colligas Sextum ista disputasse Alexandriae, cuius urbis mores et dialectum ἃ suis distinguit 3 Pyrrhoo. sect. 221 et contra Grammaticos sect. 213. sed videtur urbem illam hoc loco et infra sect. 95 exempli loco afferre, non modo quod celeberrima esset, sed et quod Aenesidemus, quem, libenter sequitur, docuisset Ále- xandriae, et quod praecipuae dogmaticorum, quos oppugnat, scholae tum temporis Alexandriae florerent, sic infra sect. 89 exempli loco pro- ducit aliquem versantem Rhodi, unde neutiquam firmiter colligas Rhodi eum baec vel scripsisse vel disseruisse. | a) ὑπ᾽ ἄλλης τινὸς αἰτίας] sic gravitatem et levitatem recentior phi- losophia non suspendit ab insita qualitate, sed ab impressa extrinsecus» vi. confer Gassendum in physiologia Epicuri, ubi de motu zerum con- cretarum p. 244 sq. oppugnat autem boc loco Sextus ea quae attule- rat sect, 9.
b) ἢ πέρας] extremitatem sive superficiem extremam.alicuius corporis. infra sect. 24, 2T sq. "n c) εἰ ἔστι τὸ ἐξ οὗ] iam eludit argumentum quod fuit sect. 10.
d) πρότέρον ἐδρίξαμεν} libro superiore sect. 207 sq., ubi disputat nul- lem dari causam, et sect. 267 sq. nihil esse quod patiatur, / τος διεξελθόντες, καὶ ὕστερον διδάξομεν ^) περὶ γενέσεως xoi 18 φϑορᾶς, καὶ πρὸ τούτων ἔτι περὶ κινήσεως σκεπτόμενοε. ὃ μὲν v N γὰρ env τοι μὲν πρώτιστα χάος yévtz!, αὐτὰρ ἔπειτα yat? εὐρύστερνος, πάντων ἕδος.: ἐξ αὐτοῦ περιτρέπεται " ἐρομένου γάρ τινος αὗτόν, ἐκ τίνος γέ- γονε τὸ χάος, οὐχ ἕξει λέγειν. καὶ τοῦτό φασιν ἔνιοι αἴτιον γε- 19 jorcren Ἐπικούῥῳ τῆς ἐπὶ το φιλοσοφεῖν ὁρμῆς. κομιδῇ γὰρ ΜῈ P 687 o«xjoxoc ὧν ἤρετο τὸν ἐπαναγινώσχοντα αὐτῷ γραμματιστὴν!)
ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος γένετ᾽᾿, ἐκ τίνος τὸ χάος ἐγένετο, εἴ- πὲρ πρῶτον ἐγένετο. τούτου δὲ εἰπόντος μὴ αὐτοῦ ἔργον εἶναι τὰ τοιαῖτα διδάσχειν ἀλλὰ τῶν καλουμένων φιλοσόφων " volver, ἔφησεν") ὃ Ἐπίχουρος, ἐπ᾽ ἐκείνους μοι βαδιστέον ἐστίν, εἴπερ αὐτοὶ τὴν τῶν ὄντων ἀλήϑειαν ἴσασιν. ἀλλ᾽ ὅτι μὲν οὐδὲν ἱκνού- μένον λέγεται εἰς τὸ ὑπάρχειν τι τὸν τόπον, ἐκ τούτων ἤδη 90 γνώριμον, ἐπισυναπτέον δὲ αὐτοῖς καὶ τὰ ἀπὸ τῆς σχέψεως. εἰ γάρ ἐστί τις ὑποδεχτικὸς τοῦ σώματος τόπος, ἤτοι σῶμά ἐστιν οτος ἢ κενόν "). xai σῶμα μὲν οὐκ ἔστιν ὁ υποδεχτιχὸς. τοῦ σώματος τόπος" εἰ γὰρ πᾶν σῶμα ὀφείλει ἐν τόπῳ εἶναι, ὃ δὲ τόπος ἐστὶ σῶμα, ἔσταὶ ὃ τόπος ἐν τόπῳ, κἀκεῖνος πάλιν ἐν τρίτῳ καὶ ὁ τρίτος ἐν τῷ τετάρτῳ καὶ οὕτως ἐπ᾿ ἄπειρον. o?
eum disceptaremus de efficiente et patiente, et postea docebimus, de ortu et interitu et ante ea adhuc de motu consideraturi, 18, nam qui dixit exortum chaos est primum, dein pectore lata tellus, cunctorum seüés, - ex se ipso evertitur: nam si quispiam eum roget, ex quo ortum sit chaos non pGterit dicere, idque nonnulli narrant fuisse causam Epicuro, cur se com. tulerit ad philosophiam, 19. nam cum esset adhuc adolescens, rogavit grem- maticum qui ei legebat *exortumn chaos est primum?, ex quonam ortum es» set chaos, siquidem ortum esset primum, cum is autem dixisset, mon es suum munus ea docere, sed eorum qui vocantur pbilosophi; ergo, istalit Epicurus, ad illos est mihi àccedendum, siquidem sciunt rerum vevitatem, sed quod nihil quidem dicatur quod pertineat ad probandum quod sit locus, ex his jam est evidens, 20, eis autem sunt adiungenda et quae dícuntur a Scepticis, nam si est aliquis locus qui suscipiat, is est aut corpus sut ineme et corpus quidém non est locus, qui suscipit corpus: nam si ommne corpes debet esse in loco, locus autem est corpus; erit locus in loco, et ille rursus e) ὕστερον διδάξομεν] infra sect, 310 sq. huius libri.
Jf) ὃ μὲν γὰρ εἰπὼν) Hesiodus, quem sect, 11 in testimonium citaverat.
δ) χομιδῇ μειραχίσχος] annum natus vix quartum et decimum aetatis, quo se ἐξάψασϑαι qiioaoqfeg testatur ipse Epicurus apud Laertium 10 3.
À) γραμματιστην) literatorem, qui rem docebat grammaticam, caete- xis vero disciplinis non ita 3mbutus erat instar illius Romani apud Gel- lium 29 9, a quo rogatus quid essent haec Enniana, ex iure manum con- aertum, respondit: aut erraey adolescens, aut ludis: rem enim doceo gram- malicam, non 1us respondeo, ἡ Ν " 1) Eq na&v] ms Ciz. ἐφέστηκεν. rem. eandem narrat La£értius 10 3 ex Apollodori Epicurei libro primo de Epicuri vita, ex quo illud etiam hausisse Sextus noster videtur: ἡπολλόδϑωρος ὃ ᾿Επιχούρειος ἔν τῷ πρώτῳ περὶ τοῦ ᾿Επικούρου βέου φησὶν ἐλϑεῖν αὐτὸν ἐπὶ φελοσοφίαν καταγνόνιᾳ τῶν σοφισιῶν xol γραιματιστῶν, ἐπειδὴ μὴ ἐδυγήϑησαν ἑρμηνεῦσαι αὐτῷ τὰ περὶ τοῦ παρ᾿ ᾿Ησιόδῳ χάους.
A) ἧτοι σῶμά ἔστιν οὗτος 5 xtyóv) confer 3 PyrrhoB. sect. 135 et infr sect, 34 huius libri. n | | 4 ADVERSUS PHYSICOS [Lib. X]. 019 τοίνυν σῶμά ἐστιν ὃ ὑποδεχτικὸς τοῦ σώματος τόπος.. εἶ δὲ κε- 1 μόν ἐστιν ὁ ὑποδεκτικὸς τοῦ σώματος τύπος, ἦτοι μένει τοῦτο τὸ κενὸν ἐπιόντος αὐτῷ τοῦ σώματος ἢ μεϑίσταται ἢ φϑείρε- ται. καὶ εἶ μὲν μένει ἐπιόντος αὑτῷ τοῦ σώματος!), ἔσται κενὸν ἅμα καὶ πλῆρες" 5 μὲν μένει s κενόν, 5 δὲ ἐπιδέχεται τὸ σῶμα, πλῆρες. ἀδιανόητον δέ Jt τὸ αὐτὸ χενόν τε χαὶ πλῆρες λέγειν. τοίνυν οὐ μένει τὸ κενὸν ἐπιόντος αὐτῷ τοῦ σώματος. εἰ ion μιεϑίσταται τὸ κενόν; ἔσται σῶμα τὸ κενόν" τὸ γὰρ μεϑιστά- utvay τόπον ἐκ τόπου σῶμά ἐστιν. οὐχὶ δέ γε σῶ ά ἐστι τὸ κενόν" ὥστε οὐδὲ μεϑίσταται ἐπιόντος αὐτῷ τοῦ σωματος. καὶ ἄλλως εἰ μεϑίστωται τοῦ σώματος. ἐπιόντος, οὐχέτε δέξεται τὸ σῶμα" ὃ καὶ αὐτὸ τῶν ἀτόπων. λείπεται ἄρα λέγειν φϑείρεσϑαι 8" τὸ κενόν, ὃ πάλιν ἀδύνατον" εἰ γὰρ φϑείρεται, ἐν μεταβολῇ xal, κινήσει γίνεται, καὶ εἰ φϑείρεται, γενητόν ἐστι. τὸ δ᾽ ἐν μετα- βολῇ. καὶ. κιγήσει γενόμενον γενητόν τε, καὶ φϑαρτόν n σῶμα κρϑέστηκεν" ὥστε οὐδὲ φϑείρεται τὸ κενόν. καὶ οὕτως, εἰ μήτε σῶμά ἐστιν à ó τόπος » ὡς παρεστήσαμεν, μήτε XEVÓV, ὡς. t anods σαμεν, οὐχ. ἂν €i] τις τόπος. πρὸς τον τὶς ἔτι εἰ ὃ τόπος πε- 34 φεεχτικὸς νοεῖται τοῦ σώματος n), τὸ δὲ περιέχον ἐκτός ἐστι τοῦ περιεχομένου " κατ᾽ ἀνάγκην εἰ € ἔστιν ὃ τόπος, ὀφείλει τι τούτων ξυγχώνειν, ὧν τὸ μέν ἐστιν ὕλη, τὸ δὲ εἶδος, τὸ δὲ μεταξὺ διά- στημα τῶν ἐσχάτων τοῦ σώματος περάτων, τὼ δὲ πέρατα i ἔσχατα. ὕλη μὲν οὖν οὐχ ἂν εἴη ὃ τύπος- κατὰ πολλοὺς τρόπους, οἷον 25 ἐπεὶ αὕτη μὲν σεσωμάτωται, 9 δὲ τύπος οὐ σεσωμάτωται. xaiP 038.
7 μὲν ὕλη μέτεισιν ἀπὸ τύπου εἰς τόπον, ὃ δὲ τόπος οὐ μετέρ- Ζεται ἀπὸ τύπου ἐπὶ τύπον. xol ἐπὶ μὲν τῆς ὕλης λέγομεν ὅτε ám tertio et tertius in quarto et sic in infinitum, non est ergo corpus locus qui suscipit corpus, 21. si autem est inane locus, qui suscipit corpus; auf manet hoc inane, ipsum ingrediente corpore, aut ebscedit aut corrumpitur, ac siquidem manet corpore ipsum ingrediente, erit simul inane et plenum; quatenus quidem manet, inane, quatenus eutem suscipit corpus, plenum, incogitabile autem est idem dicere inane et plenum, non manet ergo inane corpore ipsum ingrediente, 22, si autem abscedit inane, inane erit corpus: quod enim locum loco commutat, est corpus, inane autem non est corpus; quamobrem non recedit, ipsum subeunte corpore. et alioqui si recedit adve miente corpore, nequaquam amplius suscipiet corpus, quod ipsum quoque est absurdum. 23. restat ergo ut dicatur jnane interire, quod rursus non potest fieri: nam si interit, est 4n mutatione et motu; et si interit, in ipsum. cadit órtus et generatio, quod euwtem est in mutatione et motu et in quod cadit ortus et interitu$, est corpus; quamobrem nec interit inane, et sio, si neque locus est corpus, ut ostendimus, neque inane, ut admonuimus; non fuerit ullus Jocus, 24. ad haec accedit, quod si locus intelligitur comprehendere corpus, id autem quod continet, est extra id quod continetur; necessario si est locus, debet esso aliquid ex his, ut sit vel materia vel forma vel inter- vallum intermedium inter extremos fines corporis: fines enim sunt extrema, 9,5. atque materia quidem non fuerit locus, quod constat multis modis, ut quopiam ipsa est corpore praedita, locus vero non est corpore praeditus, e$ materia transit ἃ loco in locum, locus eutem non transit a toro in locum, c0) ἢ μεϑίσταται ἢ φϑείρεται. καὶ εἰ μὲν' μένει ἐπιόντος αὐτῷ τοῦ ad- pios] haec verba non legit Hervetus et desiderantür in ms Ciz. libra- vii incuria, quoniam superius comma eodem vocabulo σώματος clauditur. m) γοεῖται τοῦ σωματος articulum revocavi e 1186 Saril.
͵ πρότερον μὲν ἦν ἀήρ, νῦν δὲ πυχνωϑεῖσα γέγονεν ὕδωρ, ἢ ἀνά- παλιν πρότερον μὲν ὕδωρ ἦν, νῦν δὲ λεπτυνϑεῖσα γέγονεν ἀήρ.
ἐπὶ δὲ τοῦ τόπου οὐ λέγομεν τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι πάλαε μὲν ἦν ἐν αὐτῷ ᾿ἀήρ "), «νῦν δέ ἐστιν ἐν αὐτῷ ὕδωρ. οὐ τοίνυν δύναται 26 ὕλη ὃ τύπος γοεῖσϑαι. καὶ μὴν οὐδὲ τὸ εἶδος" τὸ γὰρ εἶδος ἀχώριστόν͵ ἐσχι τῆς ὕλης, καϑάπερ ἐπὶ τοῦ ἀνδριάντος ἀχώριστόν ἐστι τοῖ ὑποκειμένου χαλκοῦ. ὃ δὲ τόπος χωρίζεται τοῦ σώματος" μεταβαίνει γὰρ ἐχεῖνο καὶ εἰς ἕτερον μεϑίσταται τύπον, μὴ συμμεταβαίνοντος αὐτῷ τοῦ ἐν ᾧ περιείχετο τόπου. ὥστε εἰ τὸ μὲν εἶδος ἀχώ ἱστόν ἐστι τῆς ὕλης, ὃ δὲ τόπος χωρίξεται ταύ- ' της" οὐκ ἂν εἴη τὸ εἶδος ὃ τόπος. καὶ πάλιν τὸ μὲν εἶδος συμ- μεταβαίνει τῇ ὕλῃ, ὁ δὲ τόπος, ὡς προεῖπον, οὐ συμμεταβαίνει 27 ri σώματι" τοίνυν οὐδὲ εἶδός ἐστιν ὃ τόπος. ὡσαύτως δὲ οὐ δὲ τὸ μεταξὺ τῶν «περάτων διάστημα" τοῦτο γὰρ περεέχεται πρὸς πῶν περάτων. ὃ δὲ τόπος οὐ βούλεται περιέχεσϑαι ὑπό τινος, ἀλλ᾽ ἑτέρων εἶναι περιεκτιχός. εἶτα πέρας ἐστὲ τοῦ σώματος ἡ ἐπιφάνεια. τὸ δὲ μετὰ τὴν ἐπιφάνειαν διάστημα οὐκ ἄλλο τί ἐστιν ἢ τὸ πεπερατωμένον σῶμα. εἰ οὖν φάμεν τὸ μεταξὺ τῶν πεπερατωμένων σωμάτων τόπον εἶναι, ἔσται σῶμα ὃ τόπος" ὅπερ 98 ἐστὶν ἀπεμφαῖνον. λείπεται οὖν λέγειν, ὅτε τὰ ἔσχατα τοῦ σώ- ματος πέρατά ἐστι τόπος, ὃ καὶ αὐτὸ τῶν ἀδυνάτων, ἐπείπερ τὰ μὲν ἔσχατα τοῦ σώματος συνεχῆ ἐστι τῷ σώματε καὶ μέρη . αὐτοῦ καὶ ἀχώριστα. 0 δὲ,τόλος OUTE αυνεχής ἐστι τῷ σώματι otra μέρος αὐχοῦ οὔτε ἀχώριστος τοῦ σώματος. οὐκ ἄρα οὐδὲ 29 τὰ ἔσχατα τῶν σωμάτων ἐστὶν ὁ τόπος. εἶ δὲ μήτε ὕλη δ τόπος ἐστὶ μήτε τὸ εἶδος μήτε τὸ μεταξὺ διάστημα τῶν περάτων μήτ᾽ et de matería dicimns quod prius erat ar, munc antem comdensata fact est aqua, aut contra prius erat aqua, nunc antem attenueta facta est alir. de loco autem non hoc dicimus, sed quod pridem in eo [uit ar, nanr am. tem in ipso est aqna. non potest ergo locus intelligi matería. 9G. sed méque forma: est enim forma inseparebilis a materia, ut ín statwa esf iesepara- bilis ab aere snbiecto. locws autem soparatue a Corpore: illed eaim transi et migrat in alterum loccin, adn simml cum eo transeumte leco in quo coa- tinebatur, quamobrem si ferma quidem separar mon potest ἃ magerig, locos Ν antem δὴ ea separatur; locus mimine erit forma. οἱ rarsus forma quidem simul transit eum materia, lotus amtem, πὶ prius dixi, mou simud tranait cum corpere; ergo nee locus est forma. 97. simibter sec intervallum qnod intercedit inter fines: id emim contiwotur a fieibus. joogs autem mon vult contineri ab aliquo, Sed ala comtinore. deinde superficies est fnis aire ,extremnm corporis. intervalinm antem quod est past. superficiem,' mon est 'aliud quam fmátuim corpus. si itaque locum esse dicimus intervallum quod ietercedit inter eerporum fines, erit locus corpus; quod qnidem est abgyur- dum. 28. restet erge u$ dicatur, quod extremi finps corporia sunt locns. quod ipsum qwoqwe non potest fieri, quomiem extrema corporis contieenter adhaerentia ipsi sugt et eius partes et ab eo non possunt separari. locns autem: neque: «onjinonier adbaeret corpori neque esf pars eius neque imse-, parabilis a corpore. negne ergo extrema corporum sunt locus, 29. si'ergó locus meque est materia neque lorma neque intervallum ' intercedens inter , ἂν P 609 n) πάλαι μὲν ἣν lv αὐτῷ ἀήρ] ms Ciz. dv αὐτῷ ἦν. respicit Sextus locum Aristotelis 4 Phys. ἃ ὅτε μὲν οὖν ἔστιν ὁ τόπος, δοκεῖ δῆλον εἶναι ἐκ τῆς ἀντιμεταστάσεως. ὅπου γάρ ἔστε γῦν bdwe, usce ἐξελθόντος ὥσπερ ἐξ yx πάλιν ἀὴρ ἔνεσει» eto, * αὖ τὰ Kayara*) τοῦ σώματος, παρὰ δὲ ταῦτα αὐδέν ἔσειν ἄλλο ἐπινοεῖν " ῥητέον μηδὲν ὑπάρχειν τόπον. val, φασὶν οἱ ἀπὸ τοῦ 80 περιπάτου ") φιλόσοφοι. ἀλλὰ τόπος ἐστὶ τὸ πέρας τοῦ περιέχον- τος σωματος" τῆς γὰρ γῆς ὕδατι περιεχομένης καὶ τοῦ ὕδατος ἀέρι περιεχομένου καὶ τοῦ ἀέρος πυρὶ καὶ τοῦ πυρὸς οὐρανῷ" ὃν τρύπον τὸ τοῦ ἀγγείου πέρας τόπος ἐστὶ τοῦ ἐν τῷ ἀγγείῳ σώματος" αηὕτω καὶ τὸ τοῦ ὕδατος πέρας ἐστὶ τόπος τῆς γῆς καὶ τὸ τοῦ ἀέρος πέρας ἐστὶ τόπος τοῦ ὕδατος καὶ τὸ τοῦ πυρὰς πέρας ἔσται τοῦ ἀέρος χαὶ τὸ τοῦ οὐρανοῦ πέρας τόπος ἔστω Ὁ 030 τοῦ πυρός: αὐτὸς μέντοι ὃ οὐρανὸς κατὰ τὸν “Γριστοτέλη ") 31 οὐχέτ᾽ ἐστὶν iv ἐόπῳ, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ καὶ τῇ οἰκείᾳ ἰδιύ-- τητι. ἐπεὶ γὰρ τόπος ἐστὶ τὸ ἔσχατον τοῦ περιέχοντος σώματος πέρας, ἐχτὸς δὲ τοῦ οὐρανοῦ xarà τοῦτον τὸν φιλόσοφον οὐδέν ἐστιν" ἵγα καὶ τὸ τούτου πέρεις γένηται τόπος οὐρανοῦ, ἀκάγκη. καὶ τὸν οὐρανὸν ὑπὸ μηδενὸς περιεχόμενον. ἐν ἑαυτῷ εἶναι. καὶ τοῖς οἰκείοις περιέχεσϑαι πέρασιν, ἀλλὰ μὴ ἐν τόπῳ τυγχάνειν. ὅϑεν ofdé mov. ὃν ἐστιν ὃ οὐρανός. τὸ γάρ που ὃν αὐτό τέ ἐστιν 88 ἐχεῖνο καὶ ἕτερον τοῦ ὅπου. ἐστίν). 6 δὲ οὐρανὸς οὐδὲν ἔχει ἕτερον. παρ᾽ αὐτὸν ἔξωϑεν. διόπερ αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ ὧν οὐδέ που γενήσεται. ὅσον δὲ ἐπὶ τοῖς οὕτω λεγομένοις ὑπὸ τῶν Περιπατητι- 88 κῶν, κινδυνεύει *) ὃ πρῶτος ϑεὰς τόπος. εἶναι πάντων ')' κατὰ fines neque ipsi fines sive extrema corporis, praeter haec antem nihil aliud potest cogitari; dicendum est nihil esse locum. 30. imo vero, inquiunt Pe- ripatetici, locus est finis corporis continentis: nam cum terra contiueatur ab aqua et aqua contineatur ab aëre et aër ab igne et ignis ἃ coelo: quo modo finis vasis est locus corporis quod est in vase: ita etiam finis aquae est locus terrae, finis a&ris est locus aquae et finis ignis erit finis aóris et finis coeli erit locus igois, 31. ipsum vero coelum, ut seatit Aristofe- les, non est utique in loco, sed ipsum in se ipso et sua proprietate. nam quoniam locus est extremus finis corporis contiuentis, extra coelum vero ex ilius philosophi sententia nihil est cuius finis sit locus coeli; necesse igitur est coelnm quoque, ut quod ἃ nullo contineatur, esse in se ipso, et contineri a propriis fiuibus, non autem esse in loco, unde nec alicubi est coelum. 32. nam qnod est alicubi, est et ipsum illud et diversum eb illo ubi est. coelum autem nihil habet alterum extrinsecus praeter se jpswm. quamobrem cum ipsum sit in se ipso, nusquam erif. 33. quod porro attinet ad ea quae disputantur a Peripateticis, primus deus venit in periculum ne o) μήτε αὖ τὰ ἔσχατα) ita legendum ex mns Ciz. pro αὐτά. paullo aote pro ἀχώρισεος τοῦ σώματος in ms Savil. ἀχωριὅτον.
p) oí ἀπὸ τοῦ περιπάτου] confer dicta ad 8 Pyrrhon. sect. 181.
4) κατὰ τὸν ᾿Αριστοτέλη] δος est Aristotelis scitum lib, 4 Physic. e. 7 P 880 ᾧ μὲν οὖν σώματί ἐστί τι ἐχτὸς σῶμα περιέχον αὐτό, τοῦτό ἐσειν ἐν τόπῳ, ᾧ δὲ μή, oV. idem mox de coelo ita auam exponit sententiam: ὃ d' οὐρανὸς oU zov ὅλος, οὐδ᾽ ἔν τινι τόπῳ ἐστίν, εἴ γε μηδὲν αὐτὸν ' περιέχεε σῶμα - ἐν τῷ οὐρανῷ πάντα" ὃ γὰρ οὐρανὸς τὸ πᾶν ἴσως. ἔσει δὲ ὁ τόπος οὐχ ὁ οὐρανός, ἀλλὰ τοῦ οὐρανοῦ τι τὸ ἔσχατον xa) ἁπτό- μένον τοῦ χινητοῦ σώματος πέρας ἠρεμοῦν».
r) καὶ ἕτερον τῷ ὅπου ἐστίνἾ ms Ciz. ἕτερον 40 ὅσον ὅπρυ ἐστίν. re- quiritur ὅτερο» τοῦ [quod restituimus]. | 4). xivdurtuti] frequenter hoc sensu verbum istud usurpátum leges apud Platonem..; ἐ | | . ὃ) τόπος εἶναε πάντων] ita ms Savjj. pro πάντως. in Herveti versione et ms Ciz. verba illa τόπος εἶναι usque δὰ ὁ πρῶτος 9s0c male omissa eunt. deum Hebraei non dabitant, quia ἃ awlo comiümetur, ipse vero 0892...SEXTI: EMPIRICI “γὰρ ᾿Αριστοτέλημ ") ὃ πρῶτος ϑεὸς ἦν τὸ πέρας τοῦ οὐρανοῦ. ει δῆτοε οὖν. ὃ ϑεὸς ἕτερόν τί.) ἐστι παρὰ τὸ οὐράνεον πέρας ἢ αὐτὸ ἐκεῖνα ὃ ϑεάς ἐστι...καὶ εἰ μὲν. ἕτερόν ἐστι ") παρὰ τὸ οὐράνιον πέρας, ἔσται τι ἕτερον ἐκτὸς τοῦ οὐράνοῦ καὶ τὸ τούτου πέρας τύπος γενήσεται οὐρανοῦ. καὶ ταύτῃ δώσουσιν Oi περὶ τὸν “4ριστοτέλη ἐν τόπῳ περιέχεσθαι τὸν οὐρανόν, OntQ οὐχ vnauírov- , Guy?), ἀνθεστῶτες ἑκατέρῳ τούτων, τῷ τε εἶναί τι ἐκτὸς ovga- κοῦ καὶ τῷ τὸν οὐρανὸν ἐν τόπῳ. περιέχεσϑαι "). εἰ δὲ ταὐτόν 5.2 στε τῷ, οὐρανίῳ. πέρατι ὃ ϑεὸς" ἐπεὶ τὸ τοῦ οὐρανοῦ πέρας τόεὐστὸς ἐστὶ πάντων. τῶν ἐντὸς οὐρανοῦ, ἔσται κατὰ τὸν “Ἄριστοτέλη , 910. ϑεὸς πάντων τόπος, 0 xai αὐτὸ ") τῶν ἀπεμφαινόντων. καϑόλου τὸ εἴπερ τὸ τοῦ ἐμπεριέχοντος σώματος πέρας τόπος ἐστὶ τοῦ ἐμπεριεχομέγου, τοῦτο τὸ πέρας ἦτοι σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον.
εἰ μὲν σῶμα ἐστιν" ἐπεὶ πᾶν σῶμα "ὀφείλει ἐν τόπῳ. εἶναι"), ἔσται ὃ τόπας ἐν τύπῳ, καὶ οὐκέτι τόπος “). εἰ δὲ ἀσώματόν ἐστι si rerum universitatis locus: nam $ecundnm Aristotelem primus deus est "finis coeli, aut ergo deus gerit aliquid alind' qnam extremum coeB, áut illad Ppsum:deus erit. atque siquidem est aliquid ab extremo coeli diversum, erit. aliquid aliud extra coelum et erit eius finis locus coeli. et ea ratioae ..dabit Aristoteles coelum comprehendi in Joco; quod quidem noa patitur, cum adversus utrumque hornm pugnet, nempe et quod sit aliquid. extra coe- Jur et quod coelum loco contineatur, si autem deus idem est quod finig eoelestis; quoniam finis coeli est locus omnium quae sunt jotra coelum, erit ex sententia Aristotelis degs omnium locus..quod et ipsum est absnrdum. 34. et in snmma si finis corporis, quod contiüet, est locus eius quod con- tinetur, hic finis aut est corpus aut res incorporea. et si est qnidam cor- pus; quoniam omne corpus debet esse in loco, erit locus in loco adeoque immensa virtute sua continet omnia, appellare cen sive locum, ut enepe fit in libello rituum Paschalium quem edidit Rittangelius, Philo Iudaeus libró de profugis pag. 360 explicans locum Exod. 91 13 τόπον χκαλελ νῦν οὐ χώραν ἐχπεπληρωμένην ὑπὸ σώματος, ἀλλὰ δι᾽ ὑπονοιὼν αὐτὸν τὸν ϑεόν, ἐπειδὴ περιέχων οὐ περιέχεται χαὶ ὅτι χαταιρυγὴ τῶν ὅλων» ἐστί. sic et Christiani scriptores, e quibus Arnobius lib, 1 deum lbcum reri m voca! ac spatium, fundamentum cunctorum quae eunt, Theo-