Traité politique
- Langue:
- latin
- État:
- Œuvre complète
- Paternité:
- Écrite par l'auteur
- État du texte:
- Aucun bruit de numérisation détecté (mesure automatique sur tout le texte, non vérifiée à la main)
- Étendue:
- ~39 200 mots · 186 passages
Citer cette œuvre
- APABaruch Spinoza. (n.d.). Tractatus Politicus [Traité politique]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/fr/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus
- MLABaruch Spinoza. Tractatus Politicus [Traité politique]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/fr/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.
- ChicagoBaruch Spinoza. Tractatus Politicus [Traité politique]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/fr/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.
Référence de l’édition reproduite. SigPhi est la reproduction numérique. Année, éditeur et traducteur sont indiqués lorsqu’ils sont connus ; « n.d. » signale une année inconnue.
De quoi il s'agit
Le dernier écrit de Spinoza, interrompu par sa mort en 1677 au moment même où il arrivait à la démocratie.
Contexte et histoire
C'est une politique écrite sans aucune indignation : elle commence en disant que les philosophes conçoivent les hommes non tels qu'ils sont mais tels qu'ils voudraient qu'ils fussent, et que leurs théories ne valent dès lors que pour l'âge d'or. Spinoza veut autre chose : des institutions calculées de façon à fonctionner même si ceux qui les occupent sont mauvais, car ce qu'on demande à un État n'est pas la vertu mais la stabilité. De là son analyse de la monarchie et de l'aristocratie, avec le détail des conseils, des nombres et des charges. Le chapitre sur la démocratie, où tout allait, s'interrompt à sa deuxième page : Spinoza mourut en l'écrivant, et le livre s'achève au milieu d'une phrase sur qui a le droit de voter. C'est le texte que lut Rousseau et celui que le républicanisme moderne a repris.
Contexte éditorial, non une source citable : contrairement aux passages de l'œuvre, ces données ne peuvent pas être vérifiées dans le corpus.
IV. Praeterea concipere etiam non possumus, quod unicuique civi liceat Civitatis decreta, seu jura interpretari. Nam si hoc unicuique liceret, eo ipso sui judex esset; quandoquidem unusquisque facta sua specie juris nullo negotio excusare, seu adornare posset, et consequenter ex suo ingenio vitam institueret, quod (per Art. praeced.) est absurdum. V. Videmus itaque, unumquemque civem non sui, sed Civitatis juris esse, cujus omnia mandata tenetur exequi, nec ullum habere jus decernendi, quid aequum, quid iniquum, quid pium, quidve impium sit sed contra, quia imperii corpus una veluti mente duci debet, et consequenter Civitatis voluntas pro omnium voluntate habenda est, id quod Civitas justum, et bonum esse decernit, tanquam ab unoquoque decretum esse, censendum est; atque adeo, quamvis subditus Civitatis decreta iniqua esse censeat, tenetur nihilominus eadem exequi. VI. At objici potest, an non contra rationis dictamen est, se alterius judicio omnino subjicere, et consequenter, an status civilis rationi non repugnat; ex quo sequeretur statum civilem irrationalem esse, nec posse creari nisi ab hominibus ratione destitutis, at minime ab iis, qui ratione ducuntur. Sed quoniam ratio nihil contra naturam docet, non potest ergo sana ratio dictare, ut unusquisque sui juris maneat, quamdiu homines affectibus sunt obnoxii (per Art. 15. praeced. Cap.), hoc est (per Art. 5. Cap. I.), ratio hoc posse fieri negat. Adde, quod ratio omnino docet pacem quaerere, quae quidem obtineri nequit, nisi communia Civitatis jura inviolata serventur, atque adeo quo homo ratione magis ducitur, hoc est (per Art. 11. praeced. Cap.), quo magis liber est, eo constantius Civitatis jura servabit, et summae potestatis, cujus subditus est, mandata exequetur. Ad quod accedit, quod status civilis naturaliter instituitur ad metum communem adimendum, et communes miserias propellendum, ac proinde id maxime intendit, quod unusquisque, qui ratione ducitur, in statu naturali conaretur, sed frustra (per Art.…