De libertate arbitrii

MAGISTER. Bene ad interrogata respondisti; sed adhuc opus est ut consideremus, propter quid illam rectitudinem seruare debebat rationalis natura: an propter ipsam rectitudinem, an propter aliud. DISCIPULUS. Si non illa libertas data esset illi naturae ut uoluntatis rectitudinem propter ipsam seruaret rectitudinem, non ualeret ad iustitiam; quoniam constat iustitiam esse rectitudinem uoluntatis propter se seruatam. Sed ad iustitiam prodesse arbitrii libertatem credimus. Quare indubitanter asserendum est rationalem naturam non eam accepisse nisi ad seruandam rectitudinem uoluntatis propter ipsam rectitudinem. MAGISTER. Ergo quoniam omnis libertas est potestas, illa libertas arbitrii est potestas seruandi rectitudinem uoluntatis propter ipsam rectitudinem. DISCIPULUS. Non potest aliud esse. MAGISTER. Iam ergo clarum est liberum arbitrium non esse aliud quam arbitrium potens seruare rectitudinem uoluntatis propter ipsam rectitudinem. DISCIPULUS. Clarum utique est. Sed quamdiu rectitudinem ipsam habuit, seruare potuit quod habuit. Postquam autem illam deseruit: quomodo potest seruare quod non habet? Absente ergo rectitudine quae seruari possit, non est liberum arbitrium quod eam seruare ualeat. Non enim ualet seruare quod non habet. MAGISTER. Etiam si absit rectitudo uoluntatis, non tamen rationalis natura minus habet quod suum est. Nullam namque potestatem habemus, ut puto, quae sola sibi sufficiat ad actum; et tamen cum ea desunt sine quibus ad actum minime perducuntur nostrae potestates, non minus eas, /213/ quantum in nobis est, habere dicimur. Sicut nullum instrumentum solum sibi sufficit ad operandum; et tamen cum desunt illa sine quibus instrumento uti nequimus, instrumentum nos cuiuslibet operis habere sine falsitate fatemur. Quod ut in multis animaduertas, in uno tibi monstrabo. Nullus uisum habens dicitur nullatenus posse uidere montem. DISCIPULUS. Qui montem uidere non potest, profecto nullum habet uisum. MAGISTER.…